saat
üzerinde akrep ve yelkovan,
tam
saatleri gösterdiğinde (örneğin 3:00 veya 9:00 gibi)
doğrusal
bir görünüm oluşturabilir.
Saat 6:00'yı gösterdiğinde, akrep
6
'nın üzerinde, yelkovan ise
12
'nin üzerindedir.
Bu durumda akrep ve yelkovanın oluşturduğu açı kaç derecedir?
Çözüm ve Açıklama
Bir saat kadranı
\( 360^\circ \)'lik bir dairedir.
Kadran üzerinde
12
sayı bulunur. Bu sayılar arasındaki açı eşit aralıklıdır.
İki komşu sayı arasındaki açı:
\( \frac{360^\circ}{12} = 30^\circ \)'dır.
Saat 6:00'da yelkovan
12
'de, akrep ise
6
'dadır.
Bu iki konum arasındaki sayı farkı
6
'dır (12'den 6'ya kadar 6 birim).
Oluşan açının ölçüsü:
\( 6 \times 30^\circ = 180^\circ \)'dır.
Bu açı,
doğru açı tanımına uyar. 🕰️
6
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Bir
ışık huzmesi
duvara
dik
olarak geldiğinde
90 derecelik
bir açı yapar.
Eğer ışık huzmesi
düz
bir zemine
eğik
gelirse, zemine
paralel
olmayan bir doğru oluşturur.
Işık huzmesinin geldiği
doğrusal yol
ile zeminin
oluşturduğu
açı
180 dereceden küçük
ve
90 dereceden büyük
ise, bu açıya ne ad verilir?
Çözüm ve Açıklama
Açıların sınıflandırılmasını hatırlayalım:
0 ile \( 90^\circ \) arası: Dar Açı
Tam \( 90^\circ \): Dik Açı
\( 90^\circ \) ile \( 180^\circ \) arası: Geniş Açı
Tam \( 180^\circ \): Doğru Açı
\( 180^\circ \) ile \( 360^\circ \) arası: Köse Açı
Tam \( 360^\circ \): Tam Açı
Soruda verilen açı,
90 dereceden büyük
ve
180 dereceden küçük
olduğuna göre, bu açı geniş açıdır. 💡
Işık huzmesinin geldiği doğrusal yol ile zeminin oluşturduğu açı
geniş açı
olarak adlandırılır.
7
Çözümlü Örnek
Zor Seviye
Bir
\( d \) doğrusu üzerinde
A
ve
B
noktaları bulunmaktadır.
A noktasından çıkan
\( \vec{AC} \) ışını ile
\( d \) doğrusu arasında
\( \angle CAB \) açısı oluşmaktadır.
B noktasından çıkan
\( \vec{BD} \) ışını ile
\( d \) doğrusu arasında
\( \angle DBA \) açısı oluşmaktadır.
Eğer
\( \vec{AC} \) ve
\( \vec{BD} \) ışınları
zıt yönlü
ise ve
\( \angle CAB = 40^\circ \) ise,
\( \angle DBA \) kaç derecedir?
Çözüm ve Açıklama
Soruda verilen
d
doğrusu üzerinde
A
ve
B
noktaları bulunmaktadır. Bu,
A
ve
B
noktalarının aynı doğru üzerinde olduğunu gösterir.
Eğer
\( \vec{AC} \) ve
\( \vec{BD} \) ışınları
zıt yönlü
ise ve
A
ve
B
noktaları
d
doğrusu üzerinde ise, bu durum
A
ve
B
noktalarının
doğru üzerinde
birbirine göre konumunu belirler.
Ancak,
\( \angle CAB \) açısı
A
noktasında
d
doğrusu ile
\( \vec{AC} \) ışını arasında oluşmuştur.
Aynı şekilde,
\( \angle DBA \) açısı
B
noktasında
d
doğrusu ile
\( \vec{BD} \) ışını arasında oluşmuştur.
Eğer
\( \vec{AC} \) ve
\( \vec{BD} \) ışınları
zıt yönlü
ise ve
A
ve
B
noktaları
d
doğrusu üzerinde
farklı
konumlardaysa (örneğin
A
solda,
B
sağda gibi), bu durumda
\( \angle CAB \) ve
\( \angle DBA \) birbirine yöndeş veya iç ters açılar gibi düşünülebilir.
Ancak soruda
A
ve
B
noktalarının
doğru üzerinde
olduğu ve
ışınların
zıt yönlü olduğu belirtilmiş. Bu,
A
ve
B
noktalarının
aynı
nokta olmadığını varsayarsak,
\( \angle CAB \) ve
\( \angle DBA \)
iç ters
açılar gibi davranır.
İç ters açıların ölçüleri birbirine eşittir.
\( \angle CAB = \angle DBA \)
Verilen
\( \angle CAB = 40^\circ \) olduğuna göre,
Bu
O
noktasından çıkan
\( \vec{OA} \) ve
\( \vec{OB} \) ışınları
zıt yönlüdür
.
Aynı
O
noktasından çıkan
\( \vec{OC} \) ışını
içeride
bir konumdadır.
Ayrıca
\( \vec{OD} \) ışını da
O
noktasından çıkmakta ve
\( \vec{OC} \) ışını ile
yöndeş
olmayan bir açıyla ayrılmaktadır.
Eğer
\( \angle AOC = 35^\circ \) ve
\( \angle BOD = 50^\circ \) ise,
\( \angle COD \) kaç derecedir?
Çözüm ve Açıklama
\( \vec{OA} \) ve
\( \vec{OB} \) zıt yönlü ışınlar olduğu için
\( \angle AOB \) bir doğru açıdır ve ölçüsü
\( 180^\circ \)'dir.
Bu doğru açı,
\( \vec{OC} \) ve
\( \vec{OD} \) ışınları tarafından
\( \angle AOC \),
\( \angle COD \) ve
\( \angle DOB \) (veya
\( \angle BOD \)) olmak üzere üç açıya ayrılmıştır.
Şimdi
\( \angle COD \)'yi bulmak için
\( 180^\circ \)'den
\( 85^\circ \)'yi çıkaralım:
\( \angle COD = 180^\circ - 85^\circ \)
\( \angle COD = 95^\circ \)
Sonuç olarak,
\( \angle COD \) açısının ölçüsü \( 95^\circ \)'dir. 🌟
9
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Bir
yol
kenarında bulunan
trafik levhası
,
düz
bir zemine
dik
olarak monte edilmiştir.
Bu levhanın zemine
paralel
olan
üst kenarı
ile, levhanın
alt kenarı
arasında oluşan açı kaç derecedir?
Çözüm ve Açıklama
Trafik levhasının
üst kenarı
ile
alt kenarı
birbirine
paraleldir
.
Eğer iki doğru
paralel
ise, bu doğrular arasındaki mesafe
sabit
kalır ve bu doğrular
hiçbir zaman kesişmez
.
Paralel doğrular arasında oluşan
açı
tanımı gereği
\( 0^\circ \)'dır.
Ancak, soruda levhanın
düz
bir zemine
dik
olduğu belirtilmiş. Bu, levhanın kendisinin
dikey
bir yapı olduğunu gösterir.
Eğer
üst kenar
ile
alt kenar
arasındaki açı soruluyorsa ve bu kenarlar
paralel
ise, aralarındaki açı
\( 0^\circ \)'dır.
Fakat bazen bu tür sorularda, levhanın
dikey
konumundan dolayı,
yatay
bir doğru ile levhanın
üst kenarı
arasındaki ilişki kastedilebilir.
Eğer levhanın
üst kenarı
ile
zeminin kendisi
arasındaki ilişki sorulsaydı ve levha
dik
ise, bu durumda
üst kenar
ile
zemin
arasında
\( 90^\circ \)'lik bir açı olurdu.
Soruda tam olarak
üst kenar
ile
alt kenar
arasındaki açı sorulduğu için ve bu kenarlar
paralel
olduğu için, aralarındaki açı
\( 0^\circ \)'dır. 🚧
Eğer levhanın
dikey
yapısı kastedilmişse ve
yatay
bir doğru ile arasındaki ilişki soruluyorsa, bu
dik açı
(90 derece) olurdu. Ancak soru metni
üst ve alt kenar
arasındaki açıya odaklanıyor.
9. Sınıf Matematik: Doğruda Açı Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir doğru üzerinde bulunan A, O, B noktaları veriliyor.
AO ışını ile OB ışını bir doğru oluşturmaktadır.
Bu doğru üzerindeki bir O noktasından çıkan farklı iki ışının oluşturduğu açıya ne ad verilir?
Aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tam Açı
B) Dik Açı
C) Doğru Açı
D) Geniş Açı
Çözüm:
Doğru üzerindeki bir noktadan çıkan zıt yönlü iki ışının oluşturduğu açıya doğru açı denir.
Doğru açının ölçüsü her zaman \( 180^\circ \) dir.
Bu nedenle doğru cevap C) Doğru Açı seçeneğidir. 💡
Örnek 2:
Bir doğru üzerinde O noktası veriliyor. Bu noktadan çıkan
\( \vec{OA} \) ve \( \vec{OB} \) ışınları zıt yönlüdür.
\( \angle AOB \) açısının ölçüsü kaç derecedir?
Çözüm:
Bir doğru üzerindeki bir noktadan çıkan zıt yönlü iki ışın bir doğru açı oluşturur.
Doğru açının ölçüsü \( 180^\circ \) olarak tanımlanmıştır.
saat
üzerinde akrep ve yelkovan,
tam
saatleri gösterdiğinde (örneğin 3:00 veya 9:00 gibi)
doğrusal
bir görünüm oluşturabilir.
Saat 6:00'yı gösterdiğinde, akrep
6
'nın üzerinde, yelkovan ise
12
'nin üzerindedir.
Bu durumda akrep ve yelkovanın oluşturduğu açı kaç derecedir?
Çözüm:
Bir saat kadranı
\( 360^\circ \)'lik bir dairedir.
Kadran üzerinde
12
sayı bulunur. Bu sayılar arasındaki açı eşit aralıklıdır.
İki komşu sayı arasındaki açı:
\( \frac{360^\circ}{12} = 30^\circ \)'dır.
Saat 6:00'da yelkovan
12
'de, akrep ise
6
'dadır.
Bu iki konum arasındaki sayı farkı
6
'dır (12'den 6'ya kadar 6 birim).
Oluşan açının ölçüsü:
\( 6 \times 30^\circ = 180^\circ \)'dır.
Bu açı,
doğru açı tanımına uyar. 🕰️
Örnek 6:
Bir
ışık huzmesi
duvara
dik
olarak geldiğinde
90 derecelik
bir açı yapar.
Eğer ışık huzmesi
düz
bir zemine
eğik
gelirse, zemine
paralel
olmayan bir doğru oluşturur.
Işık huzmesinin geldiği
doğrusal yol
ile zeminin
oluşturduğu
açı
180 dereceden küçük
ve
90 dereceden büyük
ise, bu açıya ne ad verilir?
Çözüm:
Açıların sınıflandırılmasını hatırlayalım:
0 ile \( 90^\circ \) arası: Dar Açı
Tam \( 90^\circ \): Dik Açı
\( 90^\circ \) ile \( 180^\circ \) arası: Geniş Açı
Tam \( 180^\circ \): Doğru Açı
\( 180^\circ \) ile \( 360^\circ \) arası: Köse Açı
Tam \( 360^\circ \): Tam Açı
Soruda verilen açı,
90 dereceden büyük
ve
180 dereceden küçük
olduğuna göre, bu açı geniş açıdır. 💡
Işık huzmesinin geldiği doğrusal yol ile zeminin oluşturduğu açı
geniş açı
olarak adlandırılır.
Örnek 7:
Bir
\( d \) doğrusu üzerinde
A
ve
B
noktaları bulunmaktadır.
A noktasından çıkan
\( \vec{AC} \) ışını ile
\( d \) doğrusu arasında
\( \angle CAB \) açısı oluşmaktadır.
B noktasından çıkan
\( \vec{BD} \) ışını ile
\( d \) doğrusu arasında
\( \angle DBA \) açısı oluşmaktadır.
Eğer
\( \vec{AC} \) ve
\( \vec{BD} \) ışınları
zıt yönlü
ise ve
\( \angle CAB = 40^\circ \) ise,
\( \angle DBA \) kaç derecedir?
Çözüm:
Soruda verilen
d
doğrusu üzerinde
A
ve
B
noktaları bulunmaktadır. Bu,
A
ve
B
noktalarının aynı doğru üzerinde olduğunu gösterir.
Eğer
\( \vec{AC} \) ve
\( \vec{BD} \) ışınları
zıt yönlü
ise ve
A
ve
B
noktaları
d
doğrusu üzerinde ise, bu durum
A
ve
B
noktalarının
doğru üzerinde
birbirine göre konumunu belirler.
Ancak,
\( \angle CAB \) açısı
A
noktasında
d
doğrusu ile
\( \vec{AC} \) ışını arasında oluşmuştur.
Aynı şekilde,
\( \angle DBA \) açısı
B
noktasında
d
doğrusu ile
\( \vec{BD} \) ışını arasında oluşmuştur.
Eğer
\( \vec{AC} \) ve
\( \vec{BD} \) ışınları
zıt yönlü
ise ve
A
ve
B
noktaları
d
doğrusu üzerinde
farklı
konumlardaysa (örneğin
A
solda,
B
sağda gibi), bu durumda
\( \angle CAB \) ve
\( \angle DBA \) birbirine yöndeş veya iç ters açılar gibi düşünülebilir.
Ancak soruda
A
ve
B
noktalarının
doğru üzerinde
olduğu ve
ışınların
zıt yönlü olduğu belirtilmiş. Bu,
A
ve
B
noktalarının
aynı
nokta olmadığını varsayarsak,
\( \angle CAB \) ve
\( \angle DBA \)
iç ters
açılar gibi davranır.
İç ters açıların ölçüleri birbirine eşittir.
\( \angle CAB = \angle DBA \)
Verilen
\( \angle CAB = 40^\circ \) olduğuna göre,
Bu
O
noktasından çıkan
\( \vec{OA} \) ve
\( \vec{OB} \) ışınları
zıt yönlüdür
.
Aynı
O
noktasından çıkan
\( \vec{OC} \) ışını
içeride
bir konumdadır.
Ayrıca
\( \vec{OD} \) ışını da
O
noktasından çıkmakta ve
\( \vec{OC} \) ışını ile
yöndeş
olmayan bir açıyla ayrılmaktadır.
Eğer
\( \angle AOC = 35^\circ \) ve
\( \angle BOD = 50^\circ \) ise,
\( \angle COD \) kaç derecedir?
Çözüm:
\( \vec{OA} \) ve
\( \vec{OB} \) zıt yönlü ışınlar olduğu için
\( \angle AOB \) bir doğru açıdır ve ölçüsü
\( 180^\circ \)'dir.
Bu doğru açı,
\( \vec{OC} \) ve
\( \vec{OD} \) ışınları tarafından
\( \angle AOC \),
\( \angle COD \) ve
\( \angle DOB \) (veya
\( \angle BOD \)) olmak üzere üç açıya ayrılmıştır.
Şimdi
\( \angle COD \)'yi bulmak için
\( 180^\circ \)'den
\( 85^\circ \)'yi çıkaralım:
\( \angle COD = 180^\circ - 85^\circ \)
\( \angle COD = 95^\circ \)
Sonuç olarak,
\( \angle COD \) açısının ölçüsü \( 95^\circ \)'dir. 🌟
Örnek 9:
Bir
yol
kenarında bulunan
trafik levhası
,
düz
bir zemine
dik
olarak monte edilmiştir.
Bu levhanın zemine
paralel
olan
üst kenarı
ile, levhanın
alt kenarı
arasında oluşan açı kaç derecedir?
Çözüm:
Trafik levhasının
üst kenarı
ile
alt kenarı
birbirine
paraleldir
.
Eğer iki doğru
paralel
ise, bu doğrular arasındaki mesafe
sabit
kalır ve bu doğrular
hiçbir zaman kesişmez
.
Paralel doğrular arasında oluşan
açı
tanımı gereği
\( 0^\circ \)'dır.
Ancak, soruda levhanın
düz
bir zemine
dik
olduğu belirtilmiş. Bu, levhanın kendisinin
dikey
bir yapı olduğunu gösterir.
Eğer
üst kenar
ile
alt kenar
arasındaki açı soruluyorsa ve bu kenarlar
paralel
ise, aralarındaki açı
\( 0^\circ \)'dır.
Fakat bazen bu tür sorularda, levhanın
dikey
konumundan dolayı,
yatay
bir doğru ile levhanın
üst kenarı
arasındaki ilişki kastedilebilir.
Eğer levhanın
üst kenarı
ile
zeminin kendisi
arasındaki ilişki sorulsaydı ve levha
dik
ise, bu durumda
üst kenar
ile
zemin
arasında
\( 90^\circ \)'lik bir açı olurdu.
Soruda tam olarak
üst kenar
ile
alt kenar
arasındaki açı sorulduğu için ve bu kenarlar
paralel
olduğu için, aralarındaki açı
\( 0^\circ \)'dır. 🚧
Eğer levhanın
dikey
yapısı kastedilmişse ve
yatay
bir doğru ile arasındaki ilişki soruluyorsa, bu
dik açı
(90 derece) olurdu. Ancak soru metni
üst ve alt kenar
arasındaki açıya odaklanıyor.