🎓 8. Sınıf (Lgs)
📚 8. Sınıf İnkılap Tarihi
💡 8. Sınıf İnkılap Tarihi: Avrupadaki gelişmelerin yansımaları bağlamında osmanlı devletinin yirminci yüzyıl başlarındaki siyasi ve sosyal durumu Çözümlü Örnekler
8. Sınıf İnkılap Tarihi: Avrupadaki gelişmelerin yansımaları bağlamında osmanlı devletinin yirminci yüzyıl başlarındaki siyasi ve sosyal durumu Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
1789 yılında Fransa'da meydana gelen Fransız İhtilali, tüm dünyaya "milliyetçilik" akımını yaymıştır. Bu akım, çok uluslu imparatorlukları olumsuz etkilemiştir.
Buna göre, Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımının Osmanlı Devleti üzerindeki en temel olumsuz etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sanayileşmenin hızlanması
B) Azınlık isyanlarının çıkması ve toprak kayıplarının yaşanması
C) Demokratikleşme hareketlerinin tamamen durması
D) Ordu içindeki disiplinin artması
Buna göre, Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımının Osmanlı Devleti üzerindeki en temel olumsuz etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sanayileşmenin hızlanması
B) Azınlık isyanlarının çıkması ve toprak kayıplarının yaşanması
C) Demokratikleşme hareketlerinin tamamen durması
D) Ordu içindeki disiplinin artması
Çözüm:
- Adım 1: Fransız İhtilali ile yayılan milliyetçilik akımı, "Her milletin kendi bağımsız devletini kurma hakkı vardır." fikrini savunur.
- Adım 2: Osmanlı Devleti, bünyesinde Rum, Ermeni, Sırp, Bulgar gibi birçok farklı milleti barındıran çok uluslu (imparatorluk) bir yapıya sahipti.
- Adım 3: Avrupalı devletlerin de kışkırtmasıyla Osmanlı sınırları içindeki bu azınlıklar bağımsızlık kazanmak için isyanlar çıkarmış ve bu durum büyük toprak kayıplarına yol açmıştır.
- Sonuç: Doğru cevap B seçeneğidir.
Örnek 2:
İngiltere'de başlayan Sanayi İnkılabı ile fabrikalarda seri üretime geçilmiş, hammadde ve pazar ihtiyacı artmıştır. Osmanlı Devleti ise bu gelişmelere ayak uyduramamıştır.
Bu durumun Osmanlı Devleti'ne yansımaları arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
A) Osmanlı topraklarının açık pazar haline gelmesi
B) Yerli el tezgahlarının kapanması ve işsizliğin artması
C) Osmanlı Devleti'nin dış borç almak zorunda kalması
D) Osmanlı parasının yabancı paralar karşısında değer kazanması
Bu durumun Osmanlı Devleti'ne yansımaları arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
A) Osmanlı topraklarının açık pazar haline gelmesi
B) Yerli el tezgahlarının kapanması ve işsizliğin artması
C) Osmanlı Devleti'nin dış borç almak zorunda kalması
D) Osmanlı parasının yabancı paralar karşısında değer kazanması
Çözüm:
- Adım 1: Sanayi İnkılabı ile Avrupalı devletler ucuz ve bol miktarda mal üretmiştir.
- Adım 2: Osmanlı Devleti, kapitülasyonların da etkisiyle gümrük vergilerini düşürmüş ve Avrupa malları Osmanlı pazarına kolayca girmiştir. Bu durum Osmanlı'yı açık pazar haline getirmiştir.
- Adım 3: Yerli üretici, ucuz Avrupa mallarıyla rekabet edemediği için el tezgahlarını kapatmak zorunda kalmış, bu da işsizliği artırmıştır.
- Adım 4: Ekonomik sıkıntılar nedeniyle Osmanlı Devleti dış borçlanmaya gitmiş ve en sonunda borçlarını ödeyemeyerek Duyun-u Umumiye (Dış Borçlar İdaresi) kurulmasına zemin hazırlamıştır.
- Sonuç: Osmanlı parasının değer kazanması değil, aksine değer kaybetmesi beklenir. Bu yüzden doğru cevap D seçeneğidir.
Örnek 3:
Osmanlı Devleti, 19. ve 20. yüzyıllarda dağılmayı önlemek amacıyla çeşitli fikir akımları geliştirmiştir.
Aşağıdaki fikir akımları ve bu akımların temel amaçları eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
A) Osmanlıcılık: Din, dil, ırk ayrımı gözetmeksizin herkesi eşit kabul ederek Osmanlı milletini oluşturmak.
B) İslamcılık (Ümmetçilik): Tüm Müslümanları halifenin etrafında birleştirerek devleti kurtarmak.
C) Türkçülük: Osmanlı sınırları dışındaki tüm Hristiyan toplulukları tek bir çatı altında toplamak.
D) Batıcılık: Batı'nın bilim, teknik ve yönetim tarzını örnek alarak devleti modernleştirmek.
Aşağıdaki fikir akımları ve bu akımların temel amaçları eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
A) Osmanlıcılık: Din, dil, ırk ayrımı gözetmeksizin herkesi eşit kabul ederek Osmanlı milletini oluşturmak.
B) İslamcılık (Ümmetçilik): Tüm Müslümanları halifenin etrafında birleştirerek devleti kurtarmak.
C) Türkçülük: Osmanlı sınırları dışındaki tüm Hristiyan toplulukları tek bir çatı altında toplamak.
D) Batıcılık: Batı'nın bilim, teknik ve yönetim tarzını örnek alarak devleti modernleştirmek.
Çözüm:
- Adım 1: Fikir akımlarının temel amacı Osmanlı Devleti'nin parçalanmasını önlemektir.
- Adım 2: Osmanlıcılık, tüm unsurları eşit görerek bir "Osmanlı" kimliği yaratmayı amaçlar.
- Adım 3: İslamcılık, halifelik makamı etrafında Müslüman birliğini savunur.
- Adım 4: Batıcılık, kurtuluşu Batı'nın medeniyetini ve teknolojisini almakta görür.
- Adım 5: Türkçülük ise dünyadaki veya Osmanlı sınırları içindeki Türkleri bir araya getirmeyi amaçlar. Hristiyan toplulukları bir araya getirmek gibi bir amacı yoktur.
- Sonuç: Yanlış olan eşleştirme C seçeneğidir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Örnek 4:
Mustafa Kemal'in çocukluk ve gençlik yıllarını geçirdiği Selanik şehri; Ege Denizi'ne açılan bir limana sahip olması, demiryolu ağı ile Belgrad, Manastır ve İstanbul gibi önemli şehirlere bağlanması ve farklı milletlerin bir arada yaşamasıyla bilinen çok kültürlü bir yapıya sahipti. Ayrıca Avrupa'da basılan gazete ve dergiler şehre kolayca ulaşabiliyordu.
Bu bilgilere göre Selanik şehri ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A) Kültürel etkileşime ve yeni fikirlere açık bir ortam sunduğuna
B) Ulaşım ve ticaret imkanlarının gelişmiş olduğuna
C) Farklı inanç ve milletlerin bir arada barış içinde yaşadığına
D) Osmanlı Devleti'nin en çok sanayileşen ve fabrika kurulan şehri olduğuna
Bu bilgilere göre Selanik şehri ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A) Kültürel etkileşime ve yeni fikirlere açık bir ortam sunduğuna
B) Ulaşım ve ticaret imkanlarının gelişmiş olduğuna
C) Farklı inanç ve milletlerin bir arada barış içinde yaşadığına
D) Osmanlı Devleti'nin en çok sanayileşen ve fabrika kurulan şehri olduğuna
Çözüm:
- Adım 1: Paragrafta Selanik'in liman ve demiryolu ağından bahsedilmesi, ulaşım ve ticaret imkanlarının gelişmiş olduğunu gösterir (B seçeneği elenir).
- Adım 2: Farklı milletlerin bir arada yaşaması, çok kültürlü yapıyı ve farklı inançların varlığını gösterir (C seçeneği elenir).
- Adım 3: Avrupa'daki gazete ve dergilerin şehre kolayca ulaşması, Selanik'in kültürel etkileşime ve yeni fikirlere açık olduğunu kanıtlar (A seçeneği elenir).
- Adım 4: Metinde Selanik'in sanayi tesisleri, fabrikaları veya Osmanlı'nın en çok sanayileşen şehri olduğuna dair hiçbir bilgi yer almamaktadır.
- Sonuç: Doğru cevap D seçeneğidir.
Örnek 5:
İtalya, gelişen sanayisi için hammadde ve pazar arayışı doğrultusunda, Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki son toprak parçası olan Trablusgarp'a saldırmıştır (1911). Osmanlı Devleti, donanması yetersiz olduğu ve Mısır İngiliz işgali altında bulunduğu için bölgeye resmi bir ordu gönderememiştir. Bunun üzerine Mustafa Kemal, Enver Bey gibi vatansever subaylar gizlice Trablusgarp'a giderek yerel halkı İtalyanlara karşı örgütlemiş ve başarılı savunmalar yapmışlardır.
Bu durum, Mustafa Kemal'in aşağıdaki kişilik özelliklerinden hangilerini ön plana çıkarmaktadır?
A) Teşkilatçılık (Örgütleyicilik) - Vatanseverlik
B) Barışçılık - İnkılapçılık
C) Açık sözlülük - Sanatseverlik
D) İleri görüşlülük - Batıcılık
Bu durum, Mustafa Kemal'in aşağıdaki kişilik özelliklerinden hangilerini ön plana çıkarmaktadır?
A) Teşkilatçılık (Örgütleyicilik) - Vatanseverlik
B) Barışçılık - İnkılapçılık
C) Açık sözlülük - Sanatseverlik
D) İleri görüşlülük - Batıcılık
Çözüm:
- Adım 1: Mustafa Kemal ve arkadaşlarının, devletin resmi olarak yardım gönderemediği bir bölgeye kendi istekleriyle ve gizlice gitmeleri onların büyük bir vatansever olduğunu gösterir.
- Adım 2: Trablusgarp'a ulaştıklarında, düzenli bir ordu olmamasına rağmen yerel halkı bir araya getirerek, organize ederek İtalyanlara karşı direniş başlatmaları onun teşkilatçılık (örgütleyicilik) yeteneğini kanıtlar.
- Sonuç: Bu iki özellik A seçeneğinde verilmiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Örnek 6:
1908 yılında II. Meşrutiyet ilan edilmiş, anayasa (Kanun-i Esasi) yeniden yürürlüğe girmiştir. Ancak meşrutiyet karşıtları, 13 Nisan 1909'da İstanbul'da meşrutiyet rejimine son vermek amacıyla 31 Mart Vakası olarak bilinen isyanı çıkarmışlardır. Bu isyanı bastırmak için Selanik'te hazırlanan ve kurmay başkanlığını Mustafa Kemal'in yaptığı Hareket Ordusu İstanbul'a gelerek isyanı bastırmıştır.
Bu tarihi gelişmelere göre, aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?
A) Mustafa Kemal, yeniliklerin ve mevcut anayasal düzenin korunmasından yanadır.
B) 31 Mart Vakası ile Osmanlı Devleti'nde padişahlık sistemi tamamen sona ermiştir.
C) Hareket Ordusu'nun başarısı sonrası Osmanlı Devleti dış borçlarını ödemiştir.
D) II. Meşrutiyet'in ilanı ile azınlık isyanları tamamen sona ermiştir.
Bu tarihi gelişmelere göre, aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?
A) Mustafa Kemal, yeniliklerin ve mevcut anayasal düzenin korunmasından yanadır.
B) 31 Mart Vakası ile Osmanlı Devleti'nde padişahlık sistemi tamamen sona ermiştir.
C) Hareket Ordusu'nun başarısı sonrası Osmanlı Devleti dış borçlarını ödemiştir.
D) II. Meşrutiyet'in ilanı ile azınlık isyanları tamamen sona ermiştir.
Çözüm:
- Adım 1: II. Meşrutiyet, halkın meclis aracılığıyla yönetime katıldığı görece demokratik ve anayasal bir düzendir.
- Adım 2: 31 Mart Vakası, bu yeni anayasal düzene ve meclise karşı başlatılan gerici bir isyandır.
- Adım 3: Mustafa Kemal'in kurmay başkanı olduğu Hareket Ordusu'nun bu isyanı bastırması, onun yenilikleri, meşrutiyeti ve anayasal düzeni korumak istediğini gösterir.
- Adım 4: Padişahlık sistemi tamamen sona ermemiş (saltanat 1922'de kaldırılacaktır), borçlarla veya azınlık isyanlarının tamamen bitmesiyle ilgili bir durum bu olaydan çıkarılamaz.
- Sonuç: Doğru cevap A seçeneğidir.
Örnek 7:
Günlük Hayat ve Tarihsel Analiz:
Bugün küresel markaların ve dev fabrikaların ucuz, seri üretim ürünleri karşısında mahallemizdeki küçük esnafların, el emeği göz nuru üretim yapan terzilerin veya ayakkabı tamircilerinin zorlanmasını hepimiz gözlemleriz. İşte 19. yüzyılda Osmanlı Devleti'ndeki yerli üreticiler ve Lonca Teşkilatı (esnaf birliği) tam olarak bu durumu yaşamıştır.
Sanayi İnkılabı'nı gerçekleştiren Avrupa devletleri, fabrikalarında ürettikleri ucuz ürünleri Osmanlı pazarlarına soktuğunda, el tezgahlarında üretim yapan Osmanlı esnafı maliyetleri düşüremediği için rekabet edememiş ve dükkanlarını kapatmak zorunda kalmıştır.
Bu tarihsel analizden yola çıkarak, günümüzdeki küreselleşme ve büyük pazar rekabetinin temellerinin geçmişteki hangi gelişmeye dayandığı söylenebilir?
A) Coğrafi Keşifler
B) Sanayi İnkılabı
C) Fransız İhtilali
D) Rönesans Hareketleri
Bugün küresel markaların ve dev fabrikaların ucuz, seri üretim ürünleri karşısında mahallemizdeki küçük esnafların, el emeği göz nuru üretim yapan terzilerin veya ayakkabı tamircilerinin zorlanmasını hepimiz gözlemleriz. İşte 19. yüzyılda Osmanlı Devleti'ndeki yerli üreticiler ve Lonca Teşkilatı (esnaf birliği) tam olarak bu durumu yaşamıştır.
Sanayi İnkılabı'nı gerçekleştiren Avrupa devletleri, fabrikalarında ürettikleri ucuz ürünleri Osmanlı pazarlarına soktuğunda, el tezgahlarında üretim yapan Osmanlı esnafı maliyetleri düşüremediği için rekabet edememiş ve dükkanlarını kapatmak zorunda kalmıştır.
Bu tarihsel analizden yola çıkarak, günümüzdeki küreselleşme ve büyük pazar rekabetinin temellerinin geçmişteki hangi gelişmeye dayandığı söylenebilir?
A) Coğrafi Keşifler
B) Sanayi İnkılabı
C) Fransız İhtilali
D) Rönesans Hareketleri
Çözüm:
- Adım 1: Günlük hayatta gördüğümüz büyük fabrikaların seri üretimi ve küçük esnafın zorlanması, tarihsel olarak üretimin makineleşmesiyle başlamıştır.
- Adım 2: Üretimde insan ve hayvan gücü yerine makine gücünün kullanılması, yani seri ve ucuz üretim süreci Sanayi İnkılabı ile başlamıştır.
- Adım 3: Sanayi İnkılabı, Osmanlı esnaf teşkilatı olan Lonca sistemini çökertmiş ve yerli üretimi bitirme noktasına getirmiştir.
- Sonuç: Bu durumun temeli Sanayi İnkılabı'na dayanır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Örnek 8:
I. Balkan Savaşı (1912-1913) sonucunda Osmanlı Devleti; Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ ittifakına karşı ağır bir yenilgi almış ve Midye-Enez hattının batısındaki tüm Balkan topraklarını kaybetmiştir. Bu topraklarda yaşayan yüz binlerce Türk, can güvenliği kalmadığı için Anadolu'ya göç etmek zorunda kalmıştır. Bu büyük göç dalgası İstanbul ve Anadolu'da konut, gıda ve sağlık sorunlarına yol açmıştır.
Bu bilgilere göre, Balkan Savaşları'nın Osmanlı Devleti üzerindeki etkileriyle ilgili;
I. Siyasi sınırların daraldığı,
II. Anadolu'daki Türk nüfus yoğunluğunun arttığı,
III. Sosyal ve ekonomik sorunların ortaya çıktığı
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Bu bilgilere göre, Balkan Savaşları'nın Osmanlı Devleti üzerindeki etkileriyle ilgili;
I. Siyasi sınırların daraldığı,
II. Anadolu'daki Türk nüfus yoğunluğunun arttığı,
III. Sosyal ve ekonomik sorunların ortaya çıktığı
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Çözüm:
- Adım 1: "Midye-Enez hattının batısındaki tüm Balkan topraklarını kaybetmiştir" ifadesi, devletin sınırlarının daraldığını gösterir. (I. öncül doğrudur.)
- Adım 2: "Yüz binlerce Türk... Anadolu'ya göç etmek zorunda kalmıştır" ifadesi, Anadolu'daki Türk nüfusunun ve nüfus yoğunluğunun arttığını gösterir. (II. öncül doğrudur.)
- Adım 3: "Bu göç dalgası... konut, gıda ve sağlık sorunlarına yol açmıştır" ifadesi, sosyal ve ekonomik sorunların yaşandığını kanıtlar. (III. öncül doğrudur.)
- Sonuç: Her üç öncüle de ulaşılabilmektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/8-sinif-inkilap-tarihi-avrupadaki-gelismelerin-yansimalari-baglaminda-osmanli-devletinin-yirminci-yuzyil-baslarindaki-siyasi-ve-sosyal-durumu/sorular