Ege kıyılarında denize dik uzanan dağlar (horstlar) ve aralarındaki çöküntü alanları (grabenler), Türkiye'nin tektonik yapısının önemli bir özelliğidir.

• Adım 1: Bölgenin Coğrafi Özelliğini Tanımlama
  Haritada gösterilen ve soruda bahsedilen Ege kıyıları boyunca denize dik uzanan dağlar, coğrafyada "horst" olarak adlandırılan yükseltilerdir. Bu horstların arasında kalan çöküntü alanlarına ise "graben" denir. Bu yapı, Ege Bölgesi'nin karakteristik tektonik oluşumudur.
• Adım 2: Horst ve Graben Oluşum Sürecini Anlama
  Horst ve graben yapıları, yer kabuğunun sert ve kırılgan yapılı olduğu bölgelerde, tektonik kuvvetlerin etkisiyle meydana gelen kırılmalar (faylanmalar) sonucunda oluşur. Genellikle gerilme (tansiyonel) kuvvetler altında oluşsalar da, sıkışma kuvvetleri de sert blokların kırılmasına ve fay hatları boyunca blokların yükselip çökmesine neden olabilir. Bu süreçte, bazı bloklar fay hatları boyunca yükselerek dağları (horstları) oluştururken, bazı bloklar çökelerek ovaları veya çöküntü alanlarını (grabenleri) meydana getirir.
• Adım 3: Seçenekleri Değerlendirme
  • A) Volkanik püskürmeler sonucu oluşmuştur: Ege'de volkanik alanlar olsa da, bu karakteristik dağ sıraları volkanik değil, tektonik kökenlidir.
  • B) Akarsu aşındırması sonucu oluşmuştur: Akarsular vadileri şekillendirir ancak bu ölçekte dağ sıralarının ana oluşum nedeni değildir.
  • C) Buzul aşındırması sonucu oluşmuştur: Ege Bölgesi'nin bu alçak ve orta yükseltili kıyı kesimlerinde buzul aşındırması etkili olmamıştır.
  • D) Sıkışma sonucunda sert yapılı olan bölgenin kırılarak fay hatları boyunca çökmesi ve yükselmeler sonucunda oluşmuştur: Bu ifade, horst ve graben oluşumunu doğru bir şekilde tanımlamaktadır. Yer kabuğunun sert yapısı kırılmış, fay hatları boyunca bazı bloklar çökerken (grabenler), bazıları yükselerek dağları (horstları) oluşturmuştur.
  • E) Tabakalar arasında katılaşan volkanik malzemenin daha sonra üst kısmının aşınması sonucu oluşmuştur: Bu, batolit veya lakolit gibi derinlik kayaçlarının aşınmasıyla oluşan bir durumdur ve Ege'deki dağların genel oluşumunu açıklamaz.

Bu nedenle, Ege Bölgesi'ndeki denize dik uzanan dağların oluşum süreci, yer kabuğunun kırılması ve fay hatları boyunca blokların yükselip çökmesiyle açıklanır.

Cevap D seçeneğidir.