💡 9. Sınıf Matematik: Gerçek Sayıların Üslü ve Köklü İfadelerle İşlemleri Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Matematik: Gerçek Sayıların Üslü ve Köklü İfadelerle İşlemleri Çözümlü Örnekler
Merhaba 9. Sınıf öğrencileri! Bugün üslü ve köklü ifadelerle temel işlemleri öğreneceğiz. Hazırsanız ilk örneğimize başlayalım! 🚀
Aşağıdaki işlemi hesaplayınız:
\( 3^2 + 5^1 - 2^3 \)
Bu tür işlemleri çözerken üslü ifadelerin değerlerini hesaplayarak ilerlemeliyiz. İşte adım adım çözüm: 👇
- Adım 1: Üslü ifadelerin değerlerini bulun.
- \( 3^2 = 3 \times 3 = 9 \)
- \( 5^1 = 5 \)
- \( 2^3 = 2 \times 2 \times 2 = 8 \)
- Adım 2: Bulduğunuz değerleri orijinal işlemde yerine koyun.
- \( 9 + 5 - 8 \)
- Adım 3: İşlemi soldan sağa doğru yapın.
- \( 9 + 5 = 14 \)
- \( 14 - 8 = 6 \)
Sonuç: 6 ✅
Şimdi de biraz daha karmaşık görünen ama aslında aynı mantıkla çözülen bir örnek yapalım. 💡
Aşağıdaki işlemi basitleştiriniz:
\( (4^2 \times 4^3) \div 4^4 \)
Üslü sayılarda çarpma ve bölme kurallarını hatırlayarak bu soruyu kolayca çözebiliriz. İşte adımlar: 👉
- Adım 1: Tabanları aynı olan üslü ifadeleri çarpmada üsleri toplarız.
- \( 4^2 \times 4^3 = 4^{2+3} = 4^5 \)
- Adım 2: Elde ettiğimiz ifadeyi \( 4^4 \) 'e böleriz. Bölmede tabanlar aynıysa üsleri çıkarırız.
- \( 4^5 \div 4^4 = 4^{5-4} = 4^1 \)
- Adım 3: Sonucu hesaplayın.
- \( 4^1 = 4 \)
İşlemin sadeleştirilmiş hali: 4 💯
Köklü sayılarla tanışma zamanı! 🌿 Kök alma işlemi, üslü ifadenin tersidir. Şimdi bu temel bilgiyi kullanarak bir örnek çözelim.
Aşağıdaki ifadeyi hesaplayınız:
\( \sqrt{81} + \sqrt{25} - \sqrt{16} \)
Her bir köklü ifadenin değerini ayrı ayrı bularak başlayacağız. Unutmayın, karekök, kendisiyle çarpıldığında içindeki sayıyı veren sayıyı bulmaktır. 🧐
- Adım 1: Kareköklerin içindeki sayıların hangi sayının karesi olduğunu bulun.
- \( \sqrt{81} = 9 \) (Çünkü \( 9 \times 9 = 81 \))
- \( \sqrt{25} = 5 \) (Çünkü \( 5 \times 5 = 25 \))
- \( \sqrt{16} = 4 \) (Çünkü \( 4 \times 4 = 16 \))
- Adım 2: Bulduğunuz değerleri işlemde yerine yazın.
- \( 9 + 5 - 4 \)
- Adım 3: İşlemi soldan sağa doğru tamamlayın.
- \( 9 + 5 = 14 \)
- \( 14 - 4 = 10 \)
Sonuç: 10 ✨
Kesirli üslü ifadelerle devam ediyoruz. Bu ifadeler, hem üslü hem de köklü sayıların özelliklerini birleştirir. 🧮
Aşağıdaki ifadeyi hesaplayınız:
\( 64^{\frac{1}{3}} \)
Kesirli üslü ifadelerde payda, kökün derecesini gösterir. Bu örnekte payda 3 olduğu için küp kök alacağız. 🧊
- Adım 1: Üslü ifadeyi köklü ifadeye çevirin.
- \( 64^{\frac{1}{3}} = \sqrt[3]{64} \)
- Adım 2: Küp kökünü hesaplayın. Hangi sayının kendisiyle üç kez çarpımı 64 eder?
- \( 4 \times 4 \times 4 = 64 \)
- Adım 3: Sonucu belirtin.
- \( \sqrt[3]{64} = 4 \)
Sonuç: 4 🌟
Bir inşaat mühendisi, bir binanın temelini tasarlarken betonarme elemanların dayanıklılığını hesaplamak için üslü ve köklü ifadeler kullanır. Örneğin, bir kolonun taşıma kapasitesi \( 5^3 \) ton olabilir. Eğer bir kirişin taşıma kapasitesi ise \( \sqrt{2500} \) ton ise, bu iki elemanın taşıma kapasiteleri arasındaki farkı hesaplamak ister.
Bu iki elemanın taşıma kapasiteleri arasındaki farkı bulunuz.
Bu problemde, önce her bir elemanın taşıma kapasitesini hesaplayıp sonra farkını bulacağız. 🏗️
- Adım 1: Kolonun taşıma kapasitesini hesaplayın.
- Kolon kapasitesi = \( 5^3 = 5 \times 5 \times 5 = 125 \) ton
- Adım 2: Kirişin taşıma kapasitesini hesaplayın.
- Kiriş kapasitesi = \( \sqrt{2500} \). Hangi sayının karesi 2500 eder? \( 50 \times 50 = 2500 \).
- Kiriş kapasitesi = \( 50 \) ton
- Adım 3: İki kapasite arasındaki farkı bulun.
- Fark = Kolon kapasitesi - Kiriş kapasitesi
- Fark = \( 125 - 50 = 75 \) ton
İki elemanın taşıma kapasiteleri arasındaki fark: 75 ton 👷
Bir teknoloji mağazasında, bir bilgisayarın işlemci hızı \( 3.5 \times 10^9 \) Hertz (Hz) olarak belirtiliyor. Bu ifade, bilimsel gösterimle yazılmış bir üslü sayıdır. Bu sayıyı daha anlaşılır bir şekilde ifade edelim.
İşlemci hızını standart sayı olarak yazınız.
Bilimsel gösterimdeki \( 10^9 \) ifadesi, sayının 1'in yanına 9 tane sıfır eklenerek elde edilen büyük bir sayıyı temsil eder. Bu durumda, virgülü 9 basamak sağa kaydırmamız gerekiyor. 💻
- Adım 1: Verilen sayıyı inceleyin.
- Sayı: \( 3.5 \times 10^9 \)
- Adım 2: Üslü ifadenin \( 10^9 \) olduğunu ve virgülün 9 basamak sağa kaydırılması gerektiğini anlayın.
- Adım 3: Virgülü 9 basamak sağa kaydırarak sayıyı yazın.
- \( 3.5 \) sayısındaki virgülü 9 basamak sağa kaydırdığımızda, aradaki boşlukları sıfırlarla doldururuz.
- \( 3.5 \) -> \( 35 \) (1 basamak)
- \( 35 \) -> \( 350 \) (2 basamak)
- ...
- \( 3,500,000,000 \)
İşlemci hızı standart olarak: 3,500,000,000 Hz ⚡
Negatif üsler, bir sayının tersini almayı ifade eder. Bu konsepti pekiştirmek için basit bir örnek çözelim. 🤔
Aşağıdaki işlemi hesaplayınız:
\( 2^{-3} \)
Negatif üsleri pozitif hale getirmek için sayının pay ve paydasını yer değiştiririz. Eğer sayı tam sayı ise paydası 1'dir. 🔄
- Adım 1: Negatif üssü pozitif hale getirmek için sayının tersini alın.
- \( 2^{-3} = \frac{1}{2^3} \)
- Adım 2: Pozitif üssü hesaplayın.
- \( 2^3 = 2 \times 2 \times 2 = 8 \)
- Adım 3: Sonucu yazın.
- \( \frac{1}{8} \)
Sonuç: \( \frac{1}{8} \) 💡
Köklü ifadelerde toplama ve çıkarma yaparken, kök içlerinin aynı olması gerekir. Eğer aynı değilse, sadeleştirme yaparak aynı hale getirmeye çalışırız. 🧮
Aşağıdaki işlemi hesaplayınız:
\( \sqrt{12} + \sqrt{27} - \sqrt{3} \)
Bu işlemde kök içleri farklı görünüyor ama sadeleştirme ile aynı hale getirilebilirler. İşte adımlar: 👇
- Adım 1: Kök içlerini sadeleştirin.
- \( \sqrt{12} = \sqrt{4 \times 3} = \sqrt{4} \times \sqrt{3} = 2\sqrt{3} \)
- \( \sqrt{27} = \sqrt{9 \times 3} = \sqrt{9} \times \sqrt{3} = 3\sqrt{3} \)
- \( \sqrt{3} \) zaten en sade halindedir.
- Adım 2: Sadeleştirilmiş ifadeleri işlemde yerine koyun.
- \( 2\sqrt{3} + 3\sqrt{3} - \sqrt{3} \)
- Adım 3: Kök içleri aynı olduğu için katsayıları toplayıp çıkarın.
- \( (2 + 3 - 1)\sqrt{3} = 4\sqrt{3} \)
Sonuç: \( 4\sqrt{3} \) ✅
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-matematik-gercek-sayilarin-uslu-ve-koklu-ifadelerle-islemleri/sorular