Sorunun Çözümü
Verilen soruda, metin türleri ile ilgili açıklamalardan hangisinin yanlış olduğu sorulmaktadır. Seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) "Dize, ölçü, uyak, redif gibi unsurlar dikkat edilerek yazılan metinlere manzum; düzyazı biçiminde yazılmış metinlere nesir denir." Bu açıklama, manzum (şiirsel) ve nesir (düzyazı) metinlerin doğru tanımlarını vermektedir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- B) "Orta oyunu, meddah, Karagöz, destan, masal, fabl göstermeye bağlı metinler arasında yer alır." Bu ifade yanlıştır. Orta oyunu, meddah ve Karagöz geleneksel Türk tiyatrosu örnekleri olup "göstermeye bağlı metinler" (sahnelenen, performansa dayalı) grubuna girer. Ancak destan, masal ve fabl, olay anlatan ve okunmaya veya dinlenmeye yönelik "anlatmaya bağlı metinler" (narrative texts) grubundadır. Bu metinler göstermeye bağlı değildir. Bu nedenle açıklama hatalıdır.
- C) "Metinleri; yazılış amaçları, hedef kitleleri, anlatım biçimleri, gerçeklikle ilişkileri bakımından gruplandırmak mümkündür." Metinler, bu belirtilen kriterlere göre (bilgilendirme, eğlendirme amacı; çocuklara, yetişkinlere hitap etme; betimleyici, öyküleyici anlatım; gerçekçi, kurmaca olma gibi) sınıflandırılabilir. Bu ifade doğrudur.
- D) "Sanat metinlerine, yaygın ve benimsenmiş adıyla edebî metinler adı verilmektedir; bunlar da edebiyat denilen sanat dalı içinde düşünülür ve değerlendirilir." Sanatsal amaçla yazılan metinlere edebî metin denir ve edebiyat sanatının bir parçasıdır. Bu ifade doğrudur.
- E) "Kurmaca metin; olmuş ya da olabilecek olayların anlatıldığı roman, hikâye, tiyatro gibi eserlere verilen isimdir." Kurmaca metinler, gerçekte yaşanmamış ancak yaşanması mümkün olan olayları anlatan, yazarın hayal gücüne dayalı eserlerdir (roman, hikâye, tiyatro vb.). Bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda B seçeneğindeki açıklamanın yanlış olduğu görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.