🎓 8. Sınıf (Lgs)
📚 8. Sınıf Fen Bilimleri
💡 8. Sınıf Fen Bilimleri: Fotosentez, solunum, besin zinciri Çözümlü Örnekler
8. Sınıf Fen Bilimleri: Fotosentez, solunum, besin zinciri Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir ekosistemde yer alan canlılar arasındaki beslenme ilişkisini gösteren zincire besin zinciri denir.
Aşağıda karışık halde verilen canlıları, üreticiden tüketiciye doğru uygun bir besin zinciri oluşturacak şekilde sıralayınız:
Yılan - Ot - Atmaca - Çekirge - Kurbağa
Aşağıda karışık halde verilen canlıları, üreticiden tüketiciye doğru uygun bir besin zinciri oluşturacak şekilde sıralayınız:
Yılan - Ot - Atmaca - Çekirge - Kurbağa
Çözüm:
Besin zinciri her zaman bir üretici canlı ile başlar ve enerjinin aktarımı yönünde ilerler.
- Üretici: Ot (Güneş enerjisini kullanarak besin üretir) 🌿
- Birincil Tüketici (Otçul): Çekirge (Otla beslenir) 🦗
- İkincil Tüketici (Etçul): Kurbağa (Çekirge ile beslenir) 🐸
- Üçüncül Tüketici: Yılan (Kurbağa ile beslenir) 🐍
- Dördüncül Tüketici: Atmaca (Yılan ile beslenir) 🦅
Örnek 2:
Bir enerji piramidinde üreticiden son tüketiciye doğru gidildikçe aktarılan enerji miktarı azalır.
Eğer bir enerji piramidinin en alt basamağında (üreticilerde) toplam \( 10000 \) Joule enerji bulunuyorsa, üçüncül tüketici basamağına ulaşan enerji miktarı kaç Joule olur?
Eğer bir enerji piramidinin en alt basamağında (üreticilerde) toplam \( 10000 \) Joule enerji bulunuyorsa, üçüncül tüketici basamağına ulaşan enerji miktarı kaç Joule olur?
Çözüm:
Enerji piramidinde her bir basamaktan üst basamağa enerjinin sadece % \( 10 \)'u aktarılır. Buna %10 yasası denir.
- Üreticiler: \( 10000 \) Joule
- 1. Tüketiciler: \( 10000 \times 10 / 100 = 1000 \) Joule
- 2. Tüketiciler: \( 1000 \times 10 / 100 = 100 \) Joule
- 3. Tüketiciler: \( 100 \times 10 / 100 = 10 \) Joule
Örnek 3:
Özdeş üç bitki, diğer tüm koşulların (sıcaklık, su, \( CO_{2} \) miktarı) aynı olduğu ortamlarda farklı renklerde ışık veren lambaların altına konuluyor:
1. Bitki: Yeşil ışık 🟢
2. Bitki: Mor ışık 🟣
3. Bitki: Kırmızı ışık 🔴
Bu bitkilerin fotosentez hızlarını büyükten küçüğe doğru sıralayınız ve nedenini açıklayınız.
1. Bitki: Yeşil ışık 🟢
2. Bitki: Mor ışık 🟣
3. Bitki: Kırmızı ışık 🔴
Bu bitkilerin fotosentez hızlarını büyükten küçüğe doğru sıralayınız ve nedenini açıklayınız.
Çözüm:
Fotosentez hızı, klorofilin ışığı emme (soğurma) kapasitesine bağlıdır.
📌 Not: Mor ışıkta fotosentez hızı, kırmızı ışığa göre biraz daha fazladır.
- Mor ve Kırmızı Işık: Klorofil bu renklerdeki ışığı çok iyi soğurduğu için fotosentez hızı en yüksektir. 🚀
- Yeşil Işık: Bitkiler yeşil göründüğü için yeşil ışığın çoğunu yansıtırlar, çok azını soğururlar. Bu yüzden fotosentez hızı en düşüktür. 🐢
📌 Not: Mor ışıkta fotosentez hızı, kırmızı ışığa göre biraz daha fazladır.
Örnek 4:
Fotosentez ve solunum olayları arasındaki ilişkiyi gösteren temel denklemleri düşünerek; fotosentezin girdileri (ham maddeleri) ile solunumun çıktıları (ürünleri) arasındaki benzerliği açıklayınız.
Çözüm:
Fotosentez ve solunum birbirinin tersi gibi işleyen iki hayati süreçtir.
Fotosentez Denklemi:
\[ Su + Karbondioksit + Isik \rightarrow Besin + Oksijen \]Oksijenli Solunum Denklemi:
\[ Besin + Oksijen \rightarrow Karbondioksit + Su + Enerji \]- Fotosentezde kullanılan Karbondioksit (\( CO_{2} \)) ve Su (\( H_{2}O \)), solunum sonucunda üretilen maddelerdir. 🔄
- Solunumda kullanılan Besin ve Oksijen (\( O_{2} \)) ise fotosentez sonucunda üretilir.
Örnek 5:
Anneniz ekmek hamuru hazırlarken içine maya ekliyor ve hamuru sıcak bir ortamda bekletiyor. Bir süre sonra hamurun kabardığını gözlemliyorsunuz.
Bu olayda gerçekleşen biyolojik süreci ve hamurun kabarmasına neden olan gazı açıklayınız. 🍞
Bu olayda gerçekleşen biyolojik süreci ve hamurun kabarmasına neden olan gazı açıklayınız. 🍞
Çözüm:
Bu olay, maya mantarlarının gerçekleştirdiği etanol (etil alkol) fermantasyonudur.
- Maya mantarları, oksijensiz ortamda besini parçalayarak enerji elde ederler.
- Bu işlem sonucunda Etil Alkol ve Karbondioksit (\( CO_{2} \)) gazı açığa çıkar.
- Hamurun içinde biriken \( CO_{2} \) gazı kabarcıklar oluşturarak hamurun kabarmasını sağlar. 🎈
Örnek 6:
Kapalı ve ışık almayan bir cam fanusun içine bir fare ve bir saksı bitkisi konuluyor.
I. Farenin yaşam süresini uzatmak için ortama ışık verilmeli midir?
II. Fanusun içine kireç suyu (karbondioksit tutucu) konulursa bitki bu durumdan nasıl etkilenir?
I. Farenin yaşam süresini uzatmak için ortama ışık verilmeli midir?
II. Fanusun içine kireç suyu (karbondioksit tutucu) konulursa bitki bu durumdan nasıl etkilenir?
Çözüm:
Bu düzenek fotosentez ve solunum dengesini ölçer.
- Cevap I: Evet, ışık verilmelidir. Işık verildiğinde bitki fotosentez yaparak oksijen üretir. Fare bu oksijeni solunumda kullanarak daha uzun süre yaşayabilir. ☀️
- Cevap II: Kireç suyu ortamdaki \( CO_{2} \)'yi tutar. Bitki fotosentez yapmak için \( CO_{2} \)'ye ihtiyaç duyar. Ortamda \( CO_{2} \) kalmazsa bitki fotosentez yapamaz ve bir süre sonra kurur. 🥀
Örnek 7:
Bir göl ekosistemindeki besin zinciri şöyledir:
Alg (Su yosunu) → Küçük Balık → Büyük Balık → Balıkçıl Kuş
Göldeki Büyük Balık sayısı aşırı avlanma nedeniyle hızla azalırsa, bu durumdan Küçük Balık ve Balıkçıl Kuş popülasyonları nasıl etkilenir?
Alg (Su yosunu) → Küçük Balık → Büyük Balık → Balıkçıl Kuş
Göldeki Büyük Balık sayısı aşırı avlanma nedeniyle hızla azalırsa, bu durumdan Küçük Balık ve Balıkçıl Kuş popülasyonları nasıl etkilenir?
Çözüm:
Besin zincirindeki bir halkanın değişmesi tüm zinciri etkiler.
- Küçük Balıklar: Onları yiyen "Büyük Balık" sayısı azaldığı için avcı baskısından kurtulurlar ve sayıları artar. 📈
- Balıkçıl Kuşlar: Besin kaynakları olan "Büyük Balık" azaldığı için aç kalırlar ve sayıları azalır. 📉
- Algler: Sayısı artan küçük balıklar daha fazla alg tüketeceği için alg sayısı da dolaylı olarak azalır.
Örnek 8:
Yoğun egzersiz yapan bir sporcunun kaslarında yeterli oksijen gitmediğinde yorgunluk hissettiği bilinmektedir.
Bu durumun sebebi olan solunum çeşidini ve biriken maddeyi yazınız. 🏃♂️
Bu durumun sebebi olan solunum çeşidini ve biriken maddeyi yazınız. 🏃♂️
Çözüm:
Çizgili kas hücrelerimiz, oksijenin yetersiz kaldığı durumlarda enerji üretmeye devam edebilmek için Laktik Asit Fermantasyonu yapar.
- Bu süreçte oksijen kullanılmaz.
- Besin parçalanırken yan ürün olarak Laktik Asit oluşur.
- Laktik asit kaslarda birikerek yorgunluk ve ağrı hissine neden olur. 😫
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/8-sinif-fen-bilimleri-fotosentez-solunum-besin-zinciri/sorular