📄 9. Sınıf Kimya: Levis Nokta Yapısı Gösterimi Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

1. Toplam valans elektron sayısını hesaplama: Azot (N) 5 valans elektronuna sahiptir (\(1s^2 2s^2 2p^3\)). Her bir hidrojen (H) 1 valans elektronuna sahiptir. Toplam valans elektron sayısı = \(5 + (3 \times 1) = 8\) elektrondur.
2. Merkez atomu belirleme: Azot, molekülde tek atom olduğu ve hidrojen asla merkez atom olamayacağı için merkez atomdur.
3. Atomları tek bağlarla bağlama: Azot atomunu üç hidrojen atomuna tek bağlarla bağlarız. Bu, \(3 \times 2 = 6\) elektron kullanır.
\(H-N-H\)
\(\quad|\)
\(H\)
4. Kalan elektronları dağıtma: Toplam 8 valans elektronumuz vardı, 6 tanesini bağlar için kullandık. Geriye \(8 - 6 = 2\) elektron kaldı. Bu kalan 2 elektronu merkez atom olan azotun üzerine ortaklanmamış elektron çifti olarak yerleştiririz.
5. Oktet/Dublet kontrolü: Her bir hidrojen atomu tekli bağ ile 2 elektrona (dublet) ulaşmıştır. Azot atomu ise 3 tekli bağdan gelen 6 elektron ve üzerindeki 1 ortaklanmamış elektron çiftinden gelen 2 elektron ile toplam 8 elektrona (oktet) ulaşmıştır.
Levis nokta yapısı:
\[
H - \underset{\Large{\cdot\cdot}}{N} - H
\]
\(\quad\mid\)
\(\quad H\)
Merkez atom (azot) üzerindeki ortaklanmamış elektron çifti sayısı 1'dir.
Toplam bağlayıcı elektron çifti sayısı (yani tekli bağ sayısı) 3'tür.

💡 Çözüm Adımları:

1. Toplam valans elektron sayısını hesaplama: Karbon (C) 4 valans elektronuna sahiptir (\(1s^2 2s^2 2p^2\)). Klor (Cl) 7 valans elektronuna sahiptir (\(1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^5\)). Toplam valans elektron sayısı = \(4 + (4 \times 7) = 4 + 28 = 32\) elektrondur.
2. Merkez atomu belirleme: Karbon, molekülde tek atom olduğu için merkez atomdur.
3. Atomları tek bağlarla bağlama: Karbon atomunu dört klor atomuna tek bağlarla bağlarız. Bu, \(4 \times 2 = 8\) elektron kullanır.
\(Cl\)
\(\quad|\)
\(Cl-C-Cl\)
\(\quad|\)
\(Cl\)
4. Kalan elektronları dış atomlara dağıtma: Toplam 32 valans elektronumuz vardı, 8 tanesini bağlar için kullandık. Geriye \(32 - 8 = 24\) elektron kaldı. Bu kalan 24 elektronu, her bir klor atomunun oktetini tamamlayacak şekilde (her klora 6 elektron, yani 3 çift) dağıtırız. \(4 \times 6 = 24\) elektron kullanılır.
5. Merkez atomun oktetini kontrol etme: Karbon atomu, dört tekli bağ ile çevrilidir, bu da \(4 \times 2 = 8\) elektron anlamına gelir. Böylece karbon atomu oktetini tamamlamıştır.
6. Oktet kuralına uyum:
* Her bir klor atomu, bir tekli bağdan 2 elektron ve üzerindeki 3 ortaklanmamış elektron çiftinden 6 elektron ile toplam 8 elektrona ulaşmıştır, yani oktet kuralına uyar.
* Karbon atomu, dört tekli bağdan toplam 8 elektrona ulaşmıştır, yani oktet kuralına uyar.
Levis nokta yapısı:
\[
\overset{\large{\cdot\cdot}}{Cl} - \underset{\overset{\large{\cdot\cdot}}{Cl}}{\overset{\large{\cdot\cdot}}{C}} - \overset{\large{\cdot\cdot}}{Cl}
\]
\(\quad\quad\mid\)
\(\quad\quad\overset{\large{\cdot\cdot}}{Cl}\)
Her bir klor atomu, karbon ile tekli bağ yaparak ve kendi üzerinde üç çift ortaklanmamış elektron bulundurarak oktetini (8 elektron) tamamlamıştır. Karbon atomu ise dört klor atomu ile tekli bağ yaparak oktetini (8 elektron) tamamlamıştır. Dolayısıyla moleküldeki tüm atomlar oktet kuralına uymaktadır.

💡 Çözüm Adımları:

a) Sodyum Klorür (NaCl)
* Sodyum (Na): Atom numarası 11. Elektron dizilimi \(1s^2 2s^2 2p^6 3s^1\). Son katmanında 1 valans elektronu vardır. Levis yapısı: \(Na\cdot\).
* Klor (Cl): Atom numarası 17. Elektron dizilimi \(1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^5\). Son katmanında 7 valans elektronu vardır. Levis yapısı:
\[
\overset{\cdot\cdot}{\underset{\cdot\cdot}{Cl}}\cdot
\]
* İyonik Bağ Oluşumu: Sodyum atomu, son katmanındaki 1 valans elektronunu klor atomuna verir. Bu durumda sodyum, \(Na^+\) iyonuna dönüşerek oktetini tamamlar (bir önceki katman 8 elektronlu olur). Klor atomu ise sodyumdan aldığı 1 elektron ile son katmanını 8 elektrona tamamlayarak \(Cl^-\) iyonuna dönüşür.
\[
Na\cdot + \overset{\cdot\cdot}{\underset{\cdot\cdot}{Cl}}\cdot \longrightarrow Na^+ \quad \left[ \overset{\cdot\cdot}{\underset{\cdot\cdot}{Cl}} \right]^-
\]
Bu gösterimde \(Cl^-\) iyonunun etrafında 8 elektron (4 çift) bulunur.

b) Magnezyum Oksit (MgO)
* Magnezyum (Mg): Atom numarası 12. Elektron dizilimi \(1s^2 2s^2 2p^6 3s^2\). Son katmanında 2 valans elektronu vardır. Levis yapısı: \(\cdot Mg\cdot\).
* Oksijen (O): Atom numarası 8. Elektron dizilimi \(1s^2 2s^2 2p^4\). Son katmanında 6 valans elektronu vardır. Levis yapısı:
\[
\overset{\cdot\cdot}{\underset{\cdot}{O}}\cdot
\]
* İyonik Bağ Oluşumu: Magnezyum atomu, son katmanındaki 2 valans elektronunu oksijen atomuna verir. Bu durumda magnezyum, \(Mg^{2+}\) iyonuna dönüşerek oktetini tamamlar. Oksijen atomu ise magnezyumdan aldığı 2 elektron ile son katmanını 8 elektrona tamamlayarak \(O^{2-}\) iyonuna dönüşür.
\[
\cdot Mg\cdot + \overset{\cdot\cdot}{\underset{\cdot}{O}}\cdot \longrightarrow Mg^{2+} \quad \left[ \overset{\cdot\cdot}{\underset{\cdot\cdot}{O}} \right]^{2-}
\]
Bu gösterimde \(O^{2-}\) iyonunun etrafında 8 elektron (4 çift) bulunur.