Hikayede Anlatıcı Ve Bakış Açısı Ders Notu

Hikayede Anlatıcı ve Bakış Açısı 📖

Hikaye, olayların, durumların veya bir düşüncenin okuyucuya aktarılmasıdır. Bu aktarımın nasıl yapıldığı, yani kimin anlattığı ve olaylara hangi pencereden baktığı, hikayenin etkisini büyük ölçüde belirler. İşte bu noktada anlatıcı ve bakış açısı kavramları devreye girer.

Anlatıcı Nedir?

Anlatıcı, hikayeyi okuyucuya sunan, olayları ve karakterleri tanıtan kurgusal varlıktır. Anlatıcı, yazarın kendisi olabileceği gibi, yazar tarafından yaratılmış farklı bir kişilik de olabilir. Anlatıcının kim olduğu ve olayları nasıl aktardığı, metnin türünü ve okuyucunun hikayeyle kurduğu ilişkiyi şekillendirir.

Anlatıcı Türleri

Hikayelerde temel olarak iki ana anlatıcı türü bulunur:

• Birinci Tekil Şahıs (Ben Anlatıcı): Bu anlatıcı, hikayeyi kendi gözünden, kendi deneyimleri ve düşünceleriyle anlatır. Hikayenin içindedir ve olaylara doğrudan tanıklık eder. Cümlelerde "ben", "biz" gibi zamirler kullanılır. Bu anlatıcı türü, okuyucuya daha samimi ve içten bir anlatım sunar.
• Üçüncü Tekil Şahıs (O Anlatıcı): Bu anlatıcı, hikayeyi dışarıdan, sanki bir gözlemci gibi anlatır. Karakterlerin adlarını kullanarak veya "o", "onlar" gibi zamirlerle olayları aktarır.

Bakış Açısı Nedir?

Bakış açısı, anlatıcının olaylara, karakterlere ve dünyaya bakış biçimidir. Anlatıcının olayları hangi derinlikte bildiği, karakterlerin iç dünyalarına ne kadar nüfuz edebildiği gibi unsurları kapsar.

Bakış Açısı Türleri

Üçüncü tekil şahıs anlatıcının farklı bakış açıları olabilir:

• Tanrısal (Hâkim) Bakış Açısı: Bu bakış açısında anlatıcı, her şeyi bilen konumdadır. Karakterlerin akıllarından geçenleri, geçmişlerini, geleceklerini bilir. Olayların nedenlerini ve sonuçlarını tam olarak aktarabilir. Okuyucuya en geniş bilgiyi bu bakış açısı sunar.
• Gözlemci Bakış Açısı: Bu anlatıcı, sadece gördüklerini ve duyduklarını aktarır. Karakterlerin iç dünyalarına veya geleceklerine dair bilgi vermez. Sanki bir kamera gibi, sadece dış dünyayı kaydeder.
• Kahraman Bakış Açısı (Birinci Tekil Şahıs Anlatıcı ile Birlikte): Anlatıcının kendisi hikayenin bir parçasıdır ve olayları kendi bakış açısından anlatır. Bu durumda bakış açısı, anlatıcının sınırlı bilgisiyle şekillenir.

Örnek Olay İncelemesi

Şimdi bu kavramları bir örnek üzerinden inceleyelim: Örnek 1: "Sabah uyandığımda pencereden dışarı baktım. Hava çok güzeldi. Okula gitmek için hazırlanmaya başladım. Çantamı hazırlarken annemin sesi duyuldu: 'Acele et, kahvaltın hazır!' dedi." * Anlatıcı: Birinci tekil şahıs (Ben anlatıcı). Cümlelerde "ben", "uyandığımda", "baktım", "hazırlanmaya başladım" gibi ifadeler bunu gösterir. * Bakış Açısı: Kahraman bakış açısı. Anlatıcı, sadece kendi yaşadıklarını ve gördüklerini aktarıyor. Annesinin ne düşündüğünü veya hava durumunun başka bir karakteri nasıl etkilediğini bilmiyoruz. Örnek 2: "Ali, okula gitmek için hazırlanıyordu. Sabah pencereden dışarı baktığında havanın ne kadar güzel olduğunu fark etti. Çantasını hazırlarken annesinin sesi duyuldu. Annesi, Ali'ye seslenerek kahvaltısının hazır olduğunu söyledi." * Anlatıcı: Üçüncü tekil şahıs (O anlatıcı). "Ali", "fark etti", "annesinin sesi duyuldu" gibi ifadeler bunu gösterir. * Bakış Açısı: Gözlemci bakış açısı. Anlatıcı, Ali'nin ne yaptığını ve annesinin ne söylediğini aktarıyor, ancak Ali'nin iç düşüncelerine veya annesinin iç dünyasına girmiyor. Örnek 3: "Ali, o sabah uyandığında pencereden dışarı baktı ve havanın ne kadar güzel olduğunu fark etti. Aslında annesi, Ali'nin okula geç kalmasından endişeleniyordu ama bunu belli etmemeye çalışıyordu. Ali ise heyecanla çantasını hazırlarken annesinin sesini duydu. Annesi, 'Acele et, kahvaltın hazır!' diye seslendi. Ali, annesinin endişesini hiç fark etmemişti." * Anlatıcı: Üçüncü tekil şahıs (O anlatıcı). * Bakış Açısı: Tanrısal (Hâkim) bakış açısı. Anlatıcı, hem Ali'nin yaptıklarını hem de annesinin iç dünyasındaki endişeyi biliyor. Okuyucuya karakterler hakkında tam bilgi veriliyor. Bu unsurlar, hikayenin atmosferini, karakterlerin derinliğini ve okuyucunun olaylara verdiği tepkiyi doğrudan etkiler. Bir hikayeyi okurken anlatıcının kim olduğunu ve olaylara nasıl yaklaştığını anlamak, metni daha iyi kavramamızı sağlar. [DESC] 9. Sınıf Edebiyat: Hikayede Anlatıcı ve Bakış Açısı. MEB müfredatına uygun detaylı anlatım, türler ve örnekler. Anlatıcı kimdir, bakış açıları nelerdir?