Anlamlarına göre fiiller Ders Notu

Anlamlarına Göre Fiiller 📝

Fiiller, iş, oluş veya hareket bildiren kelimelerdir. Bu fiiller, anlamlarına göre üçe ayrılır: Kılış (İş) Fiilleri, Durum Fiilleri ve Oluş Fiilleri.

1. Kılış (İş) Fiilleri 💪

Kılış fiilleri, bir işin yapılmasını veya bir hareketin gerçekleşmesini ifade eder. Bu fiillerin başına "ne?" veya "kimi?" soruları sorulduğunda anlamlı bir cevap alınır. Genellikle bir nesne alabilen fiillerdir.

• Örnekler:
  • Çocuğun yüzünü yıkadı. (Neyi yıkadı? Yüzünü.)
  • Kitabı rafına koydu. (Neyi koydu? Kitabı.)
  • Öğretmen soruyu sordu. (Neyi sordu? Soruyu.)
  • Bardağı kırdı. (Neyi kırdı? Bardağı.)
  • Kapıyı açtı. (Neyi açtı? Kapıyı.)

2. Durum Fiilleri 🧍

Durum fiilleri, varlıkların içinde bulundukları durumu veya hareket etmeden geçirdikleri zamanı anlatır. Bu fiillerin başına "ne?" sorusu sorulduğunda cevap alınmaz veya alınan cevap nesne olamaz. Nesne almazlar.

• Örnekler:
  • Çocuk bahçede oynuyor. (Ne yapıyor? Oynuyor. Nesne almaz.)
  • Kuşlar uçuyor. (Ne yapıyor? Uçuyor. Nesne almaz.)
  • Biz evde oturuyoruz. (Ne yapıyoruz? Oturuyoruz. Nesne almaz.)
  • Kedi yerde uyuyor. (Ne yapıyor? Uyuyor. Nesne almaz.)
  • Adam pencereden bakıyor. (Ne yapıyor? Bakıyor. Nesne almaz.)

3. Oluş Fiilleri 🌿

Oluş fiilleri, varlıkların zamanla kendiliğinden değişen durumlarını, doğal olayları veya bir oluşum sürecini anlatır. Bu fiillerin kip ve zaman ekleri almadan önceki kökleri, bir durumdan başka bir duruma geçişi ifade eder.

• Örnekler:
  • Hava karardı. (Kendiliğinden bir değişim.)
  • Çocuk büyüdü. (Kendiliğinden bir değişim.)
  • Saçları uzadı. (Kendiliğinden bir değişim.)
  • Yapraklar sarardı. (Kendiliğinden bir değişim.)
  • Meyveler olgunlaştı. (Kendiliğinden bir değişim.)

Fiil Türlerini Ayırt Etme Yöntemi 🤔

Bir fiilin anlamlarına göre hangi gruba girdiğini anlamak için şu adımları izleyebilirsiniz:

1. Fiilin köküne veya fiilin kendisine "neyi?" veya "kim(i)?" sorularını sorun.
2. Eğer bu sorulara mantıklı bir cevap alabiliyorsanız (yani fiil bir nesne alabiliyorsa), bu bir kılış (iş) fiilidir.
3. Eğer bu sorulara mantıklı bir cevap alamıyorsanız, fiilin ifade ettiği duruma bakın.
4. Fiil, bir varlığın hareket etmeden geçirdiği bir durumu veya eylemi anlatıyorsa, bu bir durum fiilidir.
5. Fiil, varlığın zamanla kendiliğinden geçirdiği bir değişimi, oluşumu veya doğal bir olayı anlatıyorsa, bu bir oluş fiilidir.

Örnek Tablo:

Fiil	Anlamına Göre Türü	Açıklama
Okudu	Kılış (İş)	Neyi okudu? Kitabı. (Nesne alabilir.)
Gülüyor	Durum	Ne yapıyor? Gülüyor. (Nesne almaz.)
Paslandı	Oluş	Kendiliğinden bir değişim.
Çizdi	Kılış (İş)	Neyi çizdi? Resmi. (Nesne alabilir.)
Uyudu	Durum	Ne yaptı? Uyudu. (Nesne almaz.)
Yaşlandı	Oluş	Kendiliğinden bir değişim.