🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
📝 9. Sınıf Kimya: Kovalent Bağlı Bileşikleri Adlandırma Ders Notu
Kovalent bağlı bileşikler, ametal atomlarının elektronlarını ortaklaşa kullanarak oluşturduğu moleküler yapılı bileşiklerdir. Bu tür bileşiklerin adlandırılması, içerdikleri atomların sayılarını belirten özel kurallara göre yapılır.
Kovalent Bağlı Bileşikler Nelerdir? 🤔
- Kovalent bağlı bileşikler, iki veya daha fazla ametal atomunun bir araya gelmesiyle oluşur.
- Atomlar arasında elektron alışverişi yerine, elektronların ortaklaşa kullanılması (kovalent bağ) söz konusudur.
- Genellikle moleküler yapıya sahiptirler ve formüllerinde moleküldeki atom sayıları belirtilir.
Kovalent Bağlı Bileşikleri Adlandırma Kuralları 📝
1. Kural: Ametallerin Sayısı ve Latince Ön Ekler 🔢
Her ametal atomunun sayısını belirtmek için Latince ön ekler kullanılır.
- Birinci Ametal: Sayısı bir ise "mono-" ön eki genellikle kullanılmaz. Birden fazla ise uygun ön ek (di-, tri-, vb.) kullanılır.
- İkinci Ametal: Sayısı her zaman uygun ön ek ile belirtilir (bir ise "mono-" kullanılır).
2. Kural: İsimlendirme Sırası ➡️
Kovalent bağlı bileşikler adlandırılırken belirli bir sıra takip edilir:
- Önce ilk ametalin adı, sonra ikinci ametalin adı "-ür" eki alarak söylenir.
- İkinci ametal oksijen ise "-oksit", klor ise "-klorür", kükürt ise "-sülfür" gibi ekler alır.
3. Kural: Latince Ön Ekler Tablosu 📋
Atom sayılarına karşılık gelen Latince ön ekler aşağıdaki gibidir:
Atom Sayısı Ön Ek 1 Mono- 2 Di- 3 Tri- 4 Tetra- 5 Penta- 6 Hekza- 7 Hepta- 8 Okta- 9 Nona- 10 Deka-
Kovalent Bağlı Bileşik Adlandırma Örnekleri ✨
Aşağıdaki tabloda bazı kovalent bağlı bileşiklerin formülleri ve doğru adlandırmaları gösterilmiştir:
| Formül | Adı |
|---|---|
| \(CO\) | Karbon monoksit |
| \(CO_2\) | Karbon dioksit |
| \(SO_2\) | Kükürt dioksit |
| \(SO_3\) | Kükürt trioksit |
| \(N_2O\) | Diazot monoksit |
| \(N_2O_3\) | Diazot trioksit |
| \(N_2O_4\) | Diazot tetraoksit |
| \(N_2O_5\) | Diazot pentaoksit |
| \(NO\) | Azot monoksit |
| \(NO_2\) | Azot dioksit |
| \(PCl_3\) | Fosfor triklorür |
| \(PCl_5\) | Fosfor pentaklorür |
| \(CCl_4\) | Karbon tetraklorür |
| \(SF_6\) | Kükürt hekzaflorür |
Bazı Yaygın Adlar (Özel Durumlar) 💡
Bazı kovalent bağlı bileşiklerin sistematik adlandırmanın yanı sıra günlük hayatta sıkça kullanılan özel adları da vardır. Bu adları bilmek önemlidir:
- \(H_2O\): Su
- \(NH_3\): Amonyak
- \(CH_4\): Metan