Sorunun Çözümü
Coğrafya öğretmeni Hasan Bey'in verdiği örnek, bir geminin ağırlık alarak suya batması ve ağırlık boşaltarak yükselmesi prensibine dayanmaktadır. Bu durum, yer kabuğunun üzerindeki yüke bağlı olarak alçalması veya yükselmesi olayına benzetilmektedir.
- Gemi su alıyor (ağırlık artıyor) ve batıyor: Bu durum, yer kabuğu üzerinde buzullar, tortul tabakalar gibi yüklerin artmasıyla kabuğun alçalmasına (çökmesine) benzetilebilir.
- Gemi suyu boşaltıyor (ağırlık azalıyor) ve yükseliyor: Bu ise, buzulların erimesi, erozyonla yükün azalması gibi durumlarda yer kabuğunun yükselmesine benzetilebilir.
Bu tür geniş alanlı, yavaş ve dikey yönlü yer kabuğu hareketlerine epirojenik hareketler denir. Epirojenik hareketler, izostatik denge prensibiyle açıklanır; yani yer kabuğunun mantoda yüzmesi ve üzerindeki yüke göre alçalması veya yükselmesidir.
Diğer seçenekler ise şunlardır:
- A) Volkanik faaliyetler: Magmanın yer yüzüne çıkmasıyla ilgilidir, örnekle doğrudan ilişkili değildir.
- B) Sıradağların meydana gelme aşamaları: Orojenez olarak adlandırılır ve genellikle yatay sıkışma ve kıvrılma/kırılma ile ilgilidir.
- C) Tektonik depremler: Fay hatları boyunca ani enerji boşalmasıyla oluşan sarsıntılardır.
- D) Mantodaki konveksiyonel akımlar: Levha hareketlerinin temel nedenidir, ancak örneğin doğrudan açıkladığı bir süreç değildir; örnek, bu akımların neden olduğu bir sonucun (yer kabuğu hareketi) benzetmesidir.
Bu nedenle, gemi örneği yer kabuğunun ağırlık değişimlerine bağlı olarak dikey yönde alçalma ve yükselme hareketlerini, yani epirojenik hareketleri açıklamaktadır.
Cevap E seçeneğidir.