🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Edebiyat
💡 9. Sınıf Edebiyat: Sözcükte anlam Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Edebiyat: Sözcükte anlam Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerin hangi anlamda kullanıldığını belirtiniz:
1. "Bu zorluğun üstesinden geldi."
2. "Yaptığı iyilikle gönülleri fethetti."
1. "Bu zorluğun üstesinden geldi."
2. "Yaptığı iyilikle gönülleri fethetti."
Çözüm:
Bu soruda kelimelerin temel anlamı dışında, mecaz anlamda kullanıldığı durumlar incelenmektedir.
- 1. Cümlede "geldi" kelimesi, fiziksel bir yere ulaşma anlamında değil, bir zorluğun başarıyla tamamlanması, aşılması anlamında kullanılmıştır. Bu bir mecaz anlam örneğidir.
- 2. Cümlede "fethetti" kelimesi, bir yeri askeri yollarla ele geçirme anlamında değil, sevgi ve saygı kazanma, birini kendine hayran bırakma anlamında kullanılmıştır. Bu da bir mecaz anlam örneğidir.
Örnek 2:
"Çocuk, elindeki rengarenk balonlara göz dikmişti." cümlesindeki altı çizili ifade, kelimenin hangi anlamıyla kullanılmıştır?
Çözüm:
Cümleyi dikkatlice inceleyelim:
- "Göz dikmek" ifadesi, kelimenin gerçek anlamı olan "gözüyle bir şeye bakmak" anlamından farklı olarak, bir şeyi çok istemek, ona sahip olmak arzusu duymak anlamında kullanılmıştır.
- Bu kullanım, kelimenin mecaz anlamda kullanılmasına örnektir.
Örnek 3:
Aşağıdaki cümlelerde "açık" kelimesinin kaç farklı anlamda kullanıldığını bulunuz:
1. "Kapı açık kalmış."
2. "Konuyu açıkça ifade etti."
3. "Açık renkleri severim."
4. "Açık havada yürüyüş yapmak iyi gelir."
1. "Kapı açık kalmış."
2. "Konuyu açıkça ifade etti."
3. "Açık renkleri severim."
4. "Açık havada yürüyüş yapmak iyi gelir."
Çözüm:
"Açık" kelimesinin farklı anlamlarını tespit edelim:
- 1. Cümlede "açık" kelimesi, kapalı olmayan, aralık anlamındadır. (Gerçek Anlam)
- 2. Cümlede "açıkça" zarfı, anlaşılır, net bir biçimde anlamındadır. (Mecaz Anlam)
- 3. Cümlede "açık" kelimesi, koyu olmayan, soluk renk anlamındadır. (Gerçek Anlam)
- 4. Cümlede "açık" kelimesi, kapalı olmayan, dışarısı anlamındadır. (Gerçek Anlam)
Örnek 4:
"Bu işin altından kalkmak zor olacak." cümlesinde "altından" kelimesi hangi anlamda kullanılmıştır?
Çözüm:
Cümleyi ve kelimeyi bağlam içinde değerlendirelim:
- "Altından kalkmak" deyimi, bir işin üstesinden gelmek, onu başarıyla tamamlamak anlamına gelir.
- Burada "altından" kelimesi, fiziksel olarak bir şeyin altından geçmek anlamında değil, bir sorumluluğu yerine getirmek anlamında kullanılmıştır.
- Dolayısıyla bu kullanım, kelimenin deyimleşmiş anlamı veya mecaz anlamıdır.
Örnek 5:
Bir edebiyat öğretmeni, öğrencilerine "kış" kelimesinin farklı anlamlarını içeren cümleler yazmalarını istemiştir. Aşağıdaki cümlelerden hangisi, "kış" kelimesinin diğerlerinden farklı bir anlamıyla kullanılmıştır?
A) Pencereden dışarıya baktığımda bembeyaz bir kış manzarası gördüm.
B) Bu yılki kış, geçen yıllara göre daha sert geçti.
C) Hayatının kış mevsimine girmişti, artık daha sakin günler yaşıyordu.
D) Soğuk havada kalın giysiler giymek, kışın etkilerinden korunmaya yardımcı olur.
A) Pencereden dışarıya baktığımda bembeyaz bir kış manzarası gördüm.
B) Bu yılki kış, geçen yıllara göre daha sert geçti.
C) Hayatının kış mevsimine girmişti, artık daha sakin günler yaşıyordu.
D) Soğuk havada kalın giysiler giymek, kışın etkilerinden korunmaya yardımcı olur.
Çözüm:
Her bir seçenekte "kış" kelimesinin kullanımını inceleyelim:
- A) "Kış manzarası" ifadesinde, kış kelimesi doğrudan mevsim anlamında kullanılmıştır.
- B) "Bu yılki kış" ifadesinde de yine mevsim anlamında kullanılmıştır.
- C) "Hayatının kış mevsimi" ifadesinde, kış kelimesi yaşlılık, olgunluk dönemi gibi mecazi bir anlamda kullanılmıştır. Bu, mecaz anlamdır.
- D) "Kışın etkileri" ifadesi, yine doğrudan mevsim anlamında kullanılmıştır.
Örnek 6:
Marketten alışveriş yaparken "Bu ürünler ucuzladı." dediğinizi düşünün. Buradaki "ucuz" kelimesi ne anlama gelir?
Çözüm:
Bu günlük hayattan örnek, kelimenin temel anlamını pekiştirmek için önemlidir:
- "Ucuz" kelimesi, bu cümlede fiyatı düşük, normalden daha az para ile alınabilen anlamında kullanılmıştır.
- Bu, kelimenin temel (gerçek) anlamıdır.
Örnek 7:
Aşağıdaki cümlelerde yer alan sesteş kelimeleri bularak, hangi anlamlarda kullanıldıklarını açıklayınız:
1. "Yüzünü yıkamak için yüzünü suya tuttu."
2. "Bu yol çok uzun ve virajlı."
3. "Çay demlemek için ocak yandı."
1. "Yüzünü yıkamak için yüzünü suya tuttu."
2. "Bu yol çok uzun ve virajlı."
3. "Çay demlemek için ocak yandı."
Çözüm:
Sesteş kelimeler, yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı kelimelerdir:
- 1. "Yüz" kelimesi:
- İlk cümlede "yüzünü" kelimesi, insan vücudunun ön kısmını ifade eder (Anlam 1).
- Ancak, soruda verilen örnekte "Yüzünü yıkamak için yüzünü suya tuttu." cümlesinde ilk "yüz" kelimesi, insan yüzü anlamında, ikinci "yüz" kelimesi ise "yüzmek" fiilinin mastar haliyle ilgilidir. Burada bir yazım hatası olmuş gibi görünüyor. Doğrusu "Yüzmek için yüzünü suya tuttu." olmalıydı. Bu durumda ilk "yüz" kelimesi, insan yüzü anlamında, ikinci "yüz" ise "yüzmek" eylemiyle ilgilidir.
- Eğer soru "Yüzlerce insan bu olayı izliyordu." şeklinde olsaydı, "yüz" kelimesi sayı olan 100 anlamında kullanılırdı (Anlam 2).
- 2. "Yol" kelimesi:
- Bu cümlede "yol" kelimesi, gidilip gelinen, ulaşıma elverişli yer anlamındadır (Anlam 1).
- Sesteşi olan "yol" kelimesi, "yolmak" fiiliyle ilgilidir (örneğin, kuşun tüylerini yolmak).
- 3. "Çay" kelimesi:
- Bu cümlede "çay" kelimesi, içecek olarak demlenen bitki anlamındadır (Anlam 1).
- Sesteşi olan "çay" kelimesi, küçük akarsu veya dere anlamındadır (Anlam 2).
Örnek 8:
Bir arkadaşınızla konuşurken "Bu film beni çok etkiledi." dediğinizde, "etkiledi" kelimesiyle ne anlatmak istersiniz?
Çözüm:
Bu ifade, kelimenin günlük hayattaki yaygın kullanımını gösterir:
- "Etkiledi" kelimesi, burada bir olayın veya durumun kişinin duygu, düşünce veya davranışlarında bir değişiklik yaratması, tesir etmesi anlamında kullanılmıştır.
- Bu, kelimenin gerçek anlamına yakın bir kullanımdır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-edebiyat-sozcukte-anlam/sorular