Verilen soruda, insanlardaki cinsiyet kromozomları olan X ve Y üzerindeki gen dizilişleri gösterilmiştir. Bu gen dizilişine sahip bir hücrenin mayoz bölünme sırasında cross over (parça değişimi) olup olmadığını kanıtlayan gamet tiplerini bulmamız istenmektedir.

• Başlangıç Gen Dizilimi:
  • X kromozomu: r h A D
  • Y kromozomu: a d
• Cross Over Nedir?

  Cross over, mayoz bölünme sırasında homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasında gen alışverişi yapmasıdır. Bu olay, genetik çeşitliliği artırır.

• Genlerin Konumları:
  • r ve h genleri: X kromozomunun Y kromozomu ile homolog olmayan bölgesindedir. Bu genler için Y kromozomu üzerinde bir karşılık yoktur, dolayısıyla bu bölgede Y ile cross over gerçekleşmez.
  • A ve D genleri: X kromozomunun Y kromozomu ile homolog olan bölgesindedir. Bu genlerin Y kromozomu üzerindeki homologları sırasıyla a ve d genleridir. Cross over bu bölgede gerçekleşebilir.
• Cross Over Olmadan Oluşabilecek Gametler (Parental Tipler):
  • X kromozomu taşıyan gamet: r h A D
  • Y kromozomu taşıyan gamet: a d
• Verilen Gamet Tiplerinin İncelenmesi:
  1. r h a D:
     • r ve h genleri X'ten gelmiş.
     • a geni Y'den gelmiş (normalde X'te A var).
     • D geni X'ten gelmiş.
     • Bu gamet, X kromozomunun (r h) kısmını, Y kromozomunun (a) kısmını ve X kromozomunun (D) kısmını birleştirmiştir. Bu durum, X ve Y kromozomlarının homolog bölgeleri arasında (A ve a genleri arasında) bir parça değişimi (cross over) olduğunu kesin olarak kanıtlar.
  2. r h A d:
     • r, h ve A genleri X'ten gelmiş.
     • d geni Y'den gelmiş (normalde X'te D var).
     • Bu gamet, X kromozomunun (r h A) kısmını ve Y kromozomunun (d) kısmını birleştirmiştir. Bu durum, X ve Y kromozomlarının homolog bölgeleri arasında (D ve d genleri arasında) bir parça değişimi (cross over) olduğunu kesin olarak kanıtlar.
  3. r h A D:
     • r, h, A ve D genleri X'ten gelmiş.
     • Bu gamet, cross over olmadan oluşabilecek parental tip bir X kromozomu gametidir. Dolayısıyla cross over olduğunu kesin olarak kanıtlamaz.
  4. r h a d:
     • r ve h genleri X'ten gelmiş.
     • a ve d genleri Y'den gelmiş (normalde X'te A D var).
     • Bu gamet, X kromozomunun (r h) kısmını ve Y kromozomunun (a d) kısmını birleştirmiştir. Bu durum, X ve Y kromozomlarının homolog bölgeleri arasında (A/a ve D/d genleri arasında) birden fazla parça değişimi (cross over) olduğunu kesin olarak kanıtlar.

Sonuç olarak, I, II ve IV numaralı gametlerin oluşumu, mayoz bölünme sırasında X ve Y kromozomları arasında cross over gerçekleştiğini kesin olarak kanıtlar.

Cevap D seçeneğidir.