🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Edebiyat
💡 9. Sınıf Edebiyat: Yazım Kuralları Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Edebiyat: Yazım Kuralları Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır? 🧐
A) Annem, İstanbul'a gitmek için otobüse bindi.
B) Türk Dili ve Edebiyatı dersini çok severim.
C) Bu yıl Kurban Bayramı Salı günü kutlanacak.
D) Kedimiz Pamuk, bahçede oynuyor.
E) Kitabı, Ali'nin küçük bir kasabada geçen hayatını anlatıyor.
A) Annem, İstanbul'a gitmek için otobüse bindi.
B) Türk Dili ve Edebiyatı dersini çok severim.
C) Bu yıl Kurban Bayramı Salı günü kutlanacak.
D) Kedimiz Pamuk, bahçede oynuyor.
E) Kitabı, Ali'nin küçük bir kasabada geçen hayatını anlatıyor.
Çözüm:
Doğru cevap E seçeneğidir. İşte açıklaması: 💡
- A, B, C ve D seçeneklerindeki cümlelerde özel isimler (İstanbul, Türk Dili ve Edebiyatı, Kurban Bayramı, Salı, Pamuk) ve cümle başları doğru bir şekilde büyük harfle başlatılmıştır. ✅
- E seçeneğinde ise "Ali'nin küçük bir kasabada geçen hayatını anlatıyor." ifadesindeki "küçük" kelimesi, cümle içinde özel isim olmadığı için küçük harfle başlaması gerekirken, cümlenin ortasında olmasına rağmen gereksiz yere büyük harfle başlatılmıştır. ❌ Cümle başları ve özel isimler dışında kalan kelimeler küçük harfle başlar.
Örnek 2:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-de" ekinin veya "de" bağlacının yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır? 🤔
A) Kitabımı evde unuttuğumu fark ettim.
B) Sen de bizimle sinemaya gelmek ister misin?
C) Masanın üstünde duran kalem benim.
D) Bu olayda senin bir suçun yok.
E) Okulda ki toplantıya katılmalısın.
A) Kitabımı evde unuttuğumu fark ettim.
B) Sen de bizimle sinemaya gelmek ister misin?
C) Masanın üstünde duran kalem benim.
D) Bu olayda senin bir suçun yok.
E) Okulda ki toplantıya katılmalısın.
Çözüm:
Doğru cevap E seçeneğidir. İşte açıklaması: 📌
- A, C ve D seçeneklerindeki "-de" ekleri, bulunma hâl eki olduğu için kelimeye bitişik yazılmıştır. (ev-de, masa-nın üstün-de, olay-da) ✅
- B seçeneğindeki "de" kelimesi, "bile" anlamında kullanılan bir bağlaç olduğu için ayrı yazılmıştır. (Sen bile bizimle...) ✅
- E seçeneğinde "Okulda ki" ifadesi yanlıştır. "Okuldaki" şeklinde bitişik yazılması gerekir. Çünkü burada "ki" bağlaç değil, ilgi eki olan "-ki"dir ve "okulda bulunan" anlamı katmaktadır. ❌
Örnek 3:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" bağlacının veya "-ki" ekinin yazımıyla ilgili bir hata yapılmıştır? 🧐
A) O kadar çok çalıştı ki sınavı kazandı.
B) Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.
C) Masadaki kitapları rafa yerleştirdi.
D) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
E) Sanki dünyalar benim oldu.
A) O kadar çok çalıştı ki sınavı kazandı.
B) Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.
C) Masadaki kitapları rafa yerleştirdi.
D) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
E) Sanki dünyalar benim oldu.
Çözüm:
Doğru cevap E seçeneğidir. İşte açıklaması: 👉
- A ve B seçeneklerindeki "ki"ler, bağlaç görevinde kullanıldığı için ayrı yazılmıştır. (O kadar çok çalıştı; bu yüzden sınavı kazandı. / Duydum; unutmuşsun...) ✅
- C ve D seçeneklerindeki "-ki"ler, ilgi eki görevinde kullanıldığı için kelimeye bitişik yazılmıştır. (Masa üzerinde bulunan kitaplar / Evde bulunan hesap) ✅
- E seçeneğindeki "Sanki" kelimesi, Türkçede kalıplaşmış "ki" bağlaçlarından biridir ve her zaman bitişik yazılır. "Sanki" yerine "San ki" şeklinde ayrı yazılması yanlıştır. ❌ Diğer kalıplaşmış "ki"ler: Oysaki, Mademki, Belki, Hâlbuki, Çünkü, Meğerki. (SOMBaHÇeM kuralıyla akılda tutulabilir.)
Örnek 4:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "mi" soru ekinin yazımında bir yanlışlık yapılmıştır? 🤔
A) Eve erken mi geleceksin?
B) Bu kitabı okudunmu?
C) Hava güzel mi güzel!
D) Anlattıklarını dinledin mi?
E) Ders çalışıyor musun şimdi?
A) Eve erken mi geleceksin?
B) Bu kitabı okudunmu?
C) Hava güzel mi güzel!
D) Anlattıklarını dinledin mi?
E) Ders çalışıyor musun şimdi?
Çözüm:
Doğru cevap B seçeneğidir. İşte açıklaması: 💡
- "Mi" soru eki, her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır. Kendinden sonra gelen eklere ise bitişik yazılır. ✅
- A, C, D ve E seçeneklerinde "mi" soru eki bu kurala uygun olarak ayrı yazılmıştır. (erken mi, güzel mi, dinledin mi, musun) ✅
- B seçeneğinde "okudunmu" kelimesi, "okudun mu" şeklinde ayrı yazılması gerekirken bitişik yazıldığı için bir yazım yanlışı yapılmıştır. ❌
Örnek 5:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır? 🧐
A) Arkadaşım, hanımeli çiçeğini çok sever.
B) Bu sınavda dil bilgisi soruları zordu.
C) Gözlem evinde gökyüzünü incelediler.
D) Yeni başbakan göreve başladı.
E) Buzdolabının kapağını kapatmayı unuttun.
A) Arkadaşım, hanımeli çiçeğini çok sever.
B) Bu sınavda dil bilgisi soruları zordu.
C) Gözlem evinde gökyüzünü incelediler.
D) Yeni başbakan göreve başladı.
E) Buzdolabının kapağını kapatmayı unuttun.
Çözüm:
Doğru cevap C seçeneğidir. İşte açıklaması: 👉
- Birleşik kelimelerin yazımı, kelimelerin anlamlarını yitirip yitirmediği veya ses düşmesi/türemesi gibi durumlara göre değişir.
- A seçeneğindeki "hanımeli" (bir çiçek adı), D seçeneğindeki "başbakan" (bir unvan) ve E seçeneğindeki "buzdolabı" (bir eşya adı) kelimeleri, TDK kurallarına göre bitişik yazılır. ✅
- B seçeneğindeki "dil bilgisi" kelimesi, kelimelerin her ikisi de kendi anlamlarını koruduğu için ayrı yazılır. ✅
- C seçeneğindeki "Gözlem evi" kelimesi, TDK'ye göre "gözlemevi" şeklinde bitişik yazılması gereken bir birleşik kelimedir. "Ev" kelimesi birleşme sırasında anlamını yitirerek yeni bir kavram oluşturmuştur. Bu nedenle ayrı yazılması yanlıştır. ❌
Örnek 6:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır? 🔢
A) Sınavda on beş soruya doğru cevap verdim.
B) Toplantı 14.30'da başlayacak.
C) Yarışmada 2. oldu ve madalya kazandı.
D) Annem pazardan üçer kilo elma aldı.
E) Bu kitap 350 sayfadan oluşuyor.
A) Sınavda on beş soruya doğru cevap verdim.
B) Toplantı 14.30'da başlayacak.
C) Yarışmada 2. oldu ve madalya kazandı.
D) Annem pazardan üçer kilo elma aldı.
E) Bu kitap 350 sayfadan oluşuyor.
Çözüm:
Doğru cevap D seçeneğidir. İşte açıklaması: 💡
- A seçeneğindeki "on beş" gibi birden fazla kelimeden oluşan sayılar genellikle metin içinde ayrı yazılır. ✅
- B seçeneğindeki saat ve dakikalar rakamla ve nokta konularak yazılır. "14.30'da" yazımı doğrudur. ✅
- C seçeneğindeki sıra sayıları rakamla yazıldığında yanına nokta konur (2.) veya ekle birlikte yazılır (2'nci). Her ikisi de doğrudur. ✅
- E seçeneğindeki "350" gibi metin içindeki tam sayılar rakamla yazılabilir. ✅
- D seçeneğindeki "üçer" gibi üleştirme sayıları ASLA rakamla yazılmaz, her zaman yazıyla yazılır. "3'er" şeklinde yazım yanlıştır. Doğrusu "üçer" olmalıdır. ❌
Örnek 7:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir hata vardır? 📝
A) TDK'nin yeni kılavuzu yayımlandı.
B) Toplantıya Prof. Dr. Ayşe Yılmaz katıldı.
C) Bu kumaşın uzunluğu 15 cm.'dir.
D) TBMM'de yeni yasalar görüşüldü.
E) Bu projenin bütçesi 500 bin TL'dir.
A) TDK'nin yeni kılavuzu yayımlandı.
B) Toplantıya Prof. Dr. Ayşe Yılmaz katıldı.
C) Bu kumaşın uzunluğu 15 cm.'dir.
D) TBMM'de yeni yasalar görüşüldü.
E) Bu projenin bütçesi 500 bin TL'dir.
Çözüm:
Doğru cevap C seçeneğidir. İşte açıklaması: 👉
- Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir ve kesme işaretiyle ayrılır.
- A seçeneğindeki "TDK'nin" (te-de-ke'nin) ve D seçeneğindeki "TBMM'de" (te-be-me-me'de) yazımları doğrudur. ✅
- B seçeneğindeki "Prof." (Profesör) gibi bazı kısaltmaların sonuna nokta konur ve bu doğru bir kullanımdır. ✅
- E seçeneğindeki "500 bin TL'dir" ifadesi doğrudur. "TL" gibi para birimi kısaltmalarına ek getirilirken kısaltmanın okunuşu esas alınır (te-le'dir). ✅
- C seçeneğinde ise "15 cm."'dir" yazımı hatalıdır. Ölçü birimlerinin kısaltmalarının sonuna ASLA nokta konmaz. Doğrusu "15 cm'dir" şeklinde olmalıdır. ❌
Örnek 8:
Bir sosyal medya gönderisinde aşağıdaki cümle yer almaktadır:
"Arkadaşlar, bu cumartesi Kadıköy'de ki buluşma için herkes hazırmı? Emin olun herşey çok güzel olacak! 😉"
Bu gönderideki yazım yanlışlarını bularak doğrusunu yazınız. 🔍
"Arkadaşlar, bu cumartesi Kadıköy'de ki buluşma için herkes hazırmı? Emin olun herşey çok güzel olacak! 😉"
Bu gönderideki yazım yanlışlarını bularak doğrusunu yazınız. 🔍
Çözüm:
Bu gönderide üç farklı yazım yanlışı bulunmaktadır. İşte doğrusu: 👇
- 1. Yanlış: "Kadıköy'de ki" ➡️ Doğrusu: "Kadıköy'deki" ✅
- Açıklama: Burada "-ki" ilgi eki görevindedir ve bulunma hâl eki olan "-de"den sonra geldiğinde kelimeye bitişik yazılır. "Kadıköy'de bulunan buluşma" anlamı taşır.
- 2. Yanlış: "hazırmı" ➡️ Doğrusu: "hazır mı" ✅
- Açıklama: "Mi" soru eki, kendinden önceki kelimeden her zaman ayrı yazılır. Kendinden sonra gelen eklere bitişik yazılır, ancak burada ek almamıştır.
- 3. Yanlış: "herşey" ➡️ Doğrusu: "her şey" ✅
- Açıklama: "Şey" kelimesi, her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-edebiyat-yazim-kurallari/sorular