📄 9. Sınıf Kimya: Lewis Nokta Gösterimi Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

1. Atomların değerlik elektron sayılarını bulalım:
Kalsiyum (Ca): \(1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^2\) \(\Rightarrow\) 2 değerlik elektronu. Lewis yapısı: \(\text{Ca}\cdot \cdot\)
Klor (Cl): \(1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^5\) \(\Rightarrow\) 7 değerlik elektronu. Lewis yapısı: \(\stackrel{..}{.\!Cl}\stackrel{..}{.\!}\cdot\)
2. Bağ oluşumunu açıklayalım:
Kalsiyum atomu, son katmanındaki 2 elektronu vererek oktetini tamamlar ve \(Ca^{2+}\) iyonu oluşturur. Her bir Klor atomu ise oktetini tamamlamak için 1 elektrona ihtiyaç duyar. Bu nedenle bir Kalsiyum atomu, 2 farklı Klor atomuna birer elektron aktarır.
3. Oluşan iyonların Lewis yapılarını gösterelim:
\([\text{Ca}]^{2+}\) ve \([\stackrel{..}{.\!Cl}\stackrel{..}{.\!}\stackrel{..}{.}\!]^{-}\)
4. Bileşiğin Lewis yapısı ve bağ türü:
İki \(Cl^-\) iyonu ve bir \(Ca^{2+}\) iyonu bir araya gelerek \(CaCl_2\) bileşiğini oluşturur. Elektron aktarımı gerçekleştiği için oluşan bağ türü _iyonik bağdır_.
Bileşiğin genel Lewis gösterimi: \([\text{Ca}]^{2+}\) \([\stackrel{..}{.\!Cl}\stackrel{..}{.\!}\stackrel{..}{.}\!]^{-}\) \([\stackrel{..}{.\!Cl}\stackrel{..}{.\!}\stackrel{..}{.}\!]^{-}\)

💡 Çözüm Adımları:

1. Atomların değerlik elektron sayılarını bulalım:
Azot (N): \(1s^2 2s^2 2p^3\) \(\Rightarrow\) 5 değerlik elektronu.
Hidrojen (H): \(1s^1\) \(\Rightarrow\) 1 değerlik elektronu.
2. Toplam değerlik elektron sayısını hesaplayalım:
\(N\) için \(1 \times 5 = 5\) elektron.
\(H\) için \(3 \times 1 = 3\) elektron.
Toplam değerlik elektron sayısı = \(5 + 3 = 8\) elektron.
3. Merkez atomu belirleyelim: En az elektronegatif olan Azot (N) merkez atomdur.
4. Atomları tekli bağlarla birleştirelim: Azot atomunu üç Hidrojen atomuna tekli bağlarla bağlarız. Bu durumda azot atomuna bağlı üç adet \(\text{N}-\text{H}\) tekli bağı oluşur. Her tekli bağ 2 elektron içerir.
Kullanılan elektron sayısı: \(3 \times 2 = 6\) elektron.
Kalan elektron sayısı: \(8 - 6 = 2\) elektron.
5. Kalan elektronları merkez atoma veya dış atomlara oktetlerini tamamlayacak şekilde yerleştirelim: Kalan 2 elektronu merkez atom olan Azot'un üzerine bir ortaklanmamış elektron çifti olarak yerleştiririz. Böylece Azot atomunun üzerinde bir ortaklanmamış elektron çifti ve üç Hidrojen atomuna bağlı üç tekli bağ (toplam 8 elektron) bulunur.
6. Atomların oktet/dublet kuralına uyup uymadığını kontrol edelim:
Her bir Hidrojen atomu 1 bağ ile dubletini (2 elektron) tamamlamıştır.
Azot atomu 3 bağ (6 elektron) ve 1 ortaklanmamış elektron çifti (2 elektron) ile oktetini (8 elektron) tamamlamıştır.
Böylece \(NH_3\) molekülünün Lewis yapısı tamamlanmış olur. Lewis yapısı: \(\text{H}-\stackrel{..}{\text{N}}-\text{H}\) (diğer H atomu aşağıda veya yukarıda bağlıdır).

💡 Çözüm Adımları:

1. Atomların değerlik elektron sayılarını bulalım:
Karbon (C): \(1s^2 2s^2 2p^2\) \(\Rightarrow\) 4 değerlik elektronu.
Oksijen (O): \(1s^2 2s^2 2p^4\) \(\Rightarrow\) 6 değerlik elektronu.
2. Toplam değerlik elektron sayısını hesaplayalım:
\(C\) için \(1 \times 4 = 4\) elektron.
\(O\) için \(2 \times 6 = 12\) elektron.
Toplam değerlik elektron sayısı = \(4 + 12 = 16\) elektron.
3. Merkez atomu belirleyelim: Karbon (C) merkez atomdur.
4. Atomları tekli bağlarla birleştirelim: Karbon atomunu iki Oksijen atomuna tekli bağlarla bağlarız. \(\text{O}-\text{C}-\text{O}\).
Kullanılan elektron sayısı: \(2 \times 2 = 4\) elektron.
Kalan elektron sayısı: \(16 - 4 = 12\) elektron.
5. Kalan elektronları dış atomların oktetlerini tamamlayacak şekilde yerleştirelim: Kalan 12 elektronu iki Oksijen atomuna eşit olarak dağıtırız (her birine 6 elektron, yani 3 çift). Her Oksijen atomunun üzerinde şimdi 3 ortaklanmamış elektron çifti ve 1 bağdan gelen 2 elektron olmak üzere toplam 8 elektron bulunur. Karbon atomunun ise sadece 4 elektronu vardır.
6. Merkez atomun oktetini kontrol edelim: Karbon atomu şu an 2 bağ ile 4 elektrona sahiptir, oktetini tamamlamamıştır.
7. Dış atomlardaki ortaklanmamış elektron çiftlerini merkez atom ile paylaştırarak çoklu bağlar oluşturalım: Her bir Oksijen atomundan birer ortaklanmamış elektron çiftini Karbon ile Oksijen arasına kaydırarak çift bağlar oluştururuz. Böylece Karbon atomu ile her bir Oksijen atomu arasında ikişer adet çift bağ oluşur ve her Oksijen atomunun üzerinde ikişer adet ortaklanmamış elektron çifti kalır.
8. Atomların oktet/dublet kuralına uyup uymadığını kontrol edelim:
Her bir Oksijen atomu 2 çift bağ (4 elektron) ve 2 ortaklanmamış elektron çifti (4 elektron) ile oktetini (8 elektron) tamamlamıştır.
Karbon atomu 2 çift bağ (8 elektron) ile oktetini (8 elektron) tamamlamıştır.
Böylece \(CO_2\) molekülünün Lewis yapısı tamamlanmış olur. Lewis yapısı: \(\stackrel{..}{\text{O}}=\text{C}=\stackrel{..}{\text{O}}\) dir.