Sorunun Çözümü
Grafiği inceleyerek X₂Y₃ bileşiğinin oluşumuyla ilgili verileri çıkaralım:
- Oluşan X₂Y₃ kütlesi: Grafikte X₂Y₃ eğrisi 16 gramda sabitlenmiştir. Yani 16 gram X₂Y₃ oluşmuştur.
- Harcanan X kütlesi: X eğrisi 11,2 gramdan başlayıp 0 grama inmiştir. Yani 11,2 gram X tamamen harcanmıştır.
- Harcanan Y kütlesi: Y eğrisi 11,2 gramdan başlayıp 6,4 gramda sabitlenmiştir. Yani 11,2 - 6,4 = 4,8 gram Y harcanmıştır.
- Artan Y kütlesi: 6,4 gram Y artmıştır.
Şimdi yargıları değerlendirelim:
I. Elementlerin kütlece birleşme oranı $\frac{m_X}{m_Y} = \frac{7}{3}$'tür.
- Harcanan X kütlesi ($m_X$) = 11,2 gram
- Harcanan Y kütlesi ($m_Y$) = 4,8 gram
- Kütlece birleşme oranı: $\frac{m_X}{m_Y} = \frac{11,2}{4,8}$
- Bu oranı sadeleştirelim: $\frac{11,2}{4,8} = \frac{112}{48}$
- Her iki sayıyı da 16'ya bölersek: $\frac{112 \div 16}{48 \div 16} = \frac{7}{3}$
- Bu ifade doğrudur.
II. Bileşiğin kütlece %40'ı X'tir.
- Oluşan bileşiğin toplam kütlesi = 16 gram
- Bileşikteki X kütlesi = 11,2 gram
- X'in kütlece yüzdesi: $\frac{\text{X kütlesi}}{\text{Bileşik kütlesi}} \times 100 = \frac{11,2}{16} \times 100$
- $\frac{11,2}{16} = \frac{112}{160} = \frac{7}{10}$
- Yüzde olarak: $\frac{7}{10} \times 100 = 70\%$
- Bu ifade yanlıştır. Bileşiğin kütlece %70'i X'tir.
III. Bileşik oluşurken 4,8 gram Y artmıştır.
- Grafiğe göre, Y'nin başlangıç kütlesi 11,2 gramdır ve reaksiyon sonunda 6,4 gram Y kalmıştır.
- Artan Y miktarı = 6,4 gramdır.
- Harcanan Y miktarı = 4,8 gramdır.
- Bu ifade yanlıştır. 6,4 gram Y artmıştır.
Yukarıdaki değerlendirmelere göre, sadece I. yargı doğrudur.
Cevap A seçeneğidir.