🎓 8. Sınıf (Lgs)
📚 8. Sınıf Türkçe
💡 8. Sınıf Türkçe: Cümle Türleri Çözümlü Örnekler
8. Sınıf Türkçe: Cümle Türleri Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
👉 "Her sabah erkenden kalkıp spor yapar." cümlesinin yükleminin türüne göre hangi cümle olduğunu bulunuz.
Çözüm:
- 📌 Bu cümlede yüklem, iş, oluş veya hareket bildiren "yapar" sözcüğüdür.
- ✅ "Yapmak" bir fiil olduğu için, bu cümle yükleminin türüne göre bir Fiil Cümlesi'dir.
Örnek 2:
👉 "Çok güzeldi dün akşamki film." cümlesinin yüklemin yerine göre türünü belirtiniz.
Çözüm:
- 📌 Cümlenin yüklemi "güzeldi" sözcüğüdür.
- 💡 Normalde yüklem cümlenin sonunda bulunur. Ancak bu cümlede yüklem sonda yer almadığı için kuralsız bir diziliş vardır.
- ✅ Dolayısıyla, bu cümle yükleminin yerine göre bir Devrik Cümle'dir.
Örnek 3:
👉 "Bu işi kimsenin yapmadığını bilmiyor musun?" cümlesi anlamına göre hangi tür cümledir?
Çözüm:
- 📌 Cümlede "yapmadığını" ifadesi ile bir olumsuzluk anlamı, "bilmiyor musun?" ifadesi ile de bir soru anlamı taşınmaktadır.
- 💡 Hem olumsuzluk eki (-ma/-me) hem de soru eki (-mı/-mi) aynı cümlede kullanılmıştır.
- ✅ Bu nedenle, bu cümle anlamına göre bir Olumsuz Soru Cümlesi'dir.
Örnek 4:
👉 "Güneşli havalar insanı mutlu eder." cümlesinin yapısına göre türü nedir?
Çözüm:
- 📌 Bu cümlede yalnızca bir adet yüklem (mutlu eder) bulunmaktadır.
- 💡 Cümlede fiilimsi (isim fiil, sıfat fiil, zarf fiil) veya şart kipi gibi yan cümlecik oluşturan başka bir yargı bulunmamaktadır.
- ✅ Tek bir yargı bildiren bu cümle, yapısına göre bir Basit Cümle'dir.
Örnek 5:
👉 "Sınavı kazanan öğrenciler büyük bir sevinç yaşadı." cümlesinin yapısına göre türü nedir?
Çözüm:
- 📌 Cümlenin temel yüklemi "yaşadı"dır.
- 💡 Cümlede "kazanan" sözcüğü bir sıfat fiildir (-an/-en eki) ve bu fiilimsi, cümlenin içinde bir yan cümlecik oluşturur.
- ✅ Temel cümlenin yanında fiilimsi içeren bir yan cümlecik barındırdığı için bu cümle, yapısına göre bir Girişik Birleşik Cümle'dir.
Örnek 6:
👉 "Kuşlar uçuyor, çocuklar parkta oynuyordu." cümlesinin yapısına göre türü nedir?
Çözüm:
- 📌 Bu cümlede "uçuyor" ve "oynuyordu" olmak üzere iki ayrı yüklem bulunmaktadır.
- 💡 Bu iki yüklem, virgül (,) ile birbirine bağlanmıştır. Ayrıca, cümlelerin ögeleri arasında herhangi bir ortaklık (özne, nesne vb.) bulunmamaktadır.
- ✅ Birden fazla yüklemi virgül veya noktalı virgülle birbirine bağlanmış ve öge ortaklığı olmayan bu cümle, yapısına göre bir Bağımsız Sıralı Cümle'dir.
Örnek 7:
📝 Aşağıdaki metinde yer alan cümleleri inceleyerek, metinde yapıca hangi cümle türlerinin bulunduğunu belirleyiniz.
"Sabah erken kalktı. Kahvaltısını yaptı ve okula gitti. Okulda yeni bilgiler öğrenmek onu heyecanlandırıyordu. Öğretmeni 'Bugün çok çalışmalıyız.' dedi."
"Sabah erken kalktı. Kahvaltısını yaptı ve okula gitti. Okulda yeni bilgiler öğrenmek onu heyecanlandırıyordu. Öğretmeni 'Bugün çok çalışmalıyız.' dedi."
Çözüm:
- 1️⃣ "Sabah erken kalktı."
👉 Bu cümlede tek bir yüklem ("kalktı") ve tek bir yargı vardır. Fiilimsi veya bağlaçla bağlanmış başka bir yargı bulunmadığı için Basit Cümle'dir. - 2️⃣ "Kahvaltısını yaptı ve okula gitti."
👉 Bu cümlede "yaptı" ve "gitti" olmak üzere iki ayrı yüklem, "ve" bağlacı ile birbirine bağlanmıştır. Bu nedenle Bağlı Cümle'dir. - 3️⃣ "Okulda yeni bilgiler öğrenmek onu heyecanlandırıyordu."
👉 Temel yüklem "heyecanlandırıyordu"dur. "Öğrenmek" sözcüğü ise bir isim fiildir (-mek eki) ve yan cümlecik oluşturur. Bu yüzden Girişik Birleşik Cümle'dir. - 4️⃣ "Öğretmeni 'Bugün çok çalışmalıyız.' dedi."
👉 Bu cümlede, bir başkasının sözü (alıntı cümle) temel cümlenin içinde yer almaktadır. Bu durum İç İçe Birleşik Cümle özelliği gösterir. - ✅ Sonuç olarak, metinde yapıca Basit Cümle, Bağlı Cümle, Girişik Birleşik Cümle ve İç İçe Birleşik Cümle türleri bulunmaktadır.
Örnek 8:
💬 Bir arkadaşınızla konuşurken geçen şu diyalogda, cümlelerin türlerini (yüklemin türü ve anlamına göre) belirleyelim:
"Bugün hava çok güzel. Yarın pikniğe gidelim mi? Ama yağmur yağarsa planımız iptal olur. Keşke hep yaz olsa!"
"Bugün hava çok güzel. Yarın pikniğe gidelim mi? Ama yağmur yağarsa planımız iptal olur. Keşke hep yaz olsa!"
Çözüm:
- 1️⃣ "Bugün hava çok güzel."
👉 Yüklem "güzel" bir isimdir, dolayısıyla İsim Cümlesi'dir. Anlam olarak herhangi bir olumsuzluk veya soru içermediği için Olumlu Cümle'dir. - 2️⃣ "Yarın pikniğe gidelim mi?"
👉 Yüklem "gidelim" bir fiildir, dolayısıyla Fiil Cümlesi'dir. Soru eki (-mı/-mi) ile soru anlamı taşıdığı için Soru Cümlesi'dir. - 3️⃣ "Ama yağmur yağarsa planımız iptal olur."
👉 Yüklem "iptal olur" bir fiil grubudur, dolayısıyla Fiil Cümlesi'dir. Eylemin gerçekleşeceği ifade edildiği için Olumlu Cümle'dir. - 4️⃣ "Keşke hep yaz olsa!"
👉 Yüklem "olsa" bir fiildir, dolayısıyla Fiil Cümlesi'dir. Bir dilek veya temenni bildirdiği için Ünlem Cümlesi (dilek-istek ünlemi) olarak kabul edilir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/8-sinif-turkce-cumle-turleri/sorular