🎓 8. Sınıf (Lgs)
📚 8. Sınıf Türkçe
💡 8. Sınıf Türkçe: Sıfat fiil Çözümlü Örnekler
8. Sınıf Türkçe: Sıfat fiil Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil (ortaç) kullanılmıştır?
A) Sabah erkenden kalkıp bahçedeki çiçekleri suladı.
B) Okuldan eve yürüyerek gitmeyi çok seviyor.
C) Sararmış yapraklar rüzgarın etkisiyle etrafa savruluyordu.
D) Akşamki maçı izlemek için sabırsızlanıyordu.
A) Sabah erkenden kalkıp bahçedeki çiçekleri suladı.
B) Okuldan eve yürüyerek gitmeyi çok seviyor.
C) Sararmış yapraklar rüzgarın etkisiyle etrafa savruluyordu.
D) Akşamki maçı izlemek için sabırsızlanıyordu.
Çözüm:
💡 Çözüm Adımları:
- Sıfat-fiiller; fiil kök veya gövdelerine gelen "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleriyle türetilir ve cümlede genellikle sıfat görevinde kullanılır.
- A seçeneğindeki "kalkıp" sözcüğü zarf-fiildir.
- B seçeneğindeki "yürüyerek" zarf-fiil, "gitmeyi" ise isim-fiildir.
- C seçeneğindeki "sararmış" sözcüğü, "sararmak" fiiline gelen "-miş" sıfat-fiil ekiyle türemiştir ve "yapraklar" isminin sıfatı olmuştur (Nasıl yapraklar? -> Sararmış yapraklar).
- D seçeneğindeki "izlemek" sözcüğü isim-fiildir.
Örnek 2:
Sıfat-fiil eki aldığı halde zamanla bir varlığın veya kavramın adı haline gelerek fiilimsi özelliğini kaybeden sözcüklere "kalıcı isim" denir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil eki aldığı halde kalıcı isim olmuş bir sözcük kullanılmıştır?
A) Gelecek hafta yapılacak sınav için hazırlıklar tamamlandı.
B) Annem akşam yemeği için fırında lezzetli bir çağlayan yaptı.
C) Kışlık odunları taşımak için büyük bir yakacak aldık.
D) Koşar adımlarla yanımıza gelen çocuğu tanıyamadım.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil eki aldığı halde kalıcı isim olmuş bir sözcük kullanılmıştır?
A) Gelecek hafta yapılacak sınav için hazırlıklar tamamlandı.
B) Annem akşam yemeği için fırında lezzetli bir çağlayan yaptı.
C) Kışlık odunları taşımak için büyük bir yakacak aldık.
D) Koşar adımlarla yanımıza gelen çocuğu tanıyamadım.
Çözüm:
💡 Çözüm Adımları:
- Kalıcı isimler, fiilimsi eklerini alsalar da artık bir eylemi değil, doğrudan bir nesne veya kavramı temsil ederler. Bu sözcükleri olumsuzluk eki olan "-ma / -me" ile olumsuz yapamayız.
- A seçeneğindeki "gelecek (hafta)" ve "yapılacak (sınav)" sözcükleri sıfat-fiil görevindedir.
- C seçeneğindeki "yakacak" sözcüğü, "-ecek" sıfat-fiil ekini almıştır ancak artık odun, kömür gibi maddelerin genel adı (kalıcı isim) olmuştur. "Yakmayacak" şeklinde olumsuz yapılamaz ve eylem anlamı tamamen kaybolmuştur.
- D seçeneğindeki "koşar (adım)" ve "gelen (çocuk)" sözcükleri sıfat-fiildir.
Örnek 3:
Sıfat-fiiller, niteledikleri isim düştüğünde onun yerine geçerek adlaşmış sıfat-fiil olurlar.
Buna göre aşağıdakilerin hangisinde adlaşmış sıfat-fiil kullanılmıştır?
A) Kırılan bardağın parçalarını dikkatlice yerden topladı.
B) Sınava çok iyi hazırlanan öğrenciler yüksek puan aldı.
C) Törende konuşanlar salonu dolduran kalabalık tarafından alkışlandı.
D) Tanıdık insanlarla karşılaşmak beni çok mutlu etti.
Buna göre aşağıdakilerin hangisinde adlaşmış sıfat-fiil kullanılmıştır?
A) Kırılan bardağın parçalarını dikkatlice yerden topladı.
B) Sınava çok iyi hazırlanan öğrenciler yüksek puan aldı.
C) Törende konuşanlar salonu dolduran kalabalık tarafından alkışlandı.
D) Tanıdık insanlarla karşılaşmak beni çok mutlu etti.
Çözüm:
💡 Çözüm Adımları:
- Sıfat-fiilin önündeki isim düştüğünde, sıfat-fiil ismin aldığı ekleri de alarak adlaşır.
- A seçeneğinde "kırılan bardak" (Sıfat-fiil + İsim)
- B seçeneğinde "hazırlanan öğrenciler" (Sıfat-fiil + İsim)
- C seçeneğinde "konuşanlar" sözcüğü aslında "konuşan kişiler / öğrenciler" demektir. Önündeki isim düşmüş ve sıfat-fiil adlaşmıştır. Aynı cümledeki "konuşanlar" ve "salonu dolduran kalabalık" ifadelerinden "konuşanlar" adlaşmış sıfat-fiildir.
- D seçeneğinde "tanıdık insanlar" (Sıfat-fiil + İsim)
Örnek 4:
Sıfat-fiil ekleri olan "-mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri, aynı zamanda zaman (kip) ekleri olarak da kullanılır. Bu ekleri alan sözcükler yüklemde çekimli fiil olarak görev yapıyorsa fiilimsi değildir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ecek / -acak" eki alan sözcük sıfat-fiil görevinde kullanılmıştır?
A) Yarın sabah erkenden yola çıkacak.
B) Gezilecek yerlerin listesini şimdiden hazırlamış.
C) Bu büyük projeyi önümüzdeki ay bitirecek.
D) Yeni aldığı elbiseyi yarınki düğünde giyecek.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ecek / -acak" eki alan sözcük sıfat-fiil görevinde kullanılmıştır?
A) Yarın sabah erkenden yola çıkacak.
B) Gezilecek yerlerin listesini şimdiden hazırlamış.
C) Bu büyük projeyi önümüzdeki ay bitirecek.
D) Yeni aldığı elbiseyi yarınki düğünde giyecek.
Çözüm:
💡 Çözüm Adımları:
- A, C ve D seçeneklerindeki "çıkacak", "bitirecek" ve "giyecek" sözcükleri cümlenin yüklemidir ve gelecek zaman kipiyle çekimlenmiş birer fiildir.
- B seçeneğindeki "gezilecek" sözcüğü ise "yerler" ismini niteleyen bir sıfat görevindedir (Nasıl yerler? -> Gezilecek yerler). Bu yüzden sıfat-fiildir.
Örnek 5:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil, diğerlerinden farklı bir görevde veya yapıda kullanılmıştır? (Sıfat tamlaması kurma veya adlaşma yönüyle inceleyiniz.)
A) Görünen köy kılavuz istemez, derler.
B) Sınavda çıkan soruları dikkatlice analiz ettik.
C) Sınıfta sessizce oturanları öğretmen yanına çağırdı.
D) Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç.
A) Görünen köy kılavuz istemez, derler.
B) Sınavda çıkan soruları dikkatlice analiz ettik.
C) Sınıfta sessizce oturanları öğretmen yanına çağırdı.
D) Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç.
Çözüm:
💡 Çözüm Adımları:
- Sıfat-fiiller cümlede iki farklı görevde bulunabilir:
1. Önündeki ismi niteleyerek sıfat tamlaması kurar.
2. Önündeki isim düşerek adlaşmış sıfat-fiil olur. - A seçeneğinde: "Görünen köy" -> Sıfat tamlaması kurmuştur.
- B seçeneğinde: "Çıkan sorular" -> Sıfat tamlaması kurmuştur.
- C seçeneğinde: "Oturanları" -> "Oturan öğrencileri / kişileri" anlamındadır. Önündeki isim düştüğü için adlaşmış sıfat-fiildir.
- D seçeneğinde: "Dönülmez akşam" -> Sıfat tamlaması kurmuştur.
Örnek 6:
LGS Türkçe dersinde öğretmen tahtaya şu kuralı yazmıştır:
"Sıfat-fiiller, fiil anlamını tamamen kaybetmeden cümle içinde sıfat görevinde kullanılan sözcüklerdir."
Öğretmen, öğrencilerden bu kurala uygun olarak içinde sıfat-fiil geçen cümleler kurmalarını istemiştir.
Öğrencilerin kurduğu cümleler şöyledir:
👉 Ayşe: "Yazarın son çıkan kitabı çok satanlar listesine girdi."
👉 Burak: "Dolmuşun dolmasını beklerken biraz kitap okudum."
👉 Ceren: "Geçmiş günlerin özlemi içimi kapladı."
👉 Deniz: "Fırından yeni çıkan sıcak ekmek çok güzel kokuyordu."
Buna göre hangi öğrencinin cümlesinde sıfat-fiil kullanılmamıştır?
A) Ayşe
B) Burak
C) Ceren
D) Deniz
"Sıfat-fiiller, fiil anlamını tamamen kaybetmeden cümle içinde sıfat görevinde kullanılan sözcüklerdir."
Öğretmen, öğrencilerden bu kurala uygun olarak içinde sıfat-fiil geçen cümleler kurmalarını istemiştir.
Öğrencilerin kurduğu cümleler şöyledir:
👉 Ayşe: "Yazarın son çıkan kitabı çok satanlar listesine girdi."
👉 Burak: "Dolmuşun dolmasını beklerken biraz kitap okudum."
👉 Ceren: "Geçmiş günlerin özlemi içimi kapladı."
👉 Deniz: "Fırından yeni çıkan sıcak ekmek çok güzel kokuyordu."
Buna göre hangi öğrencinin cümlesinde sıfat-fiil kullanılmamıştır?
A) Ayşe
B) Burak
C) Ceren
D) Deniz
Çözüm:
💡 Çözüm Adımları:
- Ayşe'nin cümlesinde: "çıkan" (çık-an) sözcüğü sıfat-fiildir.
- Burak'ın cümlesinde: "dolmasını" (dol-ma) sözcüğü isim-fiildir, "beklerken" (bekler-ken) zarf-fiildir. Bu cümlede sıfat-fiil yoktur.
- Ceren'in cümlesinde: "geçmiş" (geç-miş) sözcüğü "günler" ismini niteleyen bir sıfat-fiildir.
- Deniz'in cümlesinde: "çıkan" (çık-an) sözcüğü sıfat-fiildir.
Örnek 7:
Bir Türkçe öğretmeni, sıfat-fiillerin formülünü öğrencilerin aklında kolay tutması için meşhur "Anası mezar dikecekmiş" şifresini öğretmiştir. Öğretmen, bu eklerin her birine örnek içeren bir eşleştirme kartı hazırlamak istiyor.
Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) -an: Koşan çocukları izlemek keyifliydi.
B) -ası: Yıkılası duvarlar aramıza girdi.
C) -dik: Bildik konuları tekrar etmek sıkıcı geliyor.
D) -mez: Bu işten hiç anlamaz, boşuna sorma.
Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) -an: Koşan çocukları izlemek keyifliydi.
B) -ası: Yıkılası duvarlar aramıza girdi.
C) -dik: Bildik konuları tekrar etmek sıkıcı geliyor.
D) -mez: Bu işten hiç anlamaz, boşuna sorma.
Çözüm:
💡 Çözüm Adımları:
- A seçeneğinde "koşan" sözcüğü "-an" sıfat-fiil ekini almıştır. (Doğru)
- B seçeneğinde "yıkılası" sözcüğü "-ası" sıfat-fiil ekini almıştır. (Doğru)
- C seçeneğinde "bildik" sözcüğü "-dik" sıfat-fiil ekini almıştır. (Doğru)
- D seçeneğinde "anlamaz" sözcüğü cümlenin yüklemidir ve geniş zamanın olumsuzu ile çekimlenmiş bir çekimli fiildir. Sıfat-fiil görevinde kullanılmamıştır.
Örnek 8:
Günlük hayatta kullandığımız pek çok atasözü ve deyimde sıfat-fiillerden yararlanırız. Bu durum anlatımı daha akıcı ve etkili kılar.
Buna göre aşağıdaki atasözlerinin hangisinde sıfat-fiil kullanılmamıştır?
A) Akacak kan damarda durmaz.
B) Öfkeyle kalkan zararla oturur.
C) Damlaya damlaya göl olur.
D) Ateş olmayan yerden duman çıkmaz.
Buna göre aşağıdaki atasözlerinin hangisinde sıfat-fiil kullanılmamıştır?
A) Akacak kan damarda durmaz.
B) Öfkeyle kalkan zararla oturur.
C) Damlaya damlaya göl olur.
D) Ateş olmayan yerden duman çıkmaz.
Çözüm:
💡 Çözüm Adımları:
- A seçeneğinde "akacak" (ak-acak) sözcüğü "kan" ismini niteleyen bir sıfat-fiildir.
- B seçeneğinde "kalkan" (kalk-an) sözcüğü "kalkan kişi" anlamında bir adlaşmış sıfat-fiildir.
- C seçeneğindeki "damlaya damlaya" sözcükleri "-a ... -a" zarf-fiil ekini almıştır. Bu cümlede sıfat-fiil yoktur.
- D seçeneğinde "olmayan" (ol-ma-y-an) sözcüğü "yer" ismini niteleyen bir sıfat-fiildir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/8-sinif-turkce-sifat-fiil/sorular