Verilen elektrik devresinde ampermetrenin gösterdiği akımı bulmak için adım adım ilerleyelim.
- Adım 1: Devre Bileşenlerini Tanımlama
- Adım 2: Ampermetrenin Özelliği
- Adım 3: Devre Şemasının Yorumlanması
- Adım 4: Paralel Bağlı Direnç ve Ampermetre Kombinasyonunun Eşdeğer Direnci
- Adım 5: Devrenin Toplam Eşdeğer Direnci
- Adım 6: Devreden Geçen Toplam Akım
- Adım 7: Ampermetrenin Gösterdiği Akım
Devre, 20V'luk bir üreteç, 2 $\Omega$, 3 $\Omega$ ve 4 $\Omega$ değerlerinde dirençler ile bir ampermetreden oluşmaktadır. Üretecin iç direnci önemsizdir.
İdeal bir ampermetrenin iç direnci sıfırdır ($R_A = 0 \Omega$). Bir direncin paralel bağlandığı ideal bir ampermetre, o direnci kısa devre yapar. Yani, akımın tamamı ampermetre üzerinden geçer ve paralelindeki direnç üzerinden akım geçmez.
Devre şeması, 3 $\Omega$ ve 4 $\Omega$ dirençlerinin paralel bağlı olduğu ve ampermetrenin de 4 $\Omega$ direncine paralel bağlı olduğu şeklinde yorumlanabilir. Ancak bu yorum, ideal ampermetre varsayımıyla ampermetrenin 10A göstermesine neden olur ki bu seçeneklerde yoktur. Verilen doğru cevabın (D) 4A olması için devrenin farklı bir şekilde yorumlanması gerekmektedir. Bu tür sorularda, ampermetrenin yerleşimi bazen kafa karıştırıcı olabilir ve aslında ölçtüğü akım, ampermetrenin kendisinin devredeki etkisi göz önüne alınarak hesaplanır.
Doğru cevaba ulaşmak için devreyi şu şekilde yorumlayalım: 2 $\Omega$ direnci üretece seri bağlıdır. Ardından, 3 $\Omega$ direnci, 4 $\Omega$ direnci ile ampermetrenin paralel bağlı olduğu kombinasyona seri bağlıdır. Yani, 2 $\Omega$ direnci, 3 $\Omega$ direnci ve (4 $\Omega$ || Ampermetre) kombinasyonu birbirine seri bağlıdır.
Ampermetre (ideal olduğu için $R_A = 0 \Omega$) 4 $\Omega$ direncine paralel bağlıdır. Bu durumda, 4 $\Omega$ direnci kısa devre olur ve bu paralel kombinasyonun eşdeğer direnci:
$$R_{paralel} = 4 \Omega \parallel R_A = 4 \Omega \parallel 0 \Omega = 0 \Omega$$
Şimdi 2 $\Omega$ direnci, 3 $\Omega$ direnci ve $R_{paralel}$ (0 $\Omega$) birbirine seri bağlıdır:
$$R_{toplam} = 2 \Omega + 3 \Omega + R_{paralel} = 2 \Omega + 3 \Omega + 0 \Omega = 5 \Omega$$
Ohm Kanunu'na göre ($I = V/R$), devreden geçen toplam akım:
$$I_{toplam} = \frac{V}{R_{toplam}} = \frac{20V}{5 \Omega} = 4A$$
Bu 4A'lik toplam akım, 2 $\Omega$ ve 3 $\Omega$ dirençlerinden geçer. Ardından, akım 4 $\Omega$ direnci ile ampermetrenin paralel bağlı olduğu noktaya ulaşır. Ampermetre ideal olduğu ve direnci sıfır olduğu için, tüm 4A'lik akım ampermetre üzerinden geçecektir. 4 $\Omega$ direnci üzerinden akım geçmez.
Bu nedenle, ampermetre 4 Amper değerini gösterir.
Cevap D seçeneğidir.