🎓 6. Sınıf
📚 6. Sınıf Türkçe
💡 6. Sınıf Türkçe: Türkçe Cümle Çözümlü Örnekler
6. Sınıf Türkçe: Türkçe Cümle Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlede yüklemi ve özneyi bulunuz.
"Minik kedi pencerenin önünde uyuyordu." 🐈
"Minik kedi pencerenin önünde uyuyordu." 🐈
Çözüm:
Bu cümlede temel ögeleri bulmak için şu adımları izleyelim:
- 👉 Öncelikle yüklemi buluruz. Yüklem, cümlede bildirilen işi, oluşu, durumu veya yargıyı taşıyan sözcük veya söz öbeğidir. Genellikle cümlenin sonunda bulunur.
- ✅ "uyuyordu" kelimesi, cümlede yapılan işi (uyuma eylemini) bildirdiği için yüklemdir.
- 👉 Daha sonra özneyi buluruz. Özne, yüklemin bildirdiği işi yapan veya durumu üzerine alan varlıktır. Yükleme "kim?" veya "ne?" sorularını sorarak özneyi bulabiliriz.
- ✅ "Uyuyan kim?" diye sorduğumuzda cevabı "Minik kedi" olur. Bu nedenle "Minik kedi" cümlemizin öznesidir.
Kısaca: Yüklem: uyuyordu, Özne: Minik kedi
Örnek 2:
Aşağıdaki cümlelerden hangisi olumlu, hangisi olumsuz cümledir?
1. "Bugün hava çok güzeldi." ☀️
2. "Sınav sonuçları henüz açıklanmadı." ⏳
1. "Bugün hava çok güzeldi." ☀️
2. "Sınav sonuçları henüz açıklanmadı." ⏳
Çözüm:
Cümlelerin olumlu veya olumsuz olma durumunu belirlerken, eylemin gerçekleşip gerçekleşmediğine veya yargının var olup olmadığına bakarız.
- 👉 1. Cümle: "Bugün hava çok güzeldi."
- ✅ Bu cümlede "güzel olma" durumu gerçekleşmiştir. Cümlede olumsuzluk bildiren "-me, -ma, -sız, değil" gibi ek veya sözcükler yoktur. Bu nedenle olumlu bir cümledir.
- 👉 2. Cümle: "Sınav sonuçları henüz açıklanmadı."
- ✅ Bu cümlede "açıklanma" eylemi gerçekleşmemiştir. "açıklanmadı" ifadesindeki olumsuzluk eki, eylemin olumsuz olduğunu belirtir (açıklanmama durumu). Bu nedenle olumsuz bir cümledir.
Örnek 3:
Aşağıdaki cümlelerin türlerini (soru veya ünlem) belirleyiniz.
1. "Eyvah, anahtarımı unuttum!" 😱
2. "Bu kitabı daha önce okudun mu?" 📚
1. "Eyvah, anahtarımı unuttum!" 😱
2. "Bu kitabı daha önce okudun mu?" 📚
Çözüm:
Cümlelerin türlerini belirlerken, ifade ettikleri anlama ve kullanılan noktalama işaretlerine dikkat ederiz.
- 👉 1. Cümle: "Eyvah, anahtarımı unuttum!"
- ✅ Bu cümle, şaşırma, korku, sevinç gibi ani ve güçlü duyguları ifade eder. Cümlenin sonunda ünlem işareti (!) kullanılmıştır. Bu nedenle ünlem cümlesidir.
- 👉 2. Cümle: "Bu kitabı daha önce okudun mu?"
- ✅ Bu cümle, bir bilgi edinmek amacıyla soru sorma anlamı taşır. Cümlede "mu" soru edatı kullanılmış ve sonunda soru işareti (?) bulunmaktadır. Bu nedenle soru cümlesidir.
Örnek 4:
Aşağıdaki cümlede nesneyi bulunuz ve türünü (belirtili/belirtisiz) belirtiniz.
"Ali, kapıdaki kediyi besledi." 🥣
"Ali, kapıdaki kediyi besledi." 🥣
Çözüm:
Cümledeki nesneyi ve türünü bulmak için yükleme "ne?", "neyi?", "kimi?" sorularını sorarız.
- 👉 Öncelikle yüklemi bulalım: "besledi".
- 👉 Sonra özneyi bulalım: "Besleyen kim?" -> "Ali".
- 👉 Şimdi nesneyi bulmak için yükleme "neyi?" veya "kimi?" sorularını soralım: "Ali neyi besledi?"
- ✅ Cevap: "kapıdaki kediyi". Bu ifade, yüklemin bildirdiği işten etkilenen varlığı gösterir ve sonunda belirtme hal eki (-i) aldığı için belirtili nesnedir.
Kısaca: Nesne: kapıdaki kediyi, Türü: Belirtili Nesne.
Örnek 5:
Aşağıdaki cümlede dolaylı tümleci bulunuz.
"Çocuklar parkta neşeyle oynuyordu." 👦👧🌳
"Çocuklar parkta neşeyle oynuyordu." 👦👧🌳
Çözüm:
Dolaylı tümleç, yüklemin bildirdiği eylemin yöneldiği, bulunduğu veya ayrıldığı yeri gösteren ögedir. Yükleme "kime, kimde, kimden, neye, neyde, neyden, nereye, nerede, nereden" sorularını sorarak bulunur.
- 👉 Öncelikle yüklemi bulalım: "oynuyordu".
- 👉 Sonra özneyi bulalım: "Oynayan kim?" -> "Çocuklar".
- 👉 Şimdi dolaylı tümleci bulmak için yükleme "nerede?" sorusunu soralım: "Çocuklar nerede oynuyordu?"
- ✅ Cevap: "parkta". Bu ifade, eylemin gerçekleştiği yeri bildirdiği için dolaylı tümleçtir.
Kısaca: Dolaylı Tümleç: parkta.
Örnek 6:
Aşağıdaki cümlede zarf tümlecini bulunuz.
"Öğretmenimiz konuyu sabırla anlattı." 👩🏫📖
"Öğretmenimiz konuyu sabırla anlattı." 👩🏫📖
Çözüm:
Zarf tümleci, yüklemin anlamını zaman, durum, miktar, yer-yön veya sebep gibi çeşitli yönlerden tamamlayan ögedir. Yükleme "nasıl, ne zaman, ne kadar, niçin, nereye" (yalın halde) gibi sorular sorularak bulunur.
- 👉 Öncelikle yüklemi bulalım: "anlattı".
- 👉 Sonra özneyi bulalım: "Anlatan kim?" -> "Öğretmenimiz".
- 👉 Şimdi zarf tümlecini bulmak için yükleme "nasıl?" sorusunu soralım: "Öğretmenimiz konuyu nasıl anlattı?"
- ✅ Cevap: "sabırla". Bu ifade, eylemin yapılma biçimini (durumunu) belirttiği için zarf tümlecidir.
Kısaca: Zarf Tümleci: sabırla.
Örnek 7:
Aşağıdaki paragrafta yer alan altı çizili cümlenin ögelerini bulunuz ve cümlenin anlamına göre türünü (olumlu/olumsuz) belirtiniz. 🧐
"Dün akşam yağan şiddetli yağmur, tüm şehri etkiledi. Yollar suyla doldu, bazı evlerin bodrum katlarına su girdi. Belediye ekipleri, sabah erken saatlerde tüm yolları temizledi. Halk, yetkililere teşekkür etti."
"Dün akşam yağan şiddetli yağmur, tüm şehri etkiledi. Yollar suyla doldu, bazı evlerin bodrum katlarına su girdi. Belediye ekipleri, sabah erken saatlerde tüm yolları temizledi. Halk, yetkililere teşekkür etti."
Çözüm:
Altı çizili cümle: "Belediye ekipleri, sabah erken saatlerde tüm yolları temizledi."
- 👉 Cümlenin Ögelerini Bulma:
- Yüklem: "temizledi" (Cümledeki işi bildiren kelime)
- Özne: "Temizleyen kim?" -> "Belediye ekipleri" (İşi yapan varlık)
- Nesne: "Belediye ekipleri neyi temizledi?" -> "tüm yolları" (Belirtme hal eki aldığı için belirtili nesne)
- Zarf Tümleci: "Belediye ekipleri ne zaman temizledi?" -> "sabah erken saatlerde" (Eylemin zamanını bildiren ifade)
- 👉 Cümlenin Anlamına Göre Türü:
- ✅ Cümlede "temizleme" eylemi gerçekleşmiştir ve olumsuzluk bildiren bir ek veya sözcük (örn: -me, -ma, değil) bulunmamaktadır. Bu nedenle cümle olumlu bir cümledir.
Kısaca: Ögeler: Özne (Belediye ekipleri), Zarf Tümleci (sabah erken saatlerde), Nesne (tüm yolları), Yüklem (temizledi). Türü: Olumlu Cümle.
Örnek 8:
Bir anne ile kızı arasında geçen aşağıdaki diyaloğu okuyunuz. Diyalogdaki 1. cümlenin yüklemini ve 2. cümlenin öznesini bulunuz. Ayrıca 3. cümlenin anlamına göre türünü belirtiniz. 💬
Anne: "1. Akşam yemeği hazır."
Kız: "2. Ben hemen geliyorum anneciğim."
Anne: "3. Yemekler soğumasın, acele et!"
Anne: "1. Akşam yemeği hazır."
Kız: "2. Ben hemen geliyorum anneciğim."
Anne: "3. Yemekler soğumasın, acele et!"
Çözüm:
Diyalogdaki cümleleri tek tek inceleyelim:
- 👉 1. Cümle: "Akşam yemeği hazır."
- Bu cümlede yargı bildiren kelime "hazır" kelimesidir. "Hazır" kelimesi, bir durum bildirdiği için yüklemdir.
- 👉 2. Cümle: "Ben hemen geliyorum anneciğim."
- Yüklem: "geliyorum". "Gelen kim?" diye sorduğumuzda cevabı "Ben" olur. Bu nedenle özne "Ben"dir.
- 👉 3. Cümle: "Yemekler soğumasın, acele et!"
- Bu cümlede "soğuma" eyleminin gerçekleşmemesi istenmektedir. "soğumasın" ifadesindeki olumsuzluk eki (-ma) ve dilek anlamı, cümlenin olumsuz bir cümle olduğunu gösterir.
Kısaca:
1. Cümlenin Yüklemi: hazır
2. Cümlenin Öznesi: Ben
3. Cümlenin Türü: Olumsuz Cümle
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/6-sinif-turkce-turkce-cumle/sorular