📄 9. Sınıf Kimya: Lewis nokta yapısı kuralları Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

1. Değerlik Elektronları: Karbon (C) 4A grubunda olduğu için 4 değerlik elektronu, Oksijen (O) 6A grubunda olduğu için 6 değerlik elektronu vardır.

2. Toplam Değerlik Elektronu: \( 4 + (2 \times 6) = 16 \) elektron.

3. Merkez Atom: Genellikle daha az elektronegatif olan veya sayısı az olan atom merkez atom olur. Burada Karbon (C) merkez atomdur.

4. Tekli Bağlarla Bağlama: C atomunu iki O atomuna tekli bağlarla bağlarız: \( \text{O}-\text{C}-\text{O} \). Bu işlemde \( 2 \times 2 = 4 \) elektron kullanıldı.

5. Kalan Elektronları Dağıtma: Geriye \( 16 - 4 = 12 \) elektron kaldı. Bu elektronları dış atomlara (Oksijenlere) oktetlerini tamamlayacak şekilde dağıtırız. Her Oksijen atomuna 6 elektron (3 ortaklanmamış çift) yerleştirilir. \( \text{O} \) atomları oktetini tamamlar.

6. Merkez Atomun Oktetini Kontrol Etme: Şu an C atomunun etrafında sadece 4 elektron (iki tekli bağ) bulunmaktadır. Oktetini tamamlamak için 4 elektrona daha ihtiyacı vardır.

7. Çift Bağ Oluşturma: Her iki Oksijen atomundan birer ortaklanmamış elektron çifti, C atomu ile çift bağ oluşturmak üzere ortaya kaydırılır.

8. Son Lewis Yapısı: \( :\ddot{\text{O}}=\text{C}=\ddot{\text{O}}: \). (Her Oksijen üzerinde 2 ortaklanmamış elektron çifti kalır.)

9. Kontrol: Her Oksijen atomunun etrafında 2 bağ \( + \) 2 ortaklanmamış çift \( = \) 8 elektron (oktet tamam). Karbon atomunun etrafında \( 2 \times 2 = 4 \) bağ \( \rightarrow \) 8 elektron (oktet tamam).

10. Ortaklanmış Elektron Çifti Sayısı: \( \text{CO}_2 \) molekülünde toplam 4 adet ortaklanmış elektron çifti (iki adet çift bağ) bulunur.

11. Ortaklanmamış Elektron Çifti Sayısı: Her Oksijen atomu üzerinde 2 adet olmak üzere toplam \( 2 \times 2 = 4 \) adet ortaklanmamış elektron çifti bulunur.

💡 Çözüm Adımları:

1. Değerlik Elektronları: Azot (N) 5A grubunda olduğu için 5 değerlik elektronu vardır.

2. Toplam Değerlik Elektronu: \( 2 \times 5 = 10 \) elektron.

3. Tekli Bağla Bağlama: İki N atomunu tekli bağla bağlarız: \( \text{N}-\text{N} \). Bu işlemde 2 elektron kullanıldı.

4. Kalan Elektronları Dağıtma: Geriye \( 10 - 2 = 8 \) elektron kaldı. Bu elektronları her iki N atomuna eşit olarak dağıtırız. Her N atomuna 4 elektron (2 ortaklanmamış çift) yerleştirelim: \( :\ddot{\text{N}}-\ddot{\text{N}}: \).

5. Oktet Kontrolü ve Çift Bağ Oluşturma: Şu an her N atomunun etrafında 1 bağ \( + \) 2 ortaklanmamış çift \( = \) 6 elektron bulunmaktadır. Oktetini tamamlamak için her N atomunun 2 elektrona daha ihtiyacı vardır. Bu durumda, her N atomundan birer ortaklanmamış elektron çifti ortaya kaydırılarak iki adet daha bağ oluşturulur. Böylece üçlü bağ oluşur.

6. Son Lewis Yapısı: \( :\text{N}\equiv\text{N}: \). (Her N atomu üzerinde 1 ortaklanmamış elektron çifti kalır.)

7. Kontrol: Her N atomunun etrafında 3 bağ \( + \) 1 ortaklanmamış çift \( = \) 8 elektron (oktet tamam).

8. Kovalent Bağ Sayısı: \( \text{N}_2 \) molekülünde 3 adet kovalent bağ (bir adet üçlü bağ) bulunur.

9. Ortaklanmamış Elektron Çifti Sayısı: Her N atomu üzerinde 1 adet olmak üzere toplam 2 adet ortaklanmamış elektron çifti bulunur.

💡 Çözüm Adımları:

1. Değerlik Elektronları: Hidrojen (H) 1A grubunda olduğu için 1 değerlik elektronu, Klor (Cl) 7A grubunda olduğu için 7 değerlik elektronu vardır.

2. Toplam Değerlik Elektronu: \( 1 + 7 = 8 \) elektron.

3. Tekli Bağla Bağlama: H ve Cl atomlarını tekli bağla bağlarız: \( \text{H}-\text{Cl} \). Bu işlemde 2 elektron kullanıldı.

4. Kalan Elektronları Dağıtma: Geriye \( 8 - 2 = 6 \) elektron kaldı. Bu elektronlar, elektronegatifliği daha yüksek olan Klor (Cl) atomuna ortaklanmamış çiftler halinde yerleştirilir.

5. Son Lewis Yapısı: \( \text{H}-\ddot{\text{Cl}}: \) (Cl üzerinde 3 ortaklanmamış elektron çifti).

6. Değerlik Elektron Sayıları: Hidrojen atomunun Lewis yapısında 1 değerlik elektronu, Klor atomunun Lewis yapısında 7 değerlik elektronu gösterilmiştir.

7. Kurala Uygunluk: Hidrojen atomu, bağ yaptıktan sonra etrafındaki 2 elektron (1 bağ) ile duet kuralına uyar. Klor atomu ise bağ yaptıktan sonra etrafındaki 1 bağ \( + \) 3 ortaklanmamış çift \( = \) 8 elektron ile oktet kuralına uyar.