🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Matematik
💡 9. Sınıf Matematik: Mutlak Değerli Fonksiyonlar Çözümlü Örnekler
Mutlak Değerli Fonksiyonlar Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Merhaba sevgili öğrenciler! 👋 Mutlak değer, bir sayının sayı doğrusu üzerindeki başlangıç noktasına (sıfıra) olan uzaklığını ifade eder. Bu uzaklık daima pozitif veya sıfırdır.
Aşağıdaki ifadelerin değerlerini hesaplayınız:
\( |-7| + |2| - |-3| \)
Merhaba sevgili öğrenciler! 👋 Mutlak değer, bir sayının sayı doğrusu üzerindeki başlangıç noktasına (sıfıra) olan uzaklığını ifade eder. Bu uzaklık daima pozitif veya sıfırdır.
Aşağıdaki ifadelerin değerlerini hesaplayınız:
\( |-7| + |2| - |-3| \)
Çözüm:
Haydi adım adım çözelim! 🚀
Haydi adım adım çözelim! 🚀
- 📌 Öncelikle her bir mutlak değer ifadesinin sonucunu bulalım:
- \( |-7| \): \( -7 \) sayısının sıfıra olan uzaklığı \( 7 \) birimdir. Yani \( |-7| = 7 \).
- \( |2| \): \( 2 \) sayısının sıfıra olan uzaklığı \( 2 \) birimdir. Yani \( |2| = 2 \).
- \( |-3| \): \( -3 \) sayısının sıfıra olan uzaklığı \( 3 \) birimdir. Yani \( |-3| = 3 \).
- 👉 Şimdi bu değerleri orijinal ifadede yerine yazalım:
\( 7 + 2 - 3 \) - ✅ Son olarak işlemi tamamlayalım:
\( 7 + 2 - 3 = 9 - 3 = 6 \)
Bu ifadenin değeri 6'dır. 💡
Örnek 2:
Aşağıdaki mutlak değerli denklemin çözüm kümesini bulunuz.
\[ |x+4| = 9 \]
Aşağıdaki mutlak değerli denklemin çözüm kümesini bulunuz.
\[ |x+4| = 9 \]
Çözüm:
Mutlak değerli denklemleri çözerken, mutlak değerin içindeki ifadenin hem pozitif hem de negatif değerini dikkate almamız gerekir. 🤔
Mutlak değerli denklemleri çözerken, mutlak değerin içindeki ifadenin hem pozitif hem de negatif değerini dikkate almamız gerekir. 🤔
- 📌 Adım 1: Mutlak değerin içindeki ifade pozitif olabilir.
\( x+4 = 9 \) - 👉 Adım 2: Bu denklemi çözelim:
\( x = 9 - 4 \)
\( x_1 = 5 \) - 📌 Adım 3: Mutlak değerin içindeki ifade negatif olabilir.
\( x+4 = -9 \) - 👉 Adım 4: Bu denklemi çözelim:
\( x = -9 - 4 \)
\( x_2 = -13 \) - ✅ Çözüm kümesi, bulduğumuz \( x \) değerlerinden oluşur.
Çözüm Kümesi = \( \{ -13, 5 \} \)
Örnek 3:
Aşağıdaki mutlak değerli eşitsizliğin çözüm kümesini bulunuz.
\[ |2x-6| < 4 \]
Aşağıdaki mutlak değerli eşitsizliğin çözüm kümesini bulunuz.
\[ |2x-6| < 4 \]
Çözüm:
Mutlak değerli eşitsizliklerde \( |a| < b \) şeklindeki ifadeleri \( -b < a < b \) şeklinde açarız. ✍️
Mutlak değerli eşitsizliklerde \( |a| < b \) şeklindeki ifadeleri \( -b < a < b \) şeklinde açarız. ✍️
- 📌 Adım 1: Eşitsizliği bu kurala göre açalım:
\( -4 < 2x-6 < 4 \) - 👉 Adım 2: Eşitsizliğin her tarafına \( +6 \) ekleyelim (ortadaki \( -6 \)'yı yok etmek için):
\( -4 + 6 < 2x-6 + 6 < 4 + 6 \)
\( 2 < 2x < 10 \) - 📌 Adım 3: Eşitsizliğin her tarafını \( 2 \) ile bölelim (ortadaki \( 2x \)'i \( x \) yapmak için):
\( \frac{2}{2} < \frac{2x}{2} < \frac{10}{2} \)
\( 1 < x < 5 \) - ✅ Çözüm kümesi, \( 1 \) ile \( 5 \) arasındaki tüm gerçek sayılardır ( \( 1 \) ve \( 5 \) dahil değil).
Çözüm Kümesi = \( (1, 5) \)
Örnek 4:
Aşağıdaki mutlak değerli eşitsizliğin çözüm kümesini bulunuz.
\[ |x-5| \ge 3 \]
Aşağıdaki mutlak değerli eşitsizliğin çözüm kümesini bulunuz.
\[ |x-5| \ge 3 \]
Çözüm:
Mutlak değerli eşitsizliklerde \( |a| \ge b \) şeklindeki ifadeleri \( a \ge b \) veya \( a \le -b \) şeklinde açarız. 📚
Mutlak değerli eşitsizliklerde \( |a| \ge b \) şeklindeki ifadeleri \( a \ge b \) veya \( a \le -b \) şeklinde açarız. 📚
- 📌 Adım 1: Eşitsizliği iki ayrı duruma göre inceleyelim:
Durum 1: Mutlak değerin içindeki ifade pozitif veya sıfır olabilir.
\( x-5 \ge 3 \) - 👉 Adım 2: Bu eşitsizliği çözelim:
\( x \ge 3 + 5 \)
\( x \ge 8 \) - 📌 Adım 3: Durum 2: Mutlak değerin içindeki ifade negatif olabilir.
\( x-5 \le -3 \) - 👉 Adım 4: Bu eşitsizliği çözelim:
\( x \le -3 + 5 \)
\( x \le 2 \) - ✅ Çözüm kümesi, bulduğumuz iki aralığın birleşimidir.
Çözüm Kümesi = \( (-\infty, 2] \cup [8, \infty) \)
Örnek 5:
Eğer \( x < 0 \) ise, aşağıdaki ifadenin en sade halini bulunuz.
\[ |x-1| + |x| \]
Eğer \( x < 0 \) ise, aşağıdaki ifadenin en sade halini bulunuz.
\[ |x-1| + |x| \]
Çözüm:
Mutlak değerin tanımını hatırlayalım: Eğer içindeki ifade negatifse, önüne eksi alarak dışarı çıkar; pozitifse aynen çıkar. 🤔
Mutlak değerin tanımını hatırlayalım: Eğer içindeki ifade negatifse, önüne eksi alarak dışarı çıkar; pozitifse aynen çıkar. 🤔
- 📌 Adım 1: \( |x-1| \) ifadesini inceleyelim.
\( x < 0 \) olduğu için, \( x-1 \) ifadesi kesinlikle negatif olacaktır (örneğin \( x = -2 \) ise \( x-1 = -3 \)).
Bu durumda \( |x-1| \) ifadesi dışarı \( -(x-1) \) olarak çıkar.
\( -(x-1) = -x+1 \) - 👉 Adım 2: \( |x| \) ifadesini inceleyelim.
\( x < 0 \) olduğu açıkça belirtilmiştir.
Bu durumda \( |x| \) ifadesi dışarı \( -x \) olarak çıkar. - 📌 Adım 3: Bulduğumuz ifadeleri toplayalım:
\( (-x+1) + (-x) \) - ✅ Adım 4: Toplama işlemini yapalım:
\( -x+1-x = -2x+1 \)
İfadenin en sade hali \( -2x+1 \)'dir. ✅
Örnek 6:
Sayı doğrusu üzerinde bir sayının \(-2\)'ye olan uzaklığı \(7\) birimdir. Bu koşulu sağlayan sayıların toplamı kaçtır? 🔢
Sayı doğrusu üzerinde bir sayının \(-2\)'ye olan uzaklığı \(7\) birimdir. Bu koşulu sağlayan sayıların toplamı kaçtır? 🔢
Çözüm:
Sayı doğrusu üzerindeki uzaklık kavramını mutlak değerle ifade edebiliriz. İki nokta \(a\) ve \(b\) arasındaki uzaklık \(|a-b|\) veya \(|b-a|\) olarak gösterilir. 💡
Sayı doğrusu üzerindeki uzaklık kavramını mutlak değerle ifade edebiliriz. İki nokta \(a\) ve \(b\) arasındaki uzaklık \(|a-b|\) veya \(|b-a|\) olarak gösterilir. 💡
- 📌 Adım 1: Bilinmeyen sayıyı \(x\) ile gösterelim. \(x\)'in \(-2\)'ye olan uzaklığı \(|x - (-2)|\) olarak ifade edilir.
Bu uzaklık \(7\) birim olduğuna göre denklemi kuralım:
\( |x - (-2)| = 7 \)
\( |x+2| = 7 \) - 👉 Adım 2: Mutlak değerli denklemi çözelim. İki durum vardır:
Durum 1: \( x+2 = 7 \)
\( x_1 = 7 - 2 \)
\( x_1 = 5 \) - 📌 Adım 3:
Durum 2: \( x+2 = -7 \)
\( x_2 = -7 - 2 \)
\( x_2 = -9 \) - ✅ Adım 4: Bu koşulu sağlayan sayılar \(5\) ve \(-9\)'dur. Bu sayıların toplamını bulalım:
\( 5 + (-9) = 5 - 9 = -4 \)
Bu sayıların toplamı \( -4 \)'tür. 🎯
Örnek 7:
Bir buzdolabının iç sıcaklığı ideal olarak \(4^\circ C\) olmalıdır. Ancak bu sıcaklık en fazla \(1.5^\circ C\) sapma gösterebilir. Bu buzdolabının iç sıcaklığının alabileceği değer aralığını mutlak değerli bir ifade ile gösteriniz. 🌡️
Bir buzdolabının iç sıcaklığı ideal olarak \(4^\circ C\) olmalıdır. Ancak bu sıcaklık en fazla \(1.5^\circ C\) sapma gösterebilir. Bu buzdolabının iç sıcaklığının alabileceği değer aralığını mutlak değerli bir ifade ile gösteriniz. 🌡️
Çözüm:
Günlük hayattaki tolerans veya sapma miktarları genellikle mutlak değerle ifade edilebilir. 🌍
Günlük hayattaki tolerans veya sapma miktarları genellikle mutlak değerle ifade edilebilir. 🌍
- 📌 Adım 1: Buzdolabının ideal sıcaklığını \(T_{ideal} = 4^\circ C\) olarak belirleyelim. İç sıcaklığı \(x\) ile gösterelim.
- 👉 Adım 2: Sıcaklıktaki sapma miktarı, gerçek sıcaklık ile ideal sıcaklık arasındaki farkın mutlak değeri olarak ifade edilir: \( |x - T_{ideal}| \).
- 📌 Adım 3: Soruda sapma miktarının en fazla \(1.5^\circ C\) olabileceği belirtilmiştir. Bu, sapma miktarının \(1.5^\circ C\)'ye eşit veya daha küçük olması gerektiği anlamına gelir.
Yani, \( |x - 4| \le 1.5 \) - ✅ Bu mutlak değerli eşitsizlik, buzdolabının iç sıcaklığının alabileceği değer aralığını ifade eder. İsterseniz bu aralığı da bulabiliriz:
\( -1.5 \le x - 4 \le 1.5 \)
Her tarafa \( +4 \) ekleyelim:
\( -1.5 + 4 \le x \le 1.5 + 4 \)
\( 2.5 \le x \le 5.5 \)
Yani buzdolabının iç sıcaklığı \( 2.5^\circ C \) ile \( 5.5^\circ C \) arasında olmalıdır.
Mutlak değerli ifade \( |x - 4| \le 1.5 \) şeklindedir. 👍
Örnek 8:
Aşağıdaki denklemin çözüm kümesini bulunuz.
\[ 3|x-2| - 5 = 10 \]
Aşağıdaki denklemin çözüm kümesini bulunuz.
\[ 3|x-2| - 5 = 10 \]
Çözüm:
Bu tür denklemleri çözerken, mutlak değerli ifadeyi yalnız bırakmak ilk adımımızdır. 🪜
Bu tür denklemleri çözerken, mutlak değerli ifadeyi yalnız bırakmak ilk adımımızdır. 🪜
- 📌 Adım 1: Mutlak değerli ifadeyi yalnız bırakmak için \( -5 \) sayısını denklemin sağ tarafına atalım:
\( 3|x-2| = 10 + 5 \)
\( 3|x-2| = 15 \) - 👉 Adım 2: Mutlak değerli ifadenin önündeki \( 3 \) çarpanından kurtulmak için denklemin her iki tarafını \( 3 \) ile bölelim:
\( \frac{3|x-2|}{3} = \frac{15}{3} \)
\( |x-2| = 5 \) - 📌 Adım 3: Şimdi temel mutlak değerli denklem formatına ulaştık. İki durumu inceleyelim:
Durum 1: Mutlak değerin içindeki ifade \( 5 \)'e eşit olabilir.
\( x-2 = 5 \)
\( x_1 = 5 + 2 \)
\( x_1 = 7 \) - 👉 Adım 4:
Durum 2: Mutlak değerin içindeki ifade \( -5 \)'e eşit olabilir.
\( x-2 = -5 \)
\( x_2 = -5 + 2 \)
\( x_2 = -3 \) - ✅ Çözüm kümesi, bulduğumuz \( x \) değerlerinden oluşur.
Çözüm Kümesi = \( \{ -3, 7 \} \)
1
Çözümlü Örnek
Merhaba sevgili öğrenciler! 👋 Mutlak değer, bir sayının sayı doğrusu üzerindeki başlangıç noktasına (sıfıra) olan uzaklığını ifade eder. Bu uzaklık daima pozitif veya sıfırdır.
Aşağıdaki ifadelerin değerlerini hesaplayınız:
\( |-7| + |2| - |-3| \)
Aşağıdaki ifadelerin değerlerini hesaplayınız:
\( |-7| + |2| - |-3| \)
Çözüm ve Açıklama
Haydi adım adım çözelim! 🚀
- 📌 Öncelikle her bir mutlak değer ifadesinin sonucunu bulalım:
- \( |-7| \): \( -7 \) sayısının sıfıra olan uzaklığı \( 7 \) birimdir. Yani \( |-7| = 7 \).
- \( |2| \): \( 2 \) sayısının sıfıra olan uzaklığı \( 2 \) birimdir. Yani \( |2| = 2 \).
- \( |-3| \): \( -3 \) sayısının sıfıra olan uzaklığı \( 3 \) birimdir. Yani \( |-3| = 3 \).
- 👉 Şimdi bu değerleri orijinal ifadede yerine yazalım:
\( 7 + 2 - 3 \) - ✅ Son olarak işlemi tamamlayalım:
\( 7 + 2 - 3 = 9 - 3 = 6 \)
Bu ifadenin değeri 6'dır. 💡
2
Çözümlü Örnek
Aşağıdaki mutlak değerli denklemin çözüm kümesini bulunuz.
\[ |x+4| = 9 \]
\[ |x+4| = 9 \]
Çözüm ve Açıklama
Mutlak değerli denklemleri çözerken, mutlak değerin içindeki ifadenin hem pozitif hem de negatif değerini dikkate almamız gerekir. 🤔
- 📌 Adım 1: Mutlak değerin içindeki ifade pozitif olabilir.
\( x+4 = 9 \) - 👉 Adım 2: Bu denklemi çözelim:
\( x = 9 - 4 \)
\( x_1 = 5 \) - 📌 Adım 3: Mutlak değerin içindeki ifade negatif olabilir.
\( x+4 = -9 \) - 👉 Adım 4: Bu denklemi çözelim:
\( x = -9 - 4 \)
\( x_2 = -13 \) - ✅ Çözüm kümesi, bulduğumuz \( x \) değerlerinden oluşur.
Çözüm Kümesi = \( \{ -13, 5 \} \)
3
Çözümlü Örnek
Aşağıdaki mutlak değerli eşitsizliğin çözüm kümesini bulunuz.
\[ |2x-6| < 4 \]
\[ |2x-6| < 4 \]
Çözüm ve Açıklama
Mutlak değerli eşitsizliklerde \( |a| < b \) şeklindeki ifadeleri \( -b < a < b \) şeklinde açarız. ✍️
- 📌 Adım 1: Eşitsizliği bu kurala göre açalım:
\( -4 < 2x-6 < 4 \) - 👉 Adım 2: Eşitsizliğin her tarafına \( +6 \) ekleyelim (ortadaki \( -6 \)'yı yok etmek için):
\( -4 + 6 < 2x-6 + 6 < 4 + 6 \)
\( 2 < 2x < 10 \) - 📌 Adım 3: Eşitsizliğin her tarafını \( 2 \) ile bölelim (ortadaki \( 2x \)'i \( x \) yapmak için):
\( \frac{2}{2} < \frac{2x}{2} < \frac{10}{2} \)
\( 1 < x < 5 \) - ✅ Çözüm kümesi, \( 1 \) ile \( 5 \) arasındaki tüm gerçek sayılardır ( \( 1 \) ve \( 5 \) dahil değil).
Çözüm Kümesi = \( (1, 5) \)
4
Çözümlü Örnek
Aşağıdaki mutlak değerli eşitsizliğin çözüm kümesini bulunuz.
\[ |x-5| \ge 3 \]
\[ |x-5| \ge 3 \]
Çözüm ve Açıklama
Mutlak değerli eşitsizliklerde \( |a| \ge b \) şeklindeki ifadeleri \( a \ge b \) veya \( a \le -b \) şeklinde açarız. 📚
- 📌 Adım 1: Eşitsizliği iki ayrı duruma göre inceleyelim:
Durum 1: Mutlak değerin içindeki ifade pozitif veya sıfır olabilir.
\( x-5 \ge 3 \) - 👉 Adım 2: Bu eşitsizliği çözelim:
\( x \ge 3 + 5 \)
\( x \ge 8 \) - 📌 Adım 3: Durum 2: Mutlak değerin içindeki ifade negatif olabilir.
\( x-5 \le -3 \) - 👉 Adım 4: Bu eşitsizliği çözelim:
\( x \le -3 + 5 \)
\( x \le 2 \) - ✅ Çözüm kümesi, bulduğumuz iki aralığın birleşimidir.
Çözüm Kümesi = \( (-\infty, 2] \cup [8, \infty) \)
5
Çözümlü Örnek
Eğer \( x < 0 \) ise, aşağıdaki ifadenin en sade halini bulunuz.
\[ |x-1| + |x| \]
\[ |x-1| + |x| \]
Çözüm ve Açıklama
Mutlak değerin tanımını hatırlayalım: Eğer içindeki ifade negatifse, önüne eksi alarak dışarı çıkar; pozitifse aynen çıkar. 🤔
- 📌 Adım 1: \( |x-1| \) ifadesini inceleyelim.
\( x < 0 \) olduğu için, \( x-1 \) ifadesi kesinlikle negatif olacaktır (örneğin \( x = -2 \) ise \( x-1 = -3 \)).
Bu durumda \( |x-1| \) ifadesi dışarı \( -(x-1) \) olarak çıkar.
\( -(x-1) = -x+1 \) - 👉 Adım 2: \( |x| \) ifadesini inceleyelim.
\( x < 0 \) olduğu açıkça belirtilmiştir.
Bu durumda \( |x| \) ifadesi dışarı \( -x \) olarak çıkar. - 📌 Adım 3: Bulduğumuz ifadeleri toplayalım:
\( (-x+1) + (-x) \) - ✅ Adım 4: Toplama işlemini yapalım:
\( -x+1-x = -2x+1 \)
İfadenin en sade hali \( -2x+1 \)'dir. ✅
6
Çözümlü Örnek
Sayı doğrusu üzerinde bir sayının \(-2\)'ye olan uzaklığı \(7\) birimdir. Bu koşulu sağlayan sayıların toplamı kaçtır? 🔢
Çözüm ve Açıklama
Sayı doğrusu üzerindeki uzaklık kavramını mutlak değerle ifade edebiliriz. İki nokta \(a\) ve \(b\) arasındaki uzaklık \(|a-b|\) veya \(|b-a|\) olarak gösterilir. 💡
- 📌 Adım 1: Bilinmeyen sayıyı \(x\) ile gösterelim. \(x\)'in \(-2\)'ye olan uzaklığı \(|x - (-2)|\) olarak ifade edilir.
Bu uzaklık \(7\) birim olduğuna göre denklemi kuralım:
\( |x - (-2)| = 7 \)
\( |x+2| = 7 \) - 👉 Adım 2: Mutlak değerli denklemi çözelim. İki durum vardır:
Durum 1: \( x+2 = 7 \)
\( x_1 = 7 - 2 \)
\( x_1 = 5 \) - 📌 Adım 3:
Durum 2: \( x+2 = -7 \)
\( x_2 = -7 - 2 \)
\( x_2 = -9 \) - ✅ Adım 4: Bu koşulu sağlayan sayılar \(5\) ve \(-9\)'dur. Bu sayıların toplamını bulalım:
\( 5 + (-9) = 5 - 9 = -4 \)
Bu sayıların toplamı \( -4 \)'tür. 🎯
7
Çözümlü Örnek
Bir buzdolabının iç sıcaklığı ideal olarak \(4^\circ C\) olmalıdır. Ancak bu sıcaklık en fazla \(1.5^\circ C\) sapma gösterebilir. Bu buzdolabının iç sıcaklığının alabileceği değer aralığını mutlak değerli bir ifade ile gösteriniz. 🌡️
Çözüm ve Açıklama
Günlük hayattaki tolerans veya sapma miktarları genellikle mutlak değerle ifade edilebilir. 🌍
- 📌 Adım 1: Buzdolabının ideal sıcaklığını \(T_{ideal} = 4^\circ C\) olarak belirleyelim. İç sıcaklığı \(x\) ile gösterelim.
- 👉 Adım 2: Sıcaklıktaki sapma miktarı, gerçek sıcaklık ile ideal sıcaklık arasındaki farkın mutlak değeri olarak ifade edilir: \( |x - T_{ideal}| \).
- 📌 Adım 3: Soruda sapma miktarının en fazla \(1.5^\circ C\) olabileceği belirtilmiştir. Bu, sapma miktarının \(1.5^\circ C\)'ye eşit veya daha küçük olması gerektiği anlamına gelir.
Yani, \( |x - 4| \le 1.5 \) - ✅ Bu mutlak değerli eşitsizlik, buzdolabının iç sıcaklığının alabileceği değer aralığını ifade eder. İsterseniz bu aralığı da bulabiliriz:
\( -1.5 \le x - 4 \le 1.5 \)
Her tarafa \( +4 \) ekleyelim:
\( -1.5 + 4 \le x \le 1.5 + 4 \)
\( 2.5 \le x \le 5.5 \)
Yani buzdolabının iç sıcaklığı \( 2.5^\circ C \) ile \( 5.5^\circ C \) arasında olmalıdır.
Mutlak değerli ifade \( |x - 4| \le 1.5 \) şeklindedir. 👍
8
Çözümlü Örnek
Aşağıdaki denklemin çözüm kümesini bulunuz.
\[ 3|x-2| - 5 = 10 \]
\[ 3|x-2| - 5 = 10 \]
Çözüm ve Açıklama
Bu tür denklemleri çözerken, mutlak değerli ifadeyi yalnız bırakmak ilk adımımızdır. 🪜
- 📌 Adım 1: Mutlak değerli ifadeyi yalnız bırakmak için \( -5 \) sayısını denklemin sağ tarafına atalım:
\( 3|x-2| = 10 + 5 \)
\( 3|x-2| = 15 \) - 👉 Adım 2: Mutlak değerli ifadenin önündeki \( 3 \) çarpanından kurtulmak için denklemin her iki tarafını \( 3 \) ile bölelim:
\( \frac{3|x-2|}{3} = \frac{15}{3} \)
\( |x-2| = 5 \) - 📌 Adım 3: Şimdi temel mutlak değerli denklem formatına ulaştık. İki durumu inceleyelim:
Durum 1: Mutlak değerin içindeki ifade \( 5 \)'e eşit olabilir.
\( x-2 = 5 \)
\( x_1 = 5 + 2 \)
\( x_1 = 7 \) - 👉 Adım 4:
Durum 2: Mutlak değerin içindeki ifade \( -5 \)'e eşit olabilir.
\( x-2 = -5 \)
\( x_2 = -5 + 2 \)
\( x_2 = -3 \) - ✅ Çözüm kümesi, bulduğumuz \( x \) değerlerinden oluşur.
Çözüm Kümesi = \( \{ -3, 7 \} \)
İçerik Hazırlanıyor...
Lütfen sayfayı kapatmayın, bu işlem 30-40 saniye sürebilir.