💡 9. Sınıf Kimya: Lewiss nokta yapısı Çözümlü Örnekler

• Adım 1: Atomun çekirdeğindeki proton sayısı, aynı zamanda elektron sayısını verir. Hidrojenin atom numarası 1 olduğundan, 1 protonu ve 1 elektronu vardır.
• Adım 2: Elektronlar atomun katmanlarına yerleşir. Hidrojenin sadece 1 tane elektronu olduğu için bu elektron ilk katmana yerleşir.
• Adım 3: Lewis nokta yapısında, atomun değerlik elektronları kullanılır. Değerlik elektronları, atomun en dış katmanındaki elektronlardır. Hidrojenin en dış katmanında 1 elektron bulunur.
• Adım 4: Atom sembolü (H) yazılır ve etrafına değerlik elektron sayısı kadar nokta konulur.

Dolayısıyla, Hidrojenin Lewis nokta yapısı şöyledir:

H•

• Adım 1: Helyumun atom numarası 2'dir, yani 2 elektronu vardır.
• Adım 2: Bu 2 elektron ilk katmana yerleşir.
• Adım 3: Helyumun en dış katmanı ilk katmandır ve bu katmanda 2 elektron bulunur. Bu nedenle Helyumun 2 değerlik elektronu vardır.
• Adım 4: Atom sembolü (He) yazılır ve etrafına 2 nokta konulur. Noktalar genellikle çiftler halinde veya birbirinden ayrı olarak yerleştirilebilir.

Dolayısıyla, Helyumun Lewis nokta yapısı şöyledir:

He: veya :He: veya He: veya :He

• Adım 1: Oksijenin atom numarası 8'dir, yani 8 elektronu vardır.
• Adım 2: Elektronlar katmanlara yerleşir: 2 (ilk katman) ve 6 (ikinci katman).
• Adım 3: Oksijenin en dış katmanı ikinci katmandır ve bu katmanda 6 elektron bulunur. Bu nedenle Oksijenin 6 değerlik elektronu vardır.
• Adım 4: Atom sembolü (O) yazılır ve etrafına 6 nokta konulur. Noktalar genellikle önce tek tek yerleştirilir, sonra çiftlenir.

Dolayısıyla, Oksijenin Lewis nokta yapısı şöyledir:

••

• O •

••

• Adım 1: Sodyumun atom numarası 11'dir, yani 11 elektronu vardır.
• Adım 2: Elektronlar katmanlara yerleşir: 2 (ilk katman), 8 (ikinci katman) ve 1 (üçüncü katman).
• Adım 3: Sodyumun en dış katmanı üçüncü katmandır ve bu katmanda 1 elektron bulunur. Bu nedenle Sodyumun 1 değerlik elektronu vardır.
• Adım 4: Atom sembolü (Na) yazılır ve etrafına 1 nokta konulur.

Dolayısıyla, Sodyumun Lewis nokta yapısı şöyledir:

Na•

• Adım 1: Klorun atom numarası 17'dir, yani 17 elektronu vardır.
• Adım 2: Elektronlar katmanlara yerleşir: 2 (ilk katman), 8 (ikinci katman) ve 7 (üçüncü katman).
• Adım 3: Klorun en dış katmanı üçüncü katmandır ve bu katmanda 7 elektron bulunur. Bu nedenle Klorun 7 değerlik elektronu vardır.
• Adım 4: Atom sembolü (Cl) yazılır ve etrafına 7 nokta konulur. Noktalar önce tek tek, sonra çiftlenerek yerleştirilir.

Dolayısıyla, Klorun Lewis nokta yapısı şöyledir:

••

• Cl ••

••

• Adım 1: Kalsiyumun atom numarası 20'dir, yani 20 elektronu vardır.
• Adım 2: Elektronlar katmanlara yerleşir: 2 (ilk katman), 8 (ikinci katman), 8 (üçüncü katman) ve 2 (dördüncü katman).
• Adım 3: Kalsiyumun en dış katmanı dördüncü katmandır ve bu katmanda 2 elektron bulunur. Bu nedenle Kalsiyumun 2 değerlik elektronu vardır.
• Adım 4: Atom sembolü (Ca) yazılır ve etrafına 2 nokta konulur.

Dolayısıyla, Kalsiyumun Lewis nokta yapısı şöyledir:

Ca••

• Adım 1: Lewis nokta yapısında atomun etrafındaki toplam nokta sayısı, o atomun değerlik elektron sayısını verir.
• Adım 2: Soruda verilen bilgiye göre, elementin Lewis nokta yapısında 4 tek nokta ve 2 çiftlenmiş nokta vardır.
• Adım 3: Çiftlenmiş noktalar, 2 elektron demektir. Dolayısıyla 2 çiftlenmiş nokta, \( 2 \times 2 = 4 \) elektrona karşılık gelir.
• Adım 4: Toplam değerlik elektron sayısı = Tek noktalar + Çiftlenmiş noktalar = \( 4 + 4 = 8 \) elektrondur.
• Adım 5: Bu elementin en dış katmanında 8 değerlik elektronu bulunmaktadır.
• Adım 6: 9. Sınıf müfredatında, bu tür bir değerlik elektron dizilimi genellikle soy gazlar için geçerlidir (8A grubu).
• Adım 7: En dış katmanında 8 elektron bulunduran ve atom numarası en küçük olan soy gaz Neon (Ne)'dur. Neonun atom numarası 10'dur (2, 8).
• Adım 8: Eğer bu element 8A grubunda değilse ve en dış katmanında 8 elektron varsa, bu durum ancak 3. periyotta veya daha alt periyotlarda olabilir. Ancak "tek nokta" ve "çiftlenmiş nokta" ifadesi, genellikle değerlik katmanındaki elektronların dağılımını gösterir. Bu durumda, bu elementin değerlik elektron sayısı 8'dir.
• Adım 9: Değerlik elektron sayısı 8 olan ve 3. periyotta yer alan element Argon (Ar)'dur. Argonun atom numarası 18'dir (2, 8, 8).
• Adım 10: Lewis nokta yapısında 8 değerlik elektronu varsa, bu elementin atom numarası büyük olasılıkla 18'dir (Argon).

👉 Bu elementin atom numarası 18'dir (Argon).

• Adım 1: Önce her bir atomun Lewis nokta yapısını ayrı ayrı çizelim.
• Hidrojen (H) atomunun 1 değerlik elektronu vardır: H•
• Oksijen (O) atomunun 6 değerlik elektronu vardır:

••

• O •

••

• Adım 2: Molekül oluşurken atomlar değerlik elektronlarını ortaklaşa kullanarak bağ oluştururlar. Oksijenin 6 değerlik elektronu var ve oktet kuralına (8 elektron) ulaşmak ister. Hidrojenin ise 1 değerlik elektronu var ve dublet kuralına (2 elektron) ulaşmak ister.
• Adım 3: Oksijen atomu, iki hidrojen atomu ile bağ oluşturacaktır. Oksijen, bağ oluşturmak için 2 elektronunu kullanır (her bağ için 1 elektron).
• Adım 4: Her bir hidrojen atomu, oksijen atomuyla birer tane elektron ortaklaşa kullanarak birer tane kovalent bağ oluşturur.
• Adım 5: Lewis nokta yapısında, ortaklaşa kullanılan elektronlar (bağlar) çizgilerle gösterilir.

Su molekülünün Lewis nokta yapısı şu şekildedir:

H

|

• O •

|

H

Bu gösterimde, Oksijen atomunun etrafında bağ yapımına katılmayan 2 çift elektron (yani 4 elektron) ve iki adet kovalent bağ (her biri 2 elektrondan oluşur) bulunur. Her bir Hidrojen atomu ise sadece bir bağa katılır.

Daha yaygın gösterimle:

H

|

H−O−H

Bu gösterimde, her bir çizgi 2 elektronu temsil eder ve kovalent bağı gösterir. Oksijenin üzerindeki bağ yapımına katılmayan 2 çift elektron da gösterilebilir.