Kader ve Kaza Kavramları
- Kader: Allah'ın, evrende olacak her şeyi, zamanını, yerini ve özelliklerini ezelden (öncesizden) bilip takdir etmesidir. Bir plan ve proje gibidir. 📝
- Kaza: Allah'ın ezelde takdir ettiği şeylerin zamanı gelince gerçekleşmesidir. Kaderin uygulamaya konulmasıdır. 🚀
- 💡 İpucu: Kader bir plan, kaza ise o planın gerçekleşmesidir. Örneğin, bir mimarın bina projesi kader, binanın inşa edilmesi kazadır.
- ⚠️ Dikkat: Kader ve kazaya inanmak, imanın şartlarından biridir. Ancak İslam'ın beş şartından biri değildir; bu ikisini karıştırmamalısın.
Evrensel Yasalar (Sünnetullah / Adetullah)
Allah'ın evrende koyduğu ve tüm varlıklar için geçerli olan değişmez kurallara evrensel yasalar denir. Bunlara "Sünnetullah" veya "Adetullah" da denir. 🌍
Fiziksel Yasalar
- Madde ve enerjinin oluşumu, değişimi, yapısı ve hareketleriyle ilgili yasalardır. Gözlemlenebilir ve deneye dayalıdır. 🔬
- Örnekler: Yer çekimi kanunu, suyun kaldırma kuvveti, mevsimlerin oluşumu, gece ve gündüzün birbirini takip etmesi, gezegenlerin yörüngelerinde hareket etmesi. ☀️💧
Biyolojik Yasalar
- Canlıların doğuşu, gelişimi, üremesi ve ölümü gibi olaylarla ilgili yasalardır. 🌳👶
- Örnekler: Bitkilerin fotosentez yapması, hayvanların beslenme şekilleri, insanların büyümesi ve gelişmesi, canlıların üremesi, ecelin gelmesi.
Toplumsal Yasalar
- Toplumların oluşumu, gelişimi, değişimi ve yıkılışı ile ilgili yasalardır. Adalet, eşitlik, barış gibi değerler bu yasalarla ilişkilidir. ⚖️🤝
- Örnekler: Adaletli toplumların huzurlu olması, zulüm ve haksızlığın toplumları çöküşe götürmesi, geçmiş milletlerin yaşadığı olaylardan ders çıkarılması.
- ⚠️ Dikkat: Toplumsal yasalar, fiziksel ve biyolojik yasalar gibi kesin sonuçlar vermese de, Allah'ın koyduğu düzenin bir parçasıdır ve deneyimlerle anlaşılır.
İrade ve Sorumluluk
İrade
- Külli İrade: Allah'ın sınırsız, mutlak ve her şeyi kuşatan iradesidir. Hiçbir şeye bağlı değildir. ✨
- Cüzi İrade: İnsana verilen sınırlı seçme ve tercih etme gücüdür. İnsan, bu iradesiyle iyi ile kötüyü, doğru ile yanlışı seçebilir. 🧠
- 💡 İpucu: İnsan, cüzi iradesi sayesinde akıllı bir varlık olup, tercih yapma ve karar verme yeteneğine sahiptir.
Sorumluluk
- İnsanın, cüzi iradesiyle yaptığı seçimlerden ve davranışlardan hesap verme yükümlülüğüdür. ⚖️
- Akıl ve irade sahibi olmak, sorumluluğun temel şartıdır. Akıl ve iradesi olmayanlar (çocuklar, akıl hastaları) sorumlu değildir.
- Örnek: Ders çalışıp çalışmamak, hangi mesleği seçeceğin, arkadaşlarınla nasıl davranacağın senin cüzi iradenle yaptığın seçimlerdir ve bunlardan sorumlusun.
Tevekkül
- Bir iş için gerekli olan tüm maddi ve manevi çabayı gösterdikten sonra, sonucunu Allah'a bırakmak ve O'na güvenmektir. 🙏
- Yanlış tevekkül anlayışı, hiçbir çaba göstermeden sadece Allah'tan beklemektir. Bu, İslam'ın tevekkül anlayışına aykırıdır.
- Örnekler:
- Sınava çok iyi hazırlanıp, elinden geleni yaptıktan sonra başarıyı Allah'tan beklemek. 📚
- Hastalıkta doktora gidip ilaçlarını düzenli kullanmak ve şifayı Allah'tan istemek. 💊
- Peygamberimizin devesini bağlamayan adama "Deveni bağla ve tevekkül et!" demesi. 🐪
- 💡 İpucu: Tevekkül, tembellik etmek değil, aksine elinden gelenin en iyisini yaptıktan sonra Allah'a teslim olmaktır. "Önce tedbir, sonra tevekkül."
Ecel ve Ömür
- Ömür: Canlıların doğumundan ölümüne kadar geçen yaşam süresidir. ⏳
- Ecel: Her canlının ömrünün sona erdiği, hayatının bittiği andır. Allah tarafından belirlenmiştir ve ertelenemez veya öne alınamaz. 🍂
- ⚠️ Dikkat: Ecel sadece insanlar için değil, yeryüzündeki tüm canlılar için geçerlidir.
Rızık
- Allah'ın tüm canlılara yaşamlarını sürdürebilmeleri için verdiği maddi ve manevi nimetlerdir. Yiyecek, içecek, sağlık, bilgi, yetenek gibi her şey rızık kapsamındadır. 🍎🧠
- Rızık için çalışmak ve çaba göstermek gerekir. Allah, rızkı garanti etse de, onu elde etmek için insanı çalışmaya teşvik eder.
- Örnek: "Ağılda oğlak doğunca derede otu biter." atasözü, her canlının rızkının Allah tarafından yaratıldığını ve uygun zamanı geldiğinde ona ulaştığını ifade eder. 🐐🌿
Hz. Musa Kıssası
- Hz. Musa'nın hayatı, Allah'ın kaderi nasıl tecelli ettirdiğine dair önemli bir örnektir. Firavun'un zulmüne rağmen Allah, Hz. Musa'yı korumuş ve onu peygamber olarak seçmiştir. 👶➡️👑
- Firavun'un erkek çocukları öldürtme emrine rağmen, Hz. Musa'nın Firavun'un sarayında büyümesi, Allah'ın planının her şeyin üzerinde olduğunu gösterir.
- Hz. Musa'ya ilk vahiy Tuva Vadisi'nde gelmiş, Allah onu peygamber olarak seçtiğini bildirmiş ve kendisine ibadet etmesini emretmiştir.
- 💡 İpucu: Kıssalar, Allah'ın kudretini, adaletini ve kaderin işleyişini gösteren somut örneklerdir.
Ayete'l Kürsi ve Anlamı
- Ayete'l Kürsi, Kur'an-ı Kerim'in Bakara Suresi'nin 255. ayetidir. Tek bir ayetten oluşur ve "kürsi" kelimesi geçtiği için bu ismi almıştır. 📖
- Bu ayet, Allah'ın yüce sıfatlarını, eşsiz kudretini ve evrendeki hükümranlığını anlatır. Tevhit inancının en güçlü ifadelerinden biridir.
Ayete'l Kürsi'de Geçen Allah'ın Sıfatları ve İsimleri
- Hayy: Daima diri olan, hayat sahibi olan. 🌟
- Kayyum: Bütün varlıkları görüp gözeten, yöneten, varlıkları ayakta tutan. 🌐
- Aliyy: Çok yüce olan. ⬆️
- Azim: Çok büyük olan. 🌌
- Tevhit: Allah'ın bir ve tek olması, eşi ve benzeri bulunmaması. ☝️
Ayete'l Kürsi'den Çıkarılacak Mesajlar
- Allah'tan başka ilah yoktur.
- Allah diridir, her şeyi ayakta tutar ve yönetir.
- Allah'ı ne bir uyuklama ne de bir uyku tutar.
- Göklerdeki ve yerdeki her şey O'nundur.
- O'nun izni olmadan kimse şefaat edemez.
- Allah, insanların önünde ve arkasında olan her şeyi (geçmişi ve geleceği) bilir.
- O'nun kürsüsü bütün gökleri ve yeri kaplamıştır.
- Gökleri ve yeri koruyup gözetmek O'na güç gelmez.
- ⚠️ Dikkat: Ayete'l Kürsi'nin fazileti ve önemi büyüktür, ancak İslam'ın beş şartından biri değildir. Bu ayet, Allah'ın yüceliğini ve birliğini anlamak için çok önemlidir.