Sorunun Çözümü
Verilen soruda, numaralanmış cümlelerin hangisinde adlaşmış sıfat-fiil kullanıldığını bulmamız istenmektedir. Adlaşmış sıfat-fiil, bir sıfat-fiilin nitelediği ismin düşmesiyle ismin görevini üstlenmesi durumudur. Bu durumda sıfat-fiil, isim çekim eklerini (çoğul eki, hal ekleri, iyelik ekleri vb.) alabilir.
- 1. Sokaktaki olayı görenlerden hiçbiri polise konuşmamış.
- Burada "görenlerden" kelimesine dikkat edelim. Kökü "görmek" fiilidir. "-en" eki sıfat-fiil ekidir. Normalde "gören insanlar" gibi bir isimle birlikte kullanılması gerekirken, buradaki "insanlar" ismi düşmüştür. "Gören" kelimesi çoğul eki "-ler" ve ayrılma hal eki "-den" alarak adlaşmıştır. Yani "görenlerden" ifadesi "gören kişilerden" anlamında kullanılmıştır. Bu, bir adlaşmış sıfat-fiildir.
- 2. Günlerdir aradığın kaybolan defterini buldun mu?
- "aradığın" (aramak + -dık) kelimesi "defterini" ismini nitelemektedir ("aradığın defter").
- "kaybolan" (kaybolmak + -an) kelimesi de "defterini" ismini nitelemektedir ("kaybolan defter").
- Her iki sıfat-fiil de bir ismi nitelediği için adlaşmamıştır.
- 3. Bu tarz gereksiz işlere ayıracak vaktin var mı ki senin?
- "ayıracak" (ayırmak + -acak) kelimesi "vaktin" ismini nitelemektedir ("ayıracak vaktin").
- Bu sıfat-fiil de bir ismi nitelediği için adlaşmamıştır.
- 4. Taşınma sırasında kırılmış eşyalarımı nereye koydun?
- "kırılmış" (kırılmak + -mış) kelimesi "eşyalarımı" ismini nitelemektedir ("kırılmış eşyalarım").
- Bu sıfat-fiil de bir ismi nitelediği için adlaşmamıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, sadece 1 numaralı cümlede yer alan "görenlerden" kelimesinin adlaşmış sıfat-fiil olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap A seçeneğidir.