Verilen tepkime denklemini en küçük tam sayılarla denkleştirelim:
\(\text{C}_4\text{H}_{10} + \text{O}_2 \rightarrow \text{CO}_2 + \text{H}_2\text{O}\)
- Karbon (C) denkleştirme: Sol tarafta 4 karbon atomu var, sağ tarafta da 4 karbon atomu olmalı.
- Hidrojen (H) denkleştirme: Sol tarafta 10 hidrojen atomu var, sağ tarafta da 10 hidrojen atomu olmalı. \(\text{H}_2\text{O}\)'nun katsayısı 5 olmalı (\(5 \times 2 = 10\)).
- Oksijen (O) denkleştirme: Sağ taraftaki oksijen atomlarını sayalım: \(4\text{CO}_2\) içinde \(4 \times 2 = 8\) oksijen, \(5\text{H}_2\text{O}\) içinde \(5 \times 1 = 5\) oksijen. Toplam \(8 + 5 = 13\) oksijen atomu var. Sol tarafta da 13 oksijen atomu olmalı. \(\text{O}_2\)'nin katsayısı \(13/2\) olmalı.
- En küçük tam sayılara çevirme: Tüm denklemi 2 ile çarparak kesirden kurtuluruz.
\(\text{C}_4\text{H}_{10} + \text{O}_2 \rightarrow 4\text{CO}_2 + \text{H}_2\text{O}\)
\(\text{C}_4\text{H}_{10} + \text{O}_2 \rightarrow 4\text{CO}_2 + 5\text{H}_2\text{O}\)
\(\text{C}_4\text{H}_{10} + \frac{13}{2}\text{O}_2 \rightarrow 4\text{CO}_2 + 5\text{H}_2\text{O}\)
\(2\text{C}_4\text{H}_{10} + 13\text{O}_2 \rightarrow 8\text{CO}_2 + 10\text{H}_2\text{O}\)
Şimdi yargıları değerlendirelim:
- I. \(\text{CO}_2\)'nin katsayısı 4'tür. Denkleştirilmiş tepkimede \(\text{CO}_2\)'nin katsayısı 8'dir. Bu nedenle yargı I yanlıştır.
- II. Ürünlerin katsayıları toplamı 18'dir. Ürünler \(\text{CO}_2\) ve \(\text{H}_2\text{O}\)'dur. Katsayıları sırasıyla 8 ve 10'dur. Toplamları \(8 + 10 = 18\)'dir. Bu nedenle yargı II doğrudur.
- III. Ürünlerin katsayıları toplamı ile girenlerin katsayıları toplamı arasındaki fark 3'tür. Ürünlerin katsayıları toplamı = 18 (yukarıda hesaplandı). Girenlerin katsayıları toplamı = \(\text{C}_4\text{H}_{10}\)'un katsayısı (2) + \(\text{O}_2\)'nin katsayısı (13) = \(2 + 13 = 15\). Fark = (Ürünlerin katsayıları toplamı) - (Girenlerin katsayıları toplamı) = \(18 - 15 = 3\). Bu nedenle yargı III doğrudur.
Doğru olan yargılar II ve III'tür.
Cevap E seçeneğidir.