📄 9. Sınıf Edebiyat: Şiirde kafiye, redif, ölçü, durak Çalışma Kağıdı
📌 1. Doğru / Yanlış
1. Redifler her zaman dize sonlarında yazılışları, okunuşları ve görevleri aynı olan ek veya sözcüklerden oluşur.
2. Tek ses benzerliğine dayanan kafiye türüne tam kafiye denir.
3. Hece ölçüsünde dizelerdeki hece sayılarının eşitliği esas alınır ve Türklerin milli ölçüsüdür.
4. Durak, hece ölçüsüyle yazılmış şiirlerde dizelerin duraklama yerleridir ve kelime ortasından bölünebilir.
5. Zengin kafiye, en az üç ses benzerliğine dayanan kafiye türüdür.
✏️ 2. Boşluk Doldurma
🔗 3. Kavram Eşleştirme
✍️ 4. Kısa Cevaplı Sorular
1. "Bizim elin ne güzeldir ovası / Çeker bizi yeşilinin sevdası" dizelerindeki kafiye ve redifleri bularak yazınız.
2. Hece ölçüsünde durakların belirlenmesindeki en temel kural nedir?
3. Cinaslı kafiye nedir? Kısaca açıklayınız.
🎯 5. Çoktan Seçmeli Sorular
1. Aşağıdaki dizelerin hangisinde "yarım kafiye" kullanılmıştır?
2. "Hece ölçüsü" ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
3. Aşağıdaki dizelerin hangisinde "tunç kafiye" kullanılmıştır?
4. Dize sonlarındaki yazılışları aynı, görevleri farklı olan ekler veya anlamları farklı olan sözcükler kafiye oluşturur.
Buna göre aşağıdaki dizelerin hangisinde "cinaslı kafiye" kullanılmıştır?
5. "Yeşil ördek gibi daldım göllere / Senin için düştüm gurbet ellere"
Yukarıdaki dizelerin hece ölçüsü kalıbı ve durağı aşağıdakilerden hangisidir?
📝 6. Açık Uçlu Klasik Sorular
1. "Değirmen üstü çiçek
Oynayan dönecek
Korkarım yârim ölecek"
Yukarıdaki dizelerin kafiye şemasını (örgüsünü) belirleyiniz ve dizelerdeki kafiye/redif durumunu tahlil ederek açıklayınız.
2. "Açılan bir gülsün sen yaprak yaprak
Ben aşkımla bahar getireyim sana
Tozlu yollarından geçtiğim toprak
Gözyaşımı akıtayım yoluna"
Yukarıdaki dörtlünün kafiye şemasını yazıp, kafiye ve rediflerini bularak gösteriniz.
3. Şiirde ahengi sağlayan unsurlardan "ölçü (vezin)" kavramını açıklayarak Türk edebiyatında tarih boyunca kullanılan ölçü türlerini yazınız.
|
Ad Soyad: .................................. Sınıf / No: ....... / ......... Tarih: .... / .... / 202...
Şiirde kafiye, redif, ölçü, durak Çalışma Kağıdı
|
PUAN
|
A. Doğru (D) / Yanlış (Y) Bölümü
| ( .... ) | Redifler her zaman dize sonlarında yazılışları, okunuşları ve görevleri aynı olan ek veya sözcüklerden oluşur. |
| ( .... ) | Tek ses benzerliğine dayanan kafiye türüne tam kafiye denir. |
| ( .... ) | Hece ölçüsünde dizelerdeki hece sayılarının eşitliği esas alınır ve Türklerin milli ölçüsüdür. |
| ( .... ) | Durak, hece ölçüsüyle yazılmış şiirlerde dizelerin duraklama yerleridir ve kelime ortasından bölünebilir. |
| ( .... ) | Zengin kafiye, en az üç ses benzerliğine dayanan kafiye türüdür. |
B. Boşluk Doldurma Bölümü
| 1) | Dize sonlarında yazılışları, okunuşları, anlamları ve görevleri aynı olan ek veya kelimelerin tekrarlanmasına .................... denir. |
| 2) | Sadece iki ses benzerliğine dayanan kafiye türüne .................... kafiye adı verilir. |
| 3) | Hece ölçüsüyle yazılan şiirlerde dize içindeki nefes alma ve duraklama yerlerine .................... denir. |
| 4) | Bir kelimenin başka bir kelime içinde aynen yer almasıyla oluşan kafiye türüne .................... kafiye denir. |
| 5) | Türk edebiyatının İslamiyet öncesi dönemden beri kullanılan en eski ve milli ölçüsü .................... ölçüsüdür. |
🔗 3. Kavram Eşleştirme
D. Kısa Cevaplı Sorular
| 1) | "Bizim elin ne güzeldir ovası / Çeker bizi yeşilinin sevdası" dizelerindeki kafiye ve redifleri bularak yazınız. |
| 2) | Hece ölçüsünde durakların belirlenmesindeki en temel kural nedir? |
| 3) | Cinaslı kafiye nedir? Kısaca açıklayınız. |
E. Çoktan Seçmeli Sorular
| 1) |
Aşağıdaki dizelerin hangisinde "yarım kafiye" kullanılmıştır?
A) Karac'oğlan der ki kondum göçemedim / Avu içtim tatlı sular içemedim
B) Derdimi dökersem derin dereye / Doldurur dereyi sığmaz karaya
C) Bizim pencereler yele karşıdır / Muhabbet kapısı cana karşıdır
D) Yalnız senin gezdiğin bahçede açmaz çiçek / Bizim diyarımızda binbir baharı saklar
E) Üstümüzden gelen boran kış gibi / Şahin pençesinde yavru kuş gibi
|
| 2) |
"Hece ölçüsü" ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Türk edebiyatının milli ve en eski ölçüsüdür.
B) Dizelerdeki hece sayılarının eşitliğine dayanır.
C) Türk şiirinde en çok 7'li, 8'li ve 11'li kalıpları kullanılmıştır.
D) Ahengi artırmak için kullanılan duraklar kelimelerin tam ortasından bölünebilir.
E) İslamiyet öncesi Türk edebiyatından beri kesintisiz şekilde kullanılmaktadır.
|
| 3) |
Aşağıdaki dizelerin hangisinde "tunç kafiye" kullanılmıştır?
A) Garbın âfâkını sarmışsa çelik zırhlı duvar / Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var
B) Fikrimiz, kalbimiz her an beraber / Bizleri bağlayan en kutsal haber
C) Bastığın yerleri 'toprak!' diyerek geçme, tanı! / Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı.
D) Bursa'da bir eski cami avlusu / Mermer şadırvanda şakırdayan su
E) Yolcular yollarda sefil, perişan / Bir ışık arıyor karanlıklardan
|
| 4) |
Dize sonlarındaki yazılışları aynı, görevleri farklı olan ekler veya anlamları farklı olan sözcükler kafiye oluşturur. Buna göre aşağıdaki dizelerin hangisinde "cinaslı kafiye" kullanılmıştır?
A) Her nefeste eyledik yüz bin günah / Bir günaha etmedik hiçbir gün ah
B) Akşam yine akşam yine akşam / Bir sırma kemerdir durur akşam
C) Derdimi dökersem derin dereye / Doldurur dereyi sığmaz karaya
D) Desem ki vakitlerden bir nisan akşamıdır / Rüzgarların en ferahlatıcısı senden esiyor
E) Ağlasam sesimi duyar mısınız / Mısralarımda dokunabilir misiniz
|
| 5) |
"Yeşil ördek gibi daldım göllere / Senin için düştüm gurbet ellere" Yukarıdaki dizelerin hece ölçüsü kalıbı ve durağı aşağıdakilerden hangisidir?
A) 11'li hece ölçüsü - 6+5 duraklı
B) 11'li hece ölçüsü - 4+4+3 duraklı
C) 8'li hece ölçüsü - 4+4 duraksız
D) 14'lü hece ölçüsü - 7+7 duraklı
E) 12'li hece ölçüsü - 6+6 duraklı
|
F. Açık Uçlu Klasik Sorular
| 1) |
"Değirmen üstü çiçek Oynayan dönecek Korkarım yârim ölecek" Yukarıdaki dizelerin kafiye şemasını (örgüsünü) belirleyiniz ve dizelerdeki kafiye/redif durumunu tahlil ederek açıklayınız. |
| 2) |
"Açılan bir gülsün sen yaprak yaprak Ben aşkımla bahar getireyim sana Tozlu yollarından geçtiğim toprak Gözyaşımı akıtayım yoluna" Yukarıdaki dörtlünün kafiye şemasını yazıp, kafiye ve rediflerini bularak gösteriniz. |
| 3) | Şiirde ahengi sağlayan unsurlardan "ölçü (vezin)" kavramını açıklayarak Türk edebiyatında tarih boyunca kullanılan ölçü türlerini yazınız. |
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-edebiyat-siirde-kafiye-redif-olcu-durak/etkinlikler