💡 9. Sınıf Kimya: Bileşikleri adlandırma kuralı Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Bileşikleri adlandırma kuralı Çözümlü Örnekler
Aşağıda formülü verilen \( NaCl \) bileşiğinin sistematik adını kurallara uygun olarak yazınız. 🧪
İyonik bağlı bileşikler adlandırılırken metal ve ametal atomlarının isimleri belirli bir sırayla okunur:
- Metal Adı: \( Na \) sembolü Sodyum elementine aittir.
- Ametal Adı: \( Cl \) sembolü Klor elementine aittir.
- Kural: Metal adı aynen okunur, ametal adının sonuna ise "-ür" eki getirilir.
- Sonuç: Bileşiğin sistematik adı Sodyum klorür olarak belirlenir. ✅
\( Al_{2}O_{3} \) formülüne sahip bileşiğin sistematik adlandırılması nasıl yapılır? 📝
Bu bileşik bir metal (Alüminyum) ve bir ametalden (Oksijen) oluşmaktadır. Adlandırma adımları şöyledir:
- 1. Adım: Metalin adını belirle: Alüminyum.
- 2. Adım: Ametalin (Oksijen) iyon halindeki adını belirle: Oksijen iyonik bileşiklerde oksit olarak okunur.
- 3. Adım: İsimleri birleştir: Alüminyum + Oksit.
- Sonuç: Bileşiğin adı Alüminyum oksit olur. 💡
Not: İyonik bileşiklerde atom sayıları (2 ve 3) adlandırmada okunmaz.
Değişken değerlikli bir metal içeren \( FeCl_{2} \) bileşiğinin sistematik adını, metalin değerliğini belirterek yazınız. 🔍
Demir (\( Fe \)) elementi birden fazla pozitif değerlik alabilen bir geçiş metalidir. Bu tür metallerde değerliğin Roma rakamı ile belirtilmesi zorunludur:
- Değerlik Bulma: Klor (\( Cl \)) bileşiklerinde \( -1 \) değerlik alır. Toplam yükün sıfır olması için: \( x + 2 \times (-1) = 0 \) işleminden \( x = 2 \) bulunur.
- Metal Adı: Demir.
- Metalin Değerliği: (II).
- Ametal Adı: Klorür.
- Sonuç: Bileşiğin adı Demir(II) klorür şeklindedir. 📌
\( MgSO_{4} \) bileşiğinin sistematik adını ve yapısında bulunan kök iyonun adını belirtiniz. 🏛️
Bu bileşik bir metal katyonu ve bir poliatomik (çok atomlu) anyon kökünden oluşur:
- Katyon: \( Mg^{2+} \) iyonu Magnezyum olarak adlandırılır.
- Anyon (Kök): \( SO_{4}^{2-} \) iyonu Sülfat köküdür.
- Adlandırma Kuralı: Metal Adı + Kök Adı.
- Sonuç: Bileşiğin sistematik adı Magnezyum sülfat olur. 💡
İki ametal atomundan oluşan \( CO_{2} \) bileşiğinin sistematik adını Latince sayı ön eklerini kullanarak yazınız. ☁️
Kovalent bağlı (ametal-ametal) bileşiklerde atom sayıları Latince ön eklerle (mono, di, tri...) belirtilir:
- 1. Ametal: Karbon. (İlk ametal 1 tane ise "mono" eki kullanılmaz).
- 2. Ametal: Oksijen. (2 tane olduğu için "di" ön eki getirilir).
- Kural: (Sayı) + 1. Ametal + (Sayı) + 2. Ametal (İyon adı).
- Sonuç: Bileşiğin adı Karbon dioksit olarak okunur. ✅
Sistematik adı Diazot pentaoksit olan bileşiğin kimyasal formülünü yazınız. ⚗️
İsimdeki Latince ön ekler, hangi atomdan kaç tane olduğunu gösterir:
- Di: 2 anlamına gelir. Azot: \( N \). Yani \( N_{2} \).
- Penta: 5 anlamına gelir. Oksit: \( O \). Yani \( O_{5} \).
- Birleştirme: İki parça yan yana getirilir.
- Sonuç: Bileşiğin formülü \( N_{2}O_{5} \) şeklindedir. 🚀
Mutfaklarda temizlik amacıyla kullanılan ve halk arasında "kabartma tozu" olarak bilinen \( NaHCO_{3} \) bileşiğinin sistematik adı nedir? 🧁
Günlük hayatta kullanılan maddelerin sistematik adları, içerdikleri iyonlara göre belirlenir:
- Metal: \( Na \) (Sodyum).
- Kök İyon: \( HCO_{3}^{-} \) (Bikarbonat).
- Adlandırma: Metal adı ile kök adı ardarda okunur.
- Sonuç: Bileşiğin sistematik adı Sodyum bikarbonat'tır. 🌊
Bir laboratuvar çalışmasında öğrenci, üzerinde Azot trihidrür yazan bir şişe görüyor. Bu bileşiğin yaygın adını ve formülünü belirleyerek, kovalent mi yoksa iyonik mi bağlı olduğunu açıklayınız. 🧪
Öğrencinin incelediği bileşik ile ilgili bilgiler şu şekildedir:
- Sistematik Ad Analizi: "Azot" (\( N \)) ve "trihidrür" (3 tane \( H \)) ifadelerinden formülün \( NH_{3} \) olduğu anlaşılır.
- Yaygın Ad: \( NH_{3} \) bileşiğinin halk arasındaki yaygın adı Amonyak'tır.
- Bağ Türü: Azot (\( N \)) ve Hidrojen (\( H \)) her ikisi de ametal olduğu için bu bileşik kovalent bağlı bir bileşiktir.
- Özet: Formül \( NH_{3} \), yaygın ad Amonyak, bağ türü kovalenttir. 🛡️
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-bilesikleri-adlandirma-kurali/sorular