💡 6. Sınıf Türkçe: Yazım Ve Noktalama İşaretleri Çözümlü Örnekler

👉 Bu cümlede iki temel büyük harf hatası bulunmaktadır:

• Cümlenin ilk kelimesi olan "dün" kelimesinin ilk harfi küçük yazılmıştır. Cümleye her zaman büyük harfle başlanır. ✅
• "Ayşe" bir özel isimdir ve özel isimler her zaman büyük harfle başlar. ✅
• "Kızılay" belirli bir yer adıdır (semt adı) ve özel isim kategorisine girer, bu yüzden büyük harfle başlamalıdır. ✅

💡 Doğru cümle: "Dün akşam arkadaşım Ayşe ile Kızılay'da buluştuk."

📌 "De/da" bağlacı, cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamında bozulma olmayan ve her zaman ayrı yazılan bir ektir. "-de/-da" hal eki ise cümleden çıkarıldığında anlamı bozan ve bitişik yazılan bir ektir.

• a) "Kitapta ki bilgiler çok faydalıydı." cümlesinde "ki" bağlacı yanlış yazılmıştır, ancak soru "de/da" ile ilgili. Bu cümlede "de/da" eki bulunmamaktadır.
• b) "Sen de bizimle parka gelir misin?" cümlesinde "de" bağlaçtır (çıkardığımızda anlam bozulmaz: "Sen bizimle parka gelir misin?"). Bu nedenle ayrı yazımı doğrudur. ✅
• c) "Okulda bugün tiyatro gösterisi var." cümlesinde "okulda" kelimesindeki "-da" ektir (çıkardığımızda anlam bozulur: "Okul bugün tiyatro gösterisi var."). Bu nedenle bitişik yazımı doğrudur. ✅
• d) "Evde kimse yoktu galiba." cümlesinde "evde" kelimesindeki "-de" ektir (çıkardığımızda anlam bozulur: "Ev kimse yoktu galiba."). Bu nedenle bitişik yazımı doğrudur. ✅

👉 Soruda "de/da" bağlacının yazımı yanlış olan şık sorulmuş. Verilen şıklarda "de/da" ile ilgili bir yanlışlık yoktur. Bu durumda soruyu yeniden değerlendirirsek, şık (a) "Kitapta ki" ifadesindeki "ki" bağlacının yanlış yazımıyla dikkat çekmektedir. Eğer soru "de/da" yerine genel olarak yazım yanlışını sorsaydı, (a) şıkkı doğru cevap olurdu. Ancak soruda "de/da" bağlacı belirtildiği için, diğer şıklardaki "de/da" kullanımları doğrudur. Bu bir yanıltmaca örneği olabilir. Eğer sorunun amacı "de/da" üzerinden yanlış bulmak idiyse, şıklarda o tür bir yanlış örnek verilmemiştir. Ancak biz buradaki tüm "de/da" kullanımlarının doğru olduğunu belirtelim.

💡 Ek açıklama: Eğer şıklarda "Oda da ders çalıştı." gibi bir örnek olsaydı, "da" bağlacı olduğu için ayrı yazılması gerekirken bitişik yazıldığı için o yanlış olurdu. Bu şıkların hepsi doğru yazım örneğidir. (Soru metnindeki bir hatayı varsayarak, eğer amaç bir yanlış bulmak idiyse, bu şıklarda o yok.)

📌 Zeynep'in cümlesinde iki farklı yazım yanlışı bulunmaktadır:

• "Anladım ki" ifadesindeki "ki" bağlacıdır. "Ki" bağlacı, cümleden çıkarıldığında anlam bozulmadığı için ayrı yazılması gerekir. (Anladım bu iş biraz da sabır istiyor - anlam bozulmuyor.) ✅
• "birazda" kelimesindeki "da" bağlacıdır. "Da" bağlacı da cümleden çıkarıldığında anlam bozulmadığı için (biraz sabır istiyor) ayrı yazılması gerekir. ✅

💡 Zeynep'in cümlesinin doğru hali: "Anladım ki bu iş biraz da sabır istiyor."

📌 Soru eki olan "mi, mı, mu, mü" her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır ve kendinden sonra gelen eklerle bitişik yazılır.

• a) "Yarın okula gelecekmi sin?" 👉 "gelecek mi sin" olmalıydı. Yanlış. ❌
• b) "Hava bugün çokmu soğuk?" 👉 "çok mu" olmalıydı. Yanlış. ❌
• c) "Kitabı okudun mu?" 👉 "mu" soru eki ayrı yazılmış ve herhangi bir ek almadığı için bu haliyle doğrudur. ✅
• d) "Yemekler lezzetli miydi?" 👉 "miydi" doğru yazılmıştır (mi eki "-ydi" ile bitişik yazılmış). Bu da doğru bir kullanımdır. ✅

💡 Cevap: Hem c hem de d şıkkı doğrudur. Soru tek bir doğru cevap bekliyorsa, şıkların formatında bir düzenleme gerekebilir. Ancak kurala göre her ikisi de doğru yazılmıştır.

📌 Eş görevli kelimeleri veya kelime gruplarını ayırmak için virgül (,) kullanılır. Cümlenin sonuna ise nokta (.) konulur.

• Listenin öğeleri olan "süt", "ekmek", "yumurta" ve "peynir" eş görevli kelimelerdir.
• "Süt" ile "ekmek" arasına virgül gelmelidir.
• "Ekmek" ile "yumurta" arasına virgül gelmelidir.
• "Yumurta"dan sonra "ve" bağlacı geldiği için "yumurta" ile "peynir" arasına virgül konulmaz.
• Cümlenin sonuna ise nokta konulur.

💡 Doğru liste: "Süt, ekmek, yumurta ve peynir almayı unutma."

📌 Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin veya seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra ünlem işareti (!) kullanılır.

• "Eyvah" kelimesi bir şaşırma ve endişe ifadesidir. Bu tür duyguları belirten kelimelerden sonra ünlem işareti konulabilir.
• Eğer "Eyvah" kelimesinden sonra ünlem işareti konulursa, cümlenin devamındaki "anahtarımı unuttum" ifadesinin ilk harfi büyük başlamalıdır.
• Ancak burada "Eyvah" kelimesi cümlenin bir parçası gibi düşünülmüş ve cümlenin genel duygusu bir şaşkınlık ve telaş içerdiği için cümlenin sonuna ünlem işareti getirmek en uygunudur.

💡 Doğru cümle: "Eyvah, anahtarımı unuttum!"

📌 Kesme işareti ('), özel adlara getirilen çekim eklerini ayırmak için kullanılır.

• Cümlede "Türkiye" kelimesi özel bir isimdir (ülke adı).
• "Türkiye'nin" kelimesindeki "-nin" eki, iyelik eki (çekim eki) olduğu için özel isimden sonra gelen bu ek kesme işaretiyle ayrılmıştır.
• "Ankara" da özel isimdir ancak "-dır" eki çekim eki olsa da bu tip isimlere gelen bildirme ekleri genellikle kesme işaretiyle ayrılmaz. 6. sınıf seviyesinde daha çok özel isimlere gelen iyelik, durum eklerinin ayrılması vurgulanır.

💡 Kural: Özel isimlere gelen çekim ekleri (hal ekleri, iyelik ekleri vb.) kesme işaretiyle ayrılır. Örnek: "Ayşe'nin", "İzmir'e", "Türk'ün".

📌 Arkadaşınızın mesajında üç temel hata bulunmaktadır:

• Sayıların Yazımı: Saat ve dakika arasına nokta (.) konur. "10 30" yerine "10.30" olmalı. ✅
• "De/Da" Bağlacının Yazımı: "10.30 da" ifadesindeki "da" bağlaçtır ("saat 10.30 okulun önünde buluşalım mı" anlam bozulmaz) ve bu nedenle ayrı yazılmalıdır. "10.30'da" şeklinde yazılmalıdır. Ayrıca, sayılara gelen ekler de kesme işaretiyle ayrılır. ✅
• Soru Ekinin Yazımı: "buluşalım mı" ifadesindeki "mı" soru ekidir ve kendisinden önceki kelimeden ayrı yazılmalıdır. ✅

💡 Doğru mesaj: "Yarın saat 10.30'da okulun önünde buluşalım mı?"