🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Levis Nokta Yapısı Gösterimi Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Levis Nokta Yapısı Gösterimi Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
💡 Sodyum atomunun (Na) Levis nokta yapısını çiziniz. (Atom numarası: Na: 11)
Çözüm:
Bu örnekte, bir atomun Levis nokta yapısını nasıl oluşturacağımızı adım adım göreceğiz.
- 👉 Adım 1: Atomun Elektron Dizilimini Yazmak
Sodyumun (Na) atom numarası 11 olduğundan, 11 elektronu vardır. Elektron dizilimi şöyledir:
\[ \text{Na: } 1s^2 2s^2 2p^6 3s^1 \] - 👉 Adım 2: Değerlik Elektronlarını Belirlemek
Atomun en dış katmanındaki (en yüksek enerji seviyesindeki) elektronlar, değerlik elektronlarıdır. Sodyum için bu, 3. katmandaki \(3s^1\) elektronudur. Yani, sodyumun 1 değerlik elektronu vardır. - 👉 Adım 3: Levis Nokta Yapısını Çizmek
Atom sembolünün etrafına değerlik elektronlarını noktalar halinde yerleştiririz. Her nokta bir değerlik elektronunu temsil eder.
✅ Sodyum atomunun Levis nokta yapısı:
\[ \text{Na} \cdot \]
Örnek 2:
📌 Klor atomunun (Cl) Levis nokta yapısını çiziniz. (Atom numarası: Cl: 17)
Çözüm:
Bu örnekte, ametal bir atomun Levis nokta yapısını inceleyeceğiz.
- 👉 Adım 1: Atomun Elektron Dizilimini Yazmak
Klorun (Cl) atom numarası 17 olduğundan, 17 elektronu vardır. Elektron dizilimi şöyledir:
\[ \text{Cl: } 1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^5 \] - 👉 Adım 2: Değerlik Elektronlarını Belirlemek
Atomun en dış katmanındaki (en yüksek enerji seviyesindeki) elektronlar, değerlik elektronlarıdır. Klor için bu, 3. katmandaki \(3s^2\) ve \(3p^5\) elektronlarıdır. Toplamda \(2 + 5 = 7\) değerlik elektronu vardır. - 👉 Adım 3: Levis Nokta Yapısını Çizmek
Atom sembolünün etrafına değerlik elektronlarını (7 adet) noktalar halinde yerleştiririz. Noktaları önce tek tek, sonra çiftler halinde yerleştirmeye özen gösteririz.
✅ Klor atomunun Levis nokta yapısı:
\[ : \ddot{\text{Cl}} \cdot \]
Örnek 3:
🤝 Sodyum klorür (NaCl) bileşiğinin iyonik bağ oluşumunu Levis nokta yapısıyla açıklayınız. (Atom numaraları: Na: 11, Cl: 17)
Çözüm:
İyonik bağ, elektron transferiyle oluşur. Bu örnekte, sodyum ve klor atomları arasındaki elektron alışverişini Levis yapılarıyla göstereceğiz.
- 👉 Adım 1: Her Atomun Değerlik Elektronlarını Belirlemek
Yukarıdaki örneklerden biliyoruz ki:
- Sodyum (Na)'nın 1 değerlik elektronu vardır.
- Klor (Cl)'un 7 değerlik elektronu vardır.
- 👉 Adım 2: Elektron Transferini Göstermek
Sodyum, kararlı oktet (veya dublet) yapısına ulaşmak için 1 elektronunu vermek ister. Klor ise kararlı oktet yapısına ulaşmak için 1 elektron almak ister. Sodyum, değerlik elektronunu klora verir.
\[ \text{Na} \cdot + : \ddot{\text{Cl}} \cdot \longrightarrow \] - 👉 Adım 3: Oluşan İyonların Levis Yapılarını Çizmek
Elektron transferi sonucunda, sodyum bir elektron kaybederek pozitif yüklü bir iyon (\(\text{Na}^+\)) haline gelir ve oktetini tamamlar (bir önceki katman). Klor bir elektron alarak negatif yüklü bir iyon (\(\text{Cl}^-\)) haline gelir ve oktetini tamamlar.
✅ Sodyum klorürün iyonik bağ oluşumunun Levis gösterimi:
\[ [\text{Na}]^+ [: \ddot{\text{Cl}} :]^- \]
Burada, sodyum artık değerlik elektronu taşımadığı için nokta gösterimi yoktur, sadece yükü belirtilir. Klor ise aldığı elektronla birlikte tam bir oktet oluşturmuştur ve yükü belirtilmiştir.
Örnek 4:
💧 Hidrojen molekülünün (H\(_2\)) Levis nokta yapısını çiziniz. (Atom numarası: H: 1)
Çözüm:
Kovalent bağ, atomların elektronlarını ortaklaşa kullanmasıyla oluşur. Hidrojen molekülü, en basit kovalent bağlı bileşiklerden biridir.
- 👉 Adım 1: Her Atomun Değerlik Elektronlarını Belirlemek
Hidrojenin (H) atom numarası 1 olduğundan, 1 değerlik elektronu vardır. Dublet kuralına göre, hidrojen 2 elektrona sahip olarak kararlı hale gelir. - 👉 Adım 2: Ortaklanacak Elektronları Göstermek
Her iki hidrojen atomu da birer değerlik elektronuna sahiptir. Kararlı hale gelmek için bu elektronları ortaklaşa kullanırlar.
\[ \text{H} \cdot + \cdot \text{H} \] - 👉 Adım 3: Kovalent Bağı ve Levis Yapısını Çizmek
Ortaklaşa kullanılan elektronlar, iki atom arasında bir çizgi (tekli bağ) veya iki nokta (elektron çifti) şeklinde gösterilir.
✅ Hidrojen molekülünün Levis nokta yapısı:
\[ \text{H} - \text{H} \quad \text{veya} \quad \text{H} : \text{H} \]
Her hidrojen atomu, ortaklaşa kullanılan bu iki elektronu da kendi kabul ederek dubletini tamamlamış olur.
Örnek 5:
🧪 Klor molekülünün (Cl\(_2\)) Levis nokta yapısını çiziniz. (Atom numarası: Cl: 17)
Çözüm:
Klor molekülü, iki klor atomunun kovalent bağ ile birleştiği bir örnektir. Oktet kuralını nasıl tamamladıklarını inceleyeceğiz.
- 👉 Adım 1: Her Atomun Değerlik Elektronlarını Belirlemek
Klorun (Cl) 7 değerlik elektronu vardır. Her klor atomu, oktet kuralına uymak için 1 elektrona daha ihtiyaç duyar. - 👉 Adım 2: Ortaklanacak Elektronları ve Ortaklanmamış Çiftleri Göstermek
Her iki klor atomu da birer elektronunu ortaklaşa kullanarak bir kovalent bağ oluşturur. Kalan 6 değerlik elektronu ise (3 çift) ortaklanmamış elektron çiftleri olarak atomların üzerinde kalır.
\[ : \ddot{\text{Cl}} \cdot + \cdot \ddot{\text{Cl}} : \] - 👉 Adım 3: Levis Yapısını Çizmek
Ortaklaşa kullanılan elektron çifti bir çizgi ile, ortaklanmamış elektron çiftleri ise noktalarla gösterilir.
✅ Klor molekülünün Levis nokta yapısı:
\[ : \ddot{\text{Cl}} - \ddot{\text{Cl}} : \]
Her klor atomu, tekli bağdaki 2 elektronu ve kendi üzerindeki 6 ortaklanmamış elektronu sayarak toplamda 8 elektrona (oktet) ulaşmış olur.
Örnek 6:
💧 Su molekülünün (H\(_2\)O) Levis nokta yapısını çiziniz. (Atom numaraları: H: 1, O: 8)
Çözüm:
Su molekülü, merkez atomu oksijen olan ve iki hidrojen atomuna kovalent bağlarla bağlı olan önemli bir bileşiktir.
- 👉 Adım 1: Her Atomun Değerlik Elektronlarını Belirlemek
- Hidrojen (H)'in 1 değerlik elektronu vardır (toplam 2 H atomu, yani 2 elektron).
- Oksijen (O)'in atom numarası 8'dir. Elektron dizilimi \(1s^2 2s^2 2p^4\)'tür. En dış katmanda \(2+4=6\) değerlik elektronu vardır.
- 👉 Adım 2: Merkez Atomu ve Bağları Belirlemek
Genellikle tek bir tane bulunan veya daha fazla bağ yapma potansiyeli olan atom merkez atom olur. Bu durumda oksijen (O) merkez atomdur. İki hidrojen atomu oksijene bağlanır. Oksijenin oktetini tamamlamak için 2 elektrona, her bir hidrojenin dubletini tamamlamak için 1 elektrona ihtiyacı vardır. - 👉 Adım 3: Levis Yapısını Çizmek
Oksijen, her bir hidrojenle birer elektronunu ortaklaşa kullanarak iki adet tekli kovalent bağ oluşturur. Oksijenin 6 değerlik elektronundan 2'sini bağlarda kullandığı için, geriye 4 elektronu (2 çift) ortaklanmamış elektron çifti olarak kalır.
✅ Su molekülünün Levis nokta yapısı:
\[ \text{H} - \ddot{\text{O}} - \text{H} \]
Her hidrojen atomu dubletini (2 elektron) tamamlamıştır. Oksijen atomu ise iki tekli bağdan gelen 4 elektron ve üzerindeki iki ortaklanmamış elektron çiftinden gelen 4 elektron olmak üzere toplam 8 elektrona (oktet) ulaşmıştır.
Örnek 7:
💨 Karbondioksit molekülünün (CO\(_2\)) Levis nokta yapısını çiziniz. (Atom numaraları: C: 6, O: 8)
Çözüm:
Karbondioksit, çift bağ içeren bir moleküldür. Bu örnekte, atomların oktetlerini çift bağlarla nasıl tamamladıklarını göreceğiz.
- 👉 Adım 1: Her Atomun Değerlik Elektronlarını Belirlemek
- Karbon (C)'un atom numarası 6'dır. Elektron dizilimi \(1s^2 2s^2 2p^2\)'dir. En dış katmanda \(2+2=4\) değerlik elektronu vardır.
- Oksijen (O)'in 6 değerlik elektronu vardır (toplam 2 O atomu, yani \(2 \times 6 = 12\) elektron).
- 👉 Adım 2: Merkez Atomu ve İlk Bağları Oluşturmak
Karbon (C) merkez atomdur. İki oksijen atomu karbona bağlanır. Önce tekli bağlar çizilir:
\[ \text{O} - \text{C} - \text{O} \] Bu bağlar için \(2 \times 2 = 4\) elektron kullanıldı. Geriye \(16 - 4 = 12\) elektron kaldı. - 👉 Adım 3: Kalan Elektronları Dağıtmak ve Oktetleri Tamamlamak
Kalan 12 elektronu öncelikle dıştaki atomların (oksijenler) oktetini tamamlamak için kullanırız. Her oksijenin tekli bağ ile 2 elektronu var, oktet için 6 elektrona daha ihtiyacı var. İki oksijen için \(2 \times 6 = 12\) elektron kullanırız.
\[ : \ddot{\text{O}} - \text{C} - \ddot{\text{O}} : \] Şimdi, tüm elektronlar dağıtıldı. Karbon atomunun etrafında ise sadece 4 elektron (iki tekli bağdan) var. Karbonun oktetini tamamlaması için 4 elektrona daha ihtiyacı var. - 👉 Adım 4: Çoklu Bağlar Oluşturarak Oktetleri Tamamlamak
Dıştaki atomların üzerindeki ortaklanmamış elektron çiftlerini merkez atoma kaydırarak çoklu bağlar oluştururuz. Her bir oksijen, bir çift ortaklanmamış elektronunu karbonla ortaklaşa kullanarak çift bağ oluşturur.
✅ Karbondioksit molekülünün Levis nokta yapısı:
\[ : \ddot{\text{O}} = \text{C} = \ddot{\text{O}} : \]
Bu yapıda, her oksijen atomu iki çift ortaklanmamış elektron ve iki çift bağ elektronu ile oktetini (8 elektron) tamamlamıştır. Merkezdeki karbon atomu da her iki çift bağdan gelen 4'er elektron ile toplam 8 elektronla oktetini tamamlamıştır.
Örnek 8:
🌬️ Azot molekülünün (N\(_2\)) Levis nokta yapısını çiziniz. (Atom numarası: N: 7)
Çözüm:
Azot molekülü, atomlar arasında üçlü bağ içeren bir örnektir. Bu, kovalent bağın en güçlü türlerinden biridir.
- 👉 Adım 1: Her Atomun Değerlik Elektronlarını Belirlemek
Azot (N)'un atom numarası 7'dir. Elektron dizilimi \(1s^2 2s^2 2p^3\)'tür. En dış katmanda \(2+3=5\) değerlik elektronu vardır. Toplam değerlik elektronu sayısı: \( 2 \times 5 = 10 \) elektrondur. - 👉 Adım 2: Atomlar Arasında Tekli Bağ Oluşturmak
İki azot atomu arasında önce bir tekli bağ oluştururuz.
\[ \text{N} - \text{N} \] Bu bağ için 2 elektron kullanıldı. Geriye \(10 - 2 = 8\) elektron kaldı. - 👉 Adım 3: Kalan Elektronları Dağıtmak ve Oktetleri Tamamlamak
Kalan 8 elektronu, her iki azot atomunun da oktetini tamamlayacak şekilde dağıtırız. Her azotun tekli bağdan 2 elektronu var, oktet için 6 elektrona daha ihtiyacı var. Her iki azot için toplam 12 elektrona ihtiyaç var gibi görünüyor, ancak sadece 8 elektronumuz var. Bu durumda, ilk olarak her atoma eşit sayıda (4'er) ortaklanmamış elektron veririz:
\[ : \ddot{\text{N}} - \ddot{\text{N}} : \] Şimdi her azot atomunun etrafında 2 (bağ) + 4 (ortaklanmamış) = 6 elektron var. Oktet için her birinin 2 elektrona daha ihtiyacı var. - 👉 Adım 4: Çoklu Bağlar Oluşturarak Oktetleri Tamamlamak
Her azot atomu, kendi üzerindeki ortaklanmamış elektron çiftlerinden birini ortaya, iki atom arasına kaydırarak ilave bağlar oluşturur. Bu işlemi oktetler tamamlanana kadar yaparız.
İki ortaklanmamış çift kaydırıldığında, iki azot arasında üçlü bağ oluşur:
✅ Azot molekülünün Levis nokta yapısı:
\[ : \text{N} \equiv \text{N} : \]
Bu yapıda, her azot atomu üçlü bağdan gelen 6 elektron ve kendi üzerindeki bir ortaklanmamış elektron çiftinden gelen 2 elektron ile toplam 8 elektrona (oktet) ulaşmıştır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-levis-nokta-yapisi-gosterimi/sorular