10. sınıf Buzul, Rüzgar ve Kıyı Şekilleri Test 4

Soru 5 / 10
Sorunun Çözümü

Verilen jeomorfolojik unsurların oluşumlarındaki ortak noktayı bulmak için her bir şeklin oluşum mekanizmasını inceleyelim:

  • Kanyon vadi: Akarsuların, farklı dirençteki kayaç tabakalarını farklı hızlarda aşındırması sonucu oluşur. Yumuşak kayaçlar daha hızlı aşınırken, sert kayaçlar dik yamaçları oluşturur.
  • Yardang: Rüzgar aşındırmasıyla, farklı dirençteki kayaçların bulunduğu kurak bölgelerde, yumuşak kısımların daha hızlı aşınmasıyla oluşan uzun sırtlar ve oluklardır.
  • Şahit kaya (Mantar kaya): Rüzgar veya su aşındırmasıyla, kayacın alt kısmındaki daha az dirençli bölümün üst kısmına göre daha hızlı aşınması sonucu oluşan mantar şeklindeki yapılardır.
  • Hörgüç kaya: Buzul aşındırmasıyla oluşan, bir tarafı (buzulun geldiği yön) aşınma ile yuvarlanmış, diğer tarafı (buzulun gittiği yön) ise koparma (plucking) ile dikleşmiş kayaçlardır. Bu oluşumda da kayacın direnci ve çatlak yapısı etkilidir.

Bu yer şekillerinin hepsinde, aşındırıcı dış kuvvetlerin (akarsu, rüzgar, buzul) farklı dirençteki kayaçları farklı hızlarda aşındırması temel prensiptir. Yumuşak kayaçlar daha kolay aşınırken, sert kayaçlar daha dirençli kalır ve belirgin şekillerin ortaya çıkmasına neden olur.

Seçenekleri değerlendirdiğimizde:

  • A) Farklı dirençteki kayaçların bir arada bulunması: Yukarıdaki açıklamalar ışığında, tüm bu yer şekillerinin oluşumunda farklı dirençteki kayaçların varlığı ve bunların dış kuvvetler tarafından farklı aşındırılması temel ortak noktadır.
  • B) Verilenlerin hepsinin birikim şekilleri olması: Tüm bu şekiller aşınım (erozyon) şekilleridir, birikim şekli değillerdir.
  • C) Kurak ve yarı kurak bölgelerde oluşması: Yardang ve şahit kaya kurak bölgelerde yaygınken, kanyon vadiler her iklimde oluşabilir ve hörgüç kaya buzul iklim bölgelerinde oluşur. Bu ortak bir özellik değildir.
  • D) Buzul aşınım şekilleri olması: Sadece hörgüç kaya buzul aşınım şeklidir. Diğerleri akarsu veya rüzgar aşınım şekilleridir.
  • E) Derinlik volkanizması sonucu oluşan kayaçların oluşumda etkili olması: Bu yer şekillerinin oluşumunda genellikle yüzeydeki kayaçların dirençleri önemlidir, derinlik volkanizması doğrudan hepsinin ortak oluşum nedeni değildir.

Bu nedenle, verilen yer şekillerinin oluşumlarındaki ortak nokta, farklı dirençteki kayaçların bir arada bulunması ve dış kuvvetler tarafından farklı oranlarda aşındırılmasıdır.

Cevap A seçeneğidir.

🪄 Test ve Çalışma Kağıdı Hazırla

Konunu yaz; MEB uyumlu test ve özetler saniyeler içinde hazırlansın. 🖨️ Ücretsiz PDF indir!

⚡ Hemen Hazırla
  • Cevaplanan
  • Aktif
  • Boş