🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Lewis Bağı Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Lewis Bağı Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
💧 Su (H₂O) molekülünün Lewis yapısını çiziniz.
Çözüm:
Su, hayatımız için vazgeçilmez bir moleküldür. Lewis yapısını adım adım çizerek moleküldeki bağları ve ortaklanmamış elektron çiftlerini inceleyelim:
- 👉 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma
Oksijen (O) 6A grubunda olduğu için 6 değerlik elektronuna sahiptir.
Hidrojen (H) 1A grubunda olduğu için 1 değerlik elektronuna sahiptir. İki hidrojen atomu olduğu için \( 2 \times 1 = 2 \) değerlik elektronu gelir.
Toplam değerlik elektron sayısı = \( 6 + 2 = 8 \) elektron. - 👉 Adım 2: Merkez Atomu Belirleme ve Bağları Oluşturma
Genellikle tek başına bulunan veya daha çok bağ yapabilen atom merkez atom olur. Burada Oksijen (O) merkez atomdur. Hidrojen atomları Oksijen atomuna bağlanır.
Önce her bir H atomunu O atomuna tek bağ ile bağlayalım. Bu, \( 2 \times 2 = 4 \) elektron kullanır.
Kalan elektron sayısı = \( 8 - 4 = 4 \) elektron. - 👉 Adım 3: Dış Atomların Oktet/Duble Kuralını Tamamlama
Hidrojen atomları dublet kuralına uyar (2 elektronla kararlı olur). Her bir H atomu zaten birer bağ ile 2 elektrona sahiptir, bu yüzden onlara başka elektron eklemeyiz. - 👉 Adım 4: Merkez Atomun Oktet Kuralını Tamamlama
Kalan 4 elektronu merkez atom olan Oksijen'in üzerine ortaklanmamış elektron çiftleri olarak yerleştiririz. Böylece Oksijen'in etrafında \( 4 \) (bağlardan gelen) \( + 4 \) (ortaklanmamış) \( = 8 \) elektron olur ve oktetini tamamlar. - ✅ Lewis Yapısı:
\[ H - \ddot{O} - H \] Bu yapıda 2 tane bağlayıcı elektron çifti (H-O bağları) ve 2 tane ortaklanmamış elektron çifti (Oksijen üzerindeki) bulunur.
Örnek 2:
🌬️ Karbondioksit (CO₂) molekülünün Lewis yapısını çiziniz.
Çözüm:
Karbondioksit, nefes alıp verdiğimizde ortaya çıkan bir gazdır. Lewis yapısını çizerek atomlar arasındaki bağları ve elektron dağılımını görelim:
- 👉 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma
Karbon (C) 4A grubunda olduğu için 4 değerlik elektronuna sahiptir.
Oksijen (O) 6A grubunda olduğu için 6 değerlik elektronuna sahiptir. İki oksijen atomu olduğu için \( 2 \times 6 = 12 \) değerlik elektronu gelir.
Toplam değerlik elektron sayısı = \( 4 + 12 = 16 \) elektron. - 👉 Adım 2: Merkez Atomu Belirleme ve Bağları Oluşturma
Karbon (C) merkez atomdur. Oksijen atomları Karbon atomuna bağlanır.
Önce her bir O atomunu C atomuna tek bağ ile bağlayalım. Bu, \( 2 \times 2 = 4 \) elektron kullanır.
Kalan elektron sayısı = \( 16 - 4 = 12 \) elektron. - 👉 Adım 3: Dış Atomların Oktet Kuralını Tamamlama
Kalan 12 elektronu dış atomlar olan Oksijen atomlarına dağıtırız. Her bir Oksijen atomunun zaten bir bağdan 2 elektronu var. Oktetini tamamlamak için \( 8 - 2 = 6 \) elektrona daha ihtiyacı var.
İki Oksijen atomuna toplam \( 2 \times 6 = 12 \) elektron yerleştiririz. Bu durumda hiç elektron kalmaz. - 👉 Adım 4: Merkez Atomun Oktet Kuralını Kontrol Etme ve Tamamlama
Merkez atom olan Karbon'un etrafında şu an sadece 2 bağdan gelen 4 elektron var. Oktetini tamamlamak için 4 elektrona daha ihtiyacı var.
Bu durumda, dış atomlardaki ortaklanmamış elektron çiftlerinden merkeze doğru kaydırarak ikili bağlar oluştururuz.
Her bir Oksijen atomundan birer çift elektronu Karbon ile aralarındaki bağa kaydırırız. Böylece iki adet ikili bağ oluşur. - ✅ Lewis Yapısı:
\[ \ddot{O} = C = \ddot{O} \] Bu yapıda 4 tane bağlayıcı elektron çifti (iki adet ikili bağ) ve 4 tane ortaklanmamış elektron çifti (Oksijen atomları üzerindeki) bulunur.
Örnek 3:
💨 Azot (N₂) gazı molekülünün Lewis yapısını çiziniz.
Çözüm:
Azot gazı, atmosferimizin yaklaşık %78'ini oluşturan önemli bir gazdır. İki azot atomunun nasıl bir araya geldiğini Lewis yapısıyla inceleyelim:
- 👉 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma
Azot (N) 5A grubunda olduğu için 5 değerlik elektronuna sahiptir. İki azot atomu olduğu için \( 2 \times 5 = 10 \) değerlik elektronu gelir.
Toplam değerlik elektron sayısı = \( 10 \) elektron. - 👉 Adım 2: Atomları Birbirine Bağlama
İki N atomunu önce tek bir bağ ile bağlayalım. Bu, \( 2 \) elektron kullanır.
Kalan elektron sayısı = \( 10 - 2 = 8 \) elektron. - 👉 Adım 3: Dış Atomların Oktet Kuralını Tamamlama (Bu örnekte dış atom yok, iki atom da birbirinin dış atomu gibi düşünülebilir)
Kalan 8 elektronu her iki N atomuna eşit olarak dağıtırız. Her bir N atomu zaten bir bağdan 2 elektrona sahip. Oktetini tamamlamak için \( 8 - 2 = 6 \) elektrona daha ihtiyacı var.
Her bir N atomuna 6 elektron yerleştirmeye çalışırsak toplamda \( 2 \times 6 = 12 \) elektron gerekir, ancak 8 elektronumuz var. Bu durumda 4 elektronu bir N'e, 4 elektronu diğer N'e yerleştiririz. Şu an her N atomunda \( 2 \) (bağdan) \( + 4 \) (ortaklanmamış) \( = 6 \) elektron var, yani oktetleri tamamlanmadı. - 👉 Adım 4: Oktetleri Tamamlama (Çoklu Bağ Oluşturma)
Her iki N atomunun da oktetini tamamlamak için daha fazla elektrona ihtiyacı var. Her bir N atomundaki ortaklanmamış elektron çiftlerini bağa doğru kaydırarak üçlü bağ oluşturalım.
Bir N atomundan bir çift elektronu bağa kaydıralım (ikili bağ oluşur). Şimdi her N atomunda 4 (bağdan) + 2 (ortaklanmamış) = 6 elektron var. Hala oktet tamamlanmadı.
Bir N atomundan bir çift elektronu daha bağa kaydıralım (üçlü bağ oluşur). Şimdi her N atomunda 6 (bağdan) + 2 (ortaklanmamış) = 8 elektron var. Oktetler tamamlandı! - ✅ Lewis Yapısı:
\[ :\text{N} \equiv \text{N}: \] Bu yapıda 3 tane bağlayıcı elektron çifti (üçlü bağ) ve 2 tane ortaklanmamış elektron çifti (her bir Azot atomu üzerinde birer tane) bulunur.
Örnek 4:
🌱 Metan (CH₄) gazı molekülünün Lewis yapısını çiziniz.
Çözüm:
Metan, doğalgazın ana bileşenidir ve basit bir organik moleküldür. Lewis yapısını adım adım çizerek moleküldeki bağları inceleyelim:
- 👉 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma
Karbon (C) 4A grubunda olduğu için 4 değerlik elektronuna sahiptir.
Hidrojen (H) 1A grubunda olduğu için 1 değerlik elektronuna sahiptir. Dört hidrojen atomu olduğu için \( 4 \times 1 = 4 \) değerlik elektronu gelir.
Toplam değerlik elektron sayısı = \( 4 + 4 = 8 \) elektron. - 👉 Adım 2: Merkez Atomu Belirleme ve Bağları Oluşturma
Karbon (C) merkez atomdur. Hidrojen atomları Karbon atomuna bağlanır.
Önce her bir H atomunu C atomuna tek bağ ile bağlayalım. Dört bağ oluştuğu için \( 4 \times 2 = 8 \) elektron kullanır.
Kalan elektron sayısı = \( 8 - 8 = 0 \) elektron. - 👉 Adım 3: Dış Atomların Oktet/Duble Kuralını Tamamlama
Hidrojen atomları dublet kuralına uyar (2 elektronla kararlı olur). Her bir H atomu zaten birer bağ ile 2 elektrona sahiptir, bu yüzden onlara başka elektron eklemeyiz. - 👉 Adım 4: Merkez Atomun Oktet Kuralını Tamamlama
Merkez atom olan Karbon'un etrafında 4 bağdan gelen 8 elektron vardır. Okteti tamamlanmıştır. Kalan elektron da olmadığı için başka bir işlem yapmaya gerek yoktur. - ✅ Lewis Yapısı:
\[ \begin{array}{c} H \\ | \\ H - C - H \\ | \\ H \end{array} \] Bu yapıda 4 tane bağlayıcı elektron çifti (C-H bağları) bulunur ve hiç ortaklanmamış elektron çifti yoktur.
Örnek 5:
🧪 Amonyak (NH₃) molekülünün Lewis yapısını çiziniz.
Çözüm:
Amonyak, temizlik ürünlerinde ve gübre üretiminde kullanılan keskin kokulu bir gazdır. Lewis yapısını çizerek atomlar arasındaki bağları ve ortaklanmamış elektronları inceleyelim:
- 👉 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma
Azot (N) 5A grubunda olduğu için 5 değerlik elektronuna sahiptir.
Hidrojen (H) 1A grubunda olduğu için 1 değerlik elektronuna sahiptir. Üç hidrojen atomu olduğu için \( 3 \times 1 = 3 \) değerlik elektronu gelir.
Toplam değerlik elektron sayısı = \( 5 + 3 = 8 \) elektron. - 👉 Adım 2: Merkez Atomu Belirleme ve Bağları Oluşturma
Azot (N) merkez atomdur. Hidrojen atomları Azot atomuna bağlanır.
Önce her bir H atomunu N atomuna tek bağ ile bağlayalım. Üç bağ oluştuğu için \( 3 \times 2 = 6 \) elektron kullanır.
Kalan elektron sayısı = \( 8 - 6 = 2 \) elektron. - 👉 Adım 3: Dış Atomların Oktet/Duble Kuralını Tamamlama
Hidrojen atomları dublet kuralına uyar (2 elektronla kararlı olur). Her bir H atomu zaten birer bağ ile 2 elektrona sahiptir, bu yüzden onlara başka elektron eklemeyiz. - 👉 Adım 4: Merkez Atomun Oktet Kuralını Tamamlama
Kalan 2 elektronu merkez atom olan Azot'un üzerine ortaklanmamış elektron çifti olarak yerleştiririz. Böylece Azot'un etrafında \( 6 \) (bağlardan gelen) \( + 2 \) (ortaklanmamış) \( = 8 \) elektron olur ve oktetini tamamlar. - ✅ Lewis Yapısı:
\[ \begin{array}{c} H \\ | \\ H - \ddot{N} - H \end{array} \] Bu yapıda 3 tane bağlayıcı elektron çifti (N-H bağları) ve 1 tane ortaklanmamış elektron çifti (Azot atomu üzerindeki) bulunur.
Örnek 6:
🦷 Hidrojen Florür (HF) molekülünün Lewis yapısını çiziniz.
Çözüm:
Hidrojen florür, diş macunlarında kullanılan florürün bir bileşenidir. İki atomlu bu molekülün Lewis yapısını inceleyelim:
- 👉 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma
Hidrojen (H) 1A grubunda olduğu için 1 değerlik elektronuna sahiptir.
Flor (F) 7A grubunda olduğu için 7 değerlik elektronuna sahiptir.
Toplam değerlik elektron sayısı = \( 1 + 7 = 8 \) elektron. - 👉 Adım 2: Atomları Birbirine Bağlama
H ve F atomlarını tek bir bağ ile bağlayalım. Bu, \( 2 \) elektron kullanır.
Kalan elektron sayısı = \( 8 - 2 = 6 \) elektron. - 👉 Adım 3: Dış Atomların Oktet/Duble Kuralını Tamamlama
Hidrojen atomu dublet kuralına uyar ve zaten bir bağdan 2 elektrona sahiptir, bu yüzden ona başka elektron eklemeyiz.
Flor atomunun bir bağdan 2 elektronu var. Oktetini tamamlamak için \( 8 - 2 = 6 \) elektrona daha ihtiyacı var. Kalan 6 elektronu Flor atomunun üzerine ortaklanmamış elektron çiftleri olarak yerleştiririz. - 👉 Adım 4: Merkez Atomun Oktet Kuralını Tamamlama (Bu örnekte merkez atom yok, her iki atom da kararlı)
Flor atomu 6 ortaklanmamış elektron ve 2 bağ elektronu ile oktetini tamamlamıştır. Hidrojen de dubletini tamamlamıştır. - ✅ Lewis Yapısı:
\[ H - \ddot{\overline{F}}: \] Bu yapıda 1 tane bağlayıcı elektron çifti (H-F bağı) ve 3 tane ortaklanmamış elektron çifti (Flor atomu üzerindeki) bulunur.
Örnek 7:
🏊 Klor (Cl₂) gazı molekülünün Lewis yapısını çiziniz.
Çözüm:
Klor gazı, dezenfektan olarak ve havuz sularında kullanılan zehirli bir gazdır. İki klor atomunun nasıl bir araya geldiğini Lewis yapısıyla inceleyelim:
- 👉 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma
Klor (Cl) 7A grubunda olduğu için 7 değerlik elektronuna sahiptir. İki klor atomu olduğu için \( 2 \times 7 = 14 \) değerlik elektronu gelir.
Toplam değerlik elektron sayısı = \( 14 \) elektron. - 👉 Adım 2: Atomları Birbirine Bağlama
İki Cl atomunu tek bir bağ ile bağlayalım. Bu, \( 2 \) elektron kullanır.
Kalan elektron sayısı = \( 14 - 2 = 12 \) elektron. - 👉 Adım 3: Dış Atomların Oktet Kuralını Tamamlama
Kalan 12 elektronu her iki Cl atomuna dağıtırız. Her bir Cl atomunun zaten bir bağdan 2 elektronu var. Oktetini tamamlamak için \( 8 - 2 = 6 \) elektrona daha ihtiyacı var.
Her bir Cl atomuna 6 elektron yerleştiririz. Böylece \( 2 \times 6 = 12 \) elektron kullanılmış olur. Hiç elektron kalmaz. - 👉 Adım 4: Oktetleri Kontrol Etme
Her bir Klor atomu 6 ortaklanmamış elektron ve 2 bağ elektronu ile oktetini tamamlamıştır. - ✅ Lewis Yapısı:
\[ :\ddot{\overline{Cl}} - \ddot{\overline{Cl}}: \] Bu yapıda 1 tane bağlayıcı elektron çifti (Cl-Cl bağı) ve 6 tane ortaklanmamış elektron çifti (her bir Klor atomu üzerinde üçer tane) bulunur.
Örnek 8:
reathe: Oksijen (O₂) gazı, canlıların yaşaması için hayati öneme sahiptir. Soluduğumuz bu gazın Lewis yapısını çizerek moleküldeki bağları ve ortaklanmamış elektron çiftlerini gösteriniz.
Çözüm:
Oksijen gazı, soluduğumuz havanın önemli bir bileşenidir ve yaşamın temelini oluşturur. İki oksijen atomunun Lewis yapısı, onların nasıl kararlı hale geldiğini gösterir:
- 👉 Adım 1: Toplam Değerlik Elektron Sayısını Bulma
Oksijen (O) 6A grubunda olduğu için 6 değerlik elektronuna sahiptir. İki oksijen atomu olduğu için \( 2 \times 6 = 12 \) değerlik elektronu gelir.
Toplam değerlik elektron sayısı = \( 12 \) elektron. - 👉 Adım 2: Atomları Birbirine Bağlama
İki O atomunu önce tek bir bağ ile bağlayalım. Bu, \( 2 \) elektron kullanır.
Kalan elektron sayısı = \( 12 - 2 = 10 \) elektron. - 👉 Adım 3: Dış Atomların Oktet Kuralını Tamamlama
Kalan 10 elektronu her iki O atomuna dağıtırız. Her bir O atomunun zaten bir bağdan 2 elektronu var. Oktetini tamamlamak için \( 8 - 2 = 6 \) elektrona daha ihtiyacı var.
Her bir O atomuna 5 elektron yerleştirirsek toplamda 10 elektron kullanırız. Bu durumda her O atomunun etrafında \( 2 \) (bağdan) \( + 5 \) (ortaklanmamış) \( = 7 \) elektron olur, yani oktetleri tamamlanmamıştır. - 👉 Adım 4: Oktetleri Tamamlama (Çoklu Bağ Oluşturma)
Her iki O atomunun da oktetini tamamlamak için birer elektrona daha ihtiyacı var. Bu durumda, bir O atomundaki ortaklanmamış elektron çiftinden birini bağa doğru kaydırarak ikili bağ oluşturalım.
Her bir O atomundan birer çift elektronu bağa kaydırırsak, aralarında ikili bağ oluşur. Şimdi her bir O atomunun etrafında 4 (bağdan) + 4 (ortaklanmamış) = 8 elektron olur. Oktetler tamamlandı! - ✅ Lewis Yapısı:
\[ :\ddot{O} = \ddot{O}: \] Bu yapıda 2 tane bağlayıcı elektron çifti (ikili bağ) ve 4 tane ortaklanmamış elektron çifti (her bir Oksijen atomu üzerinde ikişer tane) bulunur.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-lewis-bagi/sorular