Verilen devredeki X, Y ve Z özdeş R büyüklüğündeki dirençlerdir. t sürede açığa çıkan ısı enerjisi \(E = I^2 R t\) formülü ile bulunur. Tüm dirençler R ve süre t aynı olduğundan, enerji akımın karesi (\(I^2\)) ile doğru orantılı olacaktır. Devreyi analiz ederek her bir dirençten geçen akımı bulalım.
- Y Direnci İçin:
Y direnci, pilin uçlarına doğrudan bağlıdır. Pilin gerilimini V olarak alırsak, Y direncinden geçen akım:
\(I_Y = \frac{V}{R}\)
Y direncinde açığa çıkan enerji:
\(E_Y = I_Y^2 R t = \left(\frac{V}{R}\right)^2 R t = \frac{V^2}{R} t\)
- X ve Z Dirençleri İçin:
Devrenin diğer kolunda X direnci, Z direnci ve bir diğer R direnci bulunmaktadır. Z direnci ile diğer R direnci birbirine paralel bağlıdır. Bu paralel kolun eşdeğer direnci:
\(R_{PZ} = \frac{R \cdot R}{R + R} = \frac{R^2}{2R} = \frac{R}{2}\)
Bu \(R_{PZ}\) eşdeğer direnci, X direnci ile seri bağlıdır. Dolayısıyla bu kolun toplam eşdeğer direnci:
\(R_{kol} = R_X + R_{PZ} = R + \frac{R}{2} = \frac{3R}{2}\)
Bu koldan geçen toplam akım (aynı zamanda X direncinden geçen akım):
\(I_X = \frac{V}{R_{kol}} = \frac{V}{\frac{3R}{2}} = \frac{2V}{3R}\)
X direncinde açığa çıkan enerji:
\(E_X = I_X^2 R t = \left(\frac{2V}{3R}\right)^2 R t = \frac{4V^2}{9R^2} R t = \frac{4V^2}{9R} t\)
X direncinden geçen \(I_X\) akımı, Z ve diğer R dirençleri arasında eşit olarak paylaşılır (çünkü dirençleri aynıdır). Bu nedenle Z direncinden geçen akım:
\(I_Z = \frac{I_X}{2} = \frac{1}{2} \cdot \frac{2V}{3R} = \frac{V}{3R}\)
Z direncinde açığa çıkan enerji:
\(E_Z = I_Z^2 R t = \left(\frac{V}{3R}\right)^2 R t = \frac{V^2}{9R^2} R t = \frac{V^2}{9R} t\)
Şimdi enerjileri karşılaştıralım:
- \(E_Y = 1 \cdot \frac{V^2}{R} t\)
- \(E_X = \frac{4}{9} \cdot \frac{V^2}{R} t\)
- \(E_Z = \frac{1}{9} \cdot \frac{V^2}{R} t\)
Katsayıları karşılaştırdığımızda \(1 > \frac{4}{9} > \frac{1}{9}\) olduğunu görürüz. Bu durumda enerji sıralaması:
\(E_Y > E_X > E_Z\)
Cevap B seçeneğidir.