📄 9. Sınıf Kimya: Lewiss nokta yapısı Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

a) Oksijen (\(_{8}O\)): Elektron dizilimi \(2e^-, 6e^-\)'dır. Değerlik elektron sayısı 6'dır. Lewis yapısı:
\(\cdot\cdot\text{O}\cdot\cdot\)
\(\cdot\cdot\)



b) Klor (\(_{17}Cl\)): Elektron dizilimi \(2e^-, 8e^-, 7e^-\)'dır. Değerlik elektron sayısı 7'dir. Lewis yapısı:
\(\cdot\cdot\text{Cl}\cdot\cdot\)
\(\cdot\cdot\cdot\)



c) Karbon (\(_{6}C\)): Elektron dizilimi \(2e^-, 4e^-\)'tür. Değerlik elektron sayısı 4'tür. Lewis yapısı:
\(\cdot\text{C}\cdot\)
\(\cdot\cdot\)

💡 Çözüm Adımları:

1. Toplam değerlik elektron sayısını belirleme:
* Azot (N): \(_{7}N\) \(2e^-, 5e^-\). 5 değerlik elektronu.
* Hidrojen (H): \(_{1}H\) \(1e^-\). 3 Hidrojen atomu olduğu için \(3 \times 1 = 3\) değerlik elektronu.
* Toplam değerlik elektron sayısı: \(5 + 3 = 8\) elektron.

2. Merkez atomu belirleme: Genellikle tek olan veya en az elektronegatif olan atom merkez atomdur. Burada Azot (N) merkez atomdur.

3. Atomları bağlama: Merkez atom olan Azot'u üç Hidrojen atomu ile tekli kovalent bağlarla bağlayın. Her tekli bağ 2 elektron kullanır. Toplam \(3 \times 2 = 6\) elektron kullanıldı.
\(H - N - H\)
\(|\)
\(H\)

4. Kalan elektronları dağıtma: Toplam 8 değerlik elektronundan 6'sı bağ yapımında kullanıldı. Kalan elektron sayısı \(8 - 6 = 2\) elektrondur. Bu 2 elektronu merkez atom olan Azot'a ortaklanmamış elektron çifti olarak yerleştirin.

5. Oktet/Dublet kontrolü:
* Her bir Hidrojen atomu 2 elektrona (dublet) ulaşmıştır.
* Azot atomu, 3 bağdan gelen 6 elektron ve 1 ortaklanmamış elektron çiftinden gelen 2 elektron olmak üzere toplam 8 elektrona (oktet) ulaşmıştır.

6. Lewis yapısı:
\(\text{H}-\underset{\cdot\cdot}{\text{N}}-\text{H}\)
\(|\)
\(\text{H}\)

💡 Çözüm Adımları:

a) Kovalent bağ: İki atomun, kararlı bir elektron düzenine ulaşmak için değerlik elektronlarını ortaklaşa kullanmasıyla oluşan kimyasal bağdır. Lewis nokta yapısında bu ortaklanmış elektronlar genellikle iki nokta veya bir çizgi ile gösterilir.



b) Ortaklanmamış elektron çifti: Bir atomun değerlik katmanında bulunan, ancak başka bir atomla bağ oluşumuna katılmayan elektron çiftleridir. Lewis nokta yapısında atomun sembolü etrafında noktalar halinde gösterilirler. Bu elektron çiftleri, molekülün şeklini ve polaritesini etkileyebilir.



c) Oktet kuralının önemi: Atomların kimyasal reaksiyonlara girerek bileşik oluşturmalarının temel nedenlerinden biridir. Bu kurala göre, atomlar en dış enerji seviyelerini 8 elektronla tamamlayarak (Helyum hariç, o 2 elektronla tamamlar - dublet kuralı) soy gazlara benzer kararlı bir elektron düzenine ulaşma eğilimindedir. Lewis nokta yapısı, atomların bu kararlılığa nasıl ulaştığını, yani kaç bağ yaptıklarını ve kaç ortaklanmamış elektron çiftine sahip olduklarını görselleştirmeye yardımcı olur.