Sorunun Çözümü
Grafiği inceleyelim:
- Grafiğe göre, 6 g Y elementi tepkimeye girdiğinde 20 g X2Y3 bileşiği oluşmaktadır.
- Y kütlesi 6 g'dan 8 g'a çıktığında bileşik kütlesi sabit kalmaktadır (20 g). Bu durum, X elementinin tamamen tükendiğini ve 6 g'dan fazla eklenen Y elementinin (8 g - 6 g = 2 g) tepkimeye girmediğini, yani aşırı miktarda olduğunu gösterir.
- Bileşikteki X ve Y kütlelerini bulalım:
- Tepkimeye giren Y kütlesi = 6 g
- Oluşan bileşik kütlesi = 20 g
- Tepkimeye giren X kütlesi = Bileşik kütlesi - Tepkimeye giren Y kütlesi = 20 g - 6 g = 14 g
- Yani, X2Y3 bileşiğinde 14 g X ve 6 g Y bulunmaktadır.
Şimdi yargıları değerlendirelim:
- I. Bileşikte elementlerin atom ağırlığı oranı \(\frac{X}{Y} = \frac{7}{3}\) tür.
- Bileşiğin formülü X2Y3'tür.
- Kütlece birleşme oranı: \(\frac{m_X}{m_Y} = \frac{14 \text{ g}}{6 \text{ g}} = \frac{7}{3}\)
- Atom ağırlıkları oranı (\(A_X/A_Y\)) için formül: \(\frac{2 \cdot A_X}{3 \cdot A_Y} = \frac{m_X}{m_Y}\)
- \(\frac{2 \cdot A_X}{3 \cdot A_Y} = \frac{7}{3}\)
- \(\frac{A_X}{A_Y} = \frac{7}{3} \cdot \frac{3}{2} = \frac{7}{2}\)
- Yargı I, atom ağırlığı oranını \(\frac{7}{3}\) olarak belirttiği için yanlıştır.
- II. Bileşik oluşurken Y elementinin kütlesinin %25'i artmıştır.
- Grafikte, toplam 8 g Y eklendiğinde bileşik kütlesi 20 g'da sabit kalmıştır.
- Tepkimeye giren Y kütlesi = 6 g
- Artan (tepkimeye girmeyen) Y kütlesi = Toplam Y - Tepkimeye giren Y = 8 g - 6 g = 2 g
- Artan Y'nin, eklenen toplam Y kütlesine oranı: \(\frac{\text{Artan Y kütlesi}}{\text{Eklenen toplam Y kütlesi}} \times 100\%\)
- \(\frac{2 \text{ g}}{8 \text{ g}} \times 100\% = \frac{1}{4} \times 100\% = 25\%\)
- Yargı II doğrudur.
- III. Bileşik kütlece %30 X elementi içerir.
- Bileşik kütlesi = 20 g
- Bileşikteki X kütlesi = 14 g
- X elementinin kütlece yüzdesi = \(\frac{\text{X kütlesi}}{\text{Bileşik kütlesi}} \times 100\%\)
- \(\frac{14 \text{ g}}{20 \text{ g}} \times 100\% = \frac{7}{10} \times 100\% = 70\%\)
- Yargı III, bileşiğin kütlece %30 X içerdiğini belirttiği için yanlıştır.
Bu durumda sadece II. yargı doğrudur.
Cevap B seçeneğidir.