Sorunun Çözümü
Bu soru, Katlı Oranlar Kanunu ile ilgilidir. Aynı iki elementten oluşan farklı bileşiklerde, elementlerden birinin sabit miktarı ile birleşen diğer elementin kütleleri arasında basit tam sayılarla ifade edilebilen bir oran bulunur.
- Adım 1: Verilen bilgileri not edelim.
- Birinci bileşiğin formülü: \(XY_2\)
- Aynı miktar Y ile birleşen birinci bileşikteki X'in ikinci bileşikteki X'e kütle oranı: \(\frac{m_{X1}}{m_{X2}} = \frac{5}{4}\)
- İkinci bileşiğin formülünü \(X_aY_b\) olarak kabul edelim.
- Adım 2: Her iki bileşikteki X ve Y kütle oranlarını belirleyelim.
- X'in atom kütlesini \(M_X\), Y'nin atom kütlesini \(M_Y\) olarak alalım.
- Birinci bileşik (\(XY_2\)):
- \(M_X\) gram X, \(2M_Y\) gram Y ile birleşir.
- Y miktarını 1 birim olarak sabitlemek için, \(2M_Y\) gram Y'ye karşılık gelen X miktarı \(M_X\) ise, \(M_Y\) gram Y'ye karşılık gelen X miktarı \(m_{X1} = \frac{M_X}{2}\) olur.
- İkinci bileşik (\(X_aY_b\)):
- \(aM_X\) gram X, \(bM_Y\) gram Y ile birleşir.
- Y miktarını 1 birim olarak sabitlemek için, \(bM_Y\) gram Y'ye karşılık gelen X miktarı \(aM_X\) ise, \(M_Y\) gram Y'ye karşılık gelen X miktarı \(m_{X2} = \frac{aM_X}{b}\) olur.
- Adım 3: Verilen kütle oranını kullanarak ikinci bileşiğin formülünü bulalım.
- \(\frac{m_{X1}}{m_{X2}} = \frac{5}{4}\) eşitliğini yerine yazalım: \[ \frac{\frac{M_X}{2}}{\frac{aM_X}{b}} = \frac{5}{4} \]
- Denklemi sadeleştirelim: \[ \frac{M_X}{2} \cdot \frac{b}{aM_X} = \frac{5}{4} \] \[ \frac{b}{2a} = \frac{5}{4} \]
- İçler dışlar çarpımı yaparak \(a\) ve \(b\) arasındaki ilişkiyi bulalım: \[ 4b = 10a \] \[ 2b = 5a \]
- Bu eşitlikten \(a\) ve \(b\) değerleri için en küçük tam sayılar \(a=2\) ve \(b=5\) olarak bulunur.
- Dolayısıyla, ikinci bileşiğin formülü \(X_2Y_5\)'tir.
Cevap E seçeneğidir.