Bu soruyu çözmek için devredeki elemanların nasıl bağlandığını ve reostanın sürgüsünün hareketinin devrenin toplam direncini nasıl etkilediğini anlamamız gerekiyor.
- 1. Reostanın Etkisi:
Şekildeki elektrik devresinde reostanın sürgüsü ok yönünde (sağa doğru) hareket ettiriliyor. Reostanın sürgüsü sağa doğru hareket ettikçe, akımın geçtiği direnç telinin uzunluğu azalır. Direnç, telin uzunluğuyla doğru orantılı olduğundan ($R = \rho \frac{L}{A}$), reostanın direnci ($R_{reosta}$) azalır.
- 2. Toplam Dirençteki Değişim:
Devredeki reosta ve sabit direnç birbirine seri bağlıdır. Bu durumda devrenin toplam direnci ($R_{toplam}$) reostanın direnci ile sabit direncin toplamına eşittir: $R_{toplam} = R_{reosta} + R_{sabit}$. Reostanın direnci azaldığı için devrenin toplam direnci ($R_{toplam}$) de azalır.
- 3. Ampermetre Okumasındaki Değişim:
Ohm Kanunu'na göre, devreden geçen akım ($I$) devrenin toplam gerilimi ($V_{kaynak}$) ile toplam direncinin ($R_{toplam}$) oranına eşittir: $I = \frac{V_{kaynak}}{R_{toplam}}$. Kaynağın gerilimi sabit olduğuna ve devrenin toplam direnci azaldığına göre, devreden geçen toplam akım ($I$) artar. Ampermetre devreden geçen toplam akımı ölçtüğü için, ampermetre okuması artar.
- 4. Voltmetre Okumasındaki Değişim:
Voltmetre, sabit direnç üzerine paralel bağlanmıştır ve bu direnç üzerindeki gerilimi ($V_{sabit}$) ölçer. Ohm Kanunu'na göre, sabit direnç üzerindeki gerilim, devreden geçen akım ($I$) ile sabit direncin ($R_{sabit}$) çarpımına eşittir: $V_{sabit} = I \times R_{sabit}$. Sabit direncin değeri değişmediğine ve devreden geçen akım ($I$) arttığına göre, sabit direnç üzerindeki gerilim ($V_{sabit}$) artar. Dolayısıyla, voltmetre okuması artar.
Sonuç olarak, reostanın sürgüsü ok yönünde hareket ettirildiğinde hem ampermetre hem de voltmetre gösterdiği değerler artar.
Cevap D seçeneğidir.