✅ 8. Sınıf İnkılap Tarihi: Avrupadaki gelişmelerin yansımaları bağlamında osmanlı devletinin yirminci yüzyıl başlarındaki siyasi ve sosyal durumu Test Çöz

Sanayi İnkılabı ile birlikte Avrupalı devletlerin fabrikalarında seri üretime geçmesi, ucuz ve bol miktarda mal üretilmesini sağlamıştır. Bu mallar kapitülasyonların da etkisiyle Osmanlı pazarlarına kolayca girmiştir.

Bu durumun Osmanlı Devleti'nde aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?

1789 Fransız İhtilali ile dünyaya yayılan "milliyetçilik" fikri, her milletin kendi bağımsız devletini kurma hakkı olduğunu savunuyordu.

Bu fikrin Osmanlı Devleti'ni olumsuz etkilemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti Kırım Savaşı sırasında ilk kez dış borç almış, ilerleyen yıllarda bu borçları ödeyemez hale gelince 1881 yılında Avrupalı alacaklı devletlerin temsilcilerinden oluşan "Düyun-ı Umumiye İdaresi" kurulmuştur.

Düyun-ı Umumiye İdaresi'nin kurulması Osmanlı Devleti açısından en çok hangi alandaki bağımsızlığın zedelendiğini gösterir?

Osmanlı Devleti'nin dağılmasını önlemek amacıyla ortaya atılan; din, dil ve ırk farkı gözetmeksizin sınırları içindeki herkesi kanun önünde eşit sayarak "Osmanlı milleti" oluşturmayı hedefleyen fikir akımı aşağıdakilerden hangisidir?

20. yüzyılın başlarında yaşanan Balkan Savaşları sonucunda Osmanlı Devleti, Rumeli ve Balkanlar'daki topraklarının büyük bir kısmını kaybetmiştir. Bu topraklarda yaşayan yüz binlerce Türk ve Müslüman, baskı ve katliamlardan kaçarak Anadolu'ya ve İstanbul'a göç etmek zorunda kalmıştır.

Bu durumun Osmanlı Devleti'nde yol açtığı sonuçlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Osmanlı aydınları ve devlet adamları, 19. ve 20. yüzyıllarda Fransız İhtilali'nin yıkıcı etkilerini durdurabilmek için Tanzimat Fermanı (1839), Islahat Fermanı (1856) ve Kanun-i Esasi'yi (1876) ilan ederek I. Meşrutiyet dönemini başlatmışlardır.

Osmanlı Devleti'nin bu demokratikleşme adımlarıyla ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

İtalya, siyasi birliğini geç tamamlayarak sanayileşen ve hammadde arayışına giren bir devletti. Coğrafi yakınlığı ve Osmanlı Devleti'nin bu bölgeyi kara ve denizden savunacak gücünün yetersiz olması sebebiyle 1911 yılında Osmanlı toprağı olan Trablusgarp'a saldırdı.

Buna göre İtalya'nın Trablusgarp'ı işgal etmesinde etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

20. yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti'ni çöküşten kurtarmak amacıyla çeşitli fikir akımları tartışılmıştır. Padişah II. Abdülhamid döneminde devlet politikası haline gelen "İslamcılık (Ümmetçilik)", tüm Müslümanları halifenin etrafında birleştirmeyi amaçlamıştır. Ancak I. Dünya Savaşı'nda bazı Arap liderlerinin İngilizlerle iş birliği yapması bu fikrin başarısız olduğunu kanıtlamıştır.

Bu bilgiye göre Osmanlı Devleti ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

20. yüzyılın başında Osmanlı Devleti'nde demiryolları, limanlar, madenler ve bankalar yabancı sermayenin elindeydi. Osmanlı vatandaşı olan Türkler daha çok tarım ve memuriyetle uğraşırken, ticaret ve sanayi gayrimüslimler ile yabancı tüccarların tekelindeydi.

Bu tablonun Osmanlı toplumu üzerindeki etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

1908 yılında II. Meşrutiyet'in ilanından sonra Kanun-i Esasi'de yapılan 1909 değişiklikleri ile padişahın yetkileri sınırlandırılmış; meclise ve halkın kurduğu siyasi fırkalara (partilere) geniş yetkiler tanınmıştır. İttihat ve Terakki, Ahrar Fırkası gibi partilerin kurulmasıyla çok partili hayata adım atılmıştır.

Bu gelişmelerin Osmanlı Devleti'ndeki yansıması aşağıdakilerden hangisidir?

Avrupa'da fabrikasyon üretime geçilmesiyle hammadde ihtiyacı artmış, Osmanlı Devleti Avrupalı devletlerin gözünde ucuz hammadde kaynağı ve mamul mallarını satabileceği bir pazar haline gelmiştir. Baltalimanı Ticaret Sözleşmesi gibi anlaşmalar gümrük vergilerini düşürmüş, Osmanlı piyasası ithal mallarla dolmuştur.

Bu durumun Osmanlı Devleti'nde yol açtığı sosyal ve ekonomik sonuç aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

20. yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti'nin karşılaştığı durumlar şunlardır:
I. Sırp, Yunan ve Bulgar milletlerinin Osmanlı'dan ayrılarak bağımsızlıklarını ilan etmesi
II. Osmanlı para biriminin değer kaybetmesi, bütçe açığının dış borçlarla kapatılmaya çalışılması
III. Balkanlar'da kaybedilen topraklardan Anadolu'ya doğru kitlesel sığınmacı akınlarının yaşanması

Bu durumların ortaya çıkmasında etkili olan tarihsel gelişmeler ve etkilediği alanlar eşleştirmelerinden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir tarihçi 20. yüzyıl başlarındaki Osmanlı fikir hareketleri hakkında şunları yazmıştır:
"Osmanlı Devleti'ni çöküşten kurtarmak için geliştirilen fikirler dönemin şartlarına göre değişmiştir. Tanzimat aydınları 'Osmanlıcılık' ile tüm tebaayı eşit yurttaş yaparak imparatorluğu ayakta tutmaya çalışmış; ancak gayrimüslimlerin ardı ardına isyan etmesi bu fikri sarstı. II. Abdülhamid, Arapları devlete bağlamak adına 'İslamcılık' fikrini benimsedi, lakin I. Dünya Savaşı'nda İngilizlerin vaatlerine kapılan bazı yerel güçlerin Osmanlı ordusunu arkadan vurması bu ideolojiyi de zayıflattı. Son aşamada İttihatçılar 'Türkçülük' fikrine sarıldılar."

Bu metinden hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

20. yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu tabloyu inceleyen bir araştırmacı şu tespitleri yapmıştır:
- Avrupa'da Sanayi İnkılabı ile fabrikalar kurulurken, Osmanlı Devleti kapalı tarım ekonomisini ve lonca sistemini korumaya çalışmış, kapitülasyonlar nedeniyle pazarlarını yabancı mallara kaptırmıştır.
- Fransız İhtilali'nin milliyetçilik dalgasıyla Balkanlar kaynamış, ardı arkası kesilmeyen isyanlar ve savaşlar devletin askerî ve malî kaynaklarını tüketmiştir.
- İçeride aydınlar Meşrutiyet ile yönetimi halka açmayı ve dağılmayı önlemeyi hedeflerken, Meclis-i Mebusan'daki gayrimüslim mebuslar dahi bağlı oldukları etnik grupların bağımsızlığı için kulis yapmıştır.

Bu tespitlerden çıkarılabilecek en kapsamlı ve kapsayıcı yargı aşağıdakilerden hangisidir?