💡 6. Sınıf Türkçe: Türkçe 2. dönem 2. yazılı Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "tatlı" sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?
A) Annem akşam için çok lezzetli bir sütlü tatlı yapmış.
B) Manavdan aldığımız elmalar oldukça tatlı çıktı.
C) Bebek, uykusunda çok tatlı bir şekilde gülümsüyordu.
D) Çayına iki küp şeker atınca tadı çok tatlı oldu.
Çözüm ve Açıklama
Sözcüklerin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamlara mecaz anlam denir. Seçenekleri inceleyelim:
A, B ve D seçeneklerinde "tatlı" sözcüğü; şekeri olan, tadı şekerli olan anlamında yani gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
C seçeneğinde ise "tatlı" sözcüğü; sevimli, cana yakın anlamında kullanılarak gerçek anlamından uzaklaşmıştır.
✅ Doğru Cevap: C
2
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "neden-sonuç" (sebep-sonuç) ilişkisi vardır?
A) Kitap okumak için kütüphaneye gitti.
B) Kar yağınca okullar iki gün tatil edildi.
C) Sınavı kazanmak amacıyla gece gündüz çalışıyor.
D) Temiz bir dünya istiyorsan çevreni kirletme.
Çözüm ve Açıklama
Neden-sonuç cümlelerinde bir eylemin gerçekleşme sebebi belirtilir. Bu cümlelerde genellikle "-dığı için, -den dolayı, -ınca" gibi ekler ve ifadeler bulunur.
A seçeneği: "Kitap okumak için" (Henüz gerçekleşmemiş bir amaç var, Amaç-Sonuç).
B seçeneği: Okulların tatil edilmesinin nedeni karın yağmasıdır. Eylem gerçekleşmiştir. (Neden-Sonuç).
C seçeneği: "Kazanmak amacıyla" (Henüz gerçekleşmemiş, Amaç-Sonuç).
D seçeneği: "İstiyorsan" (Bir şarta bağlılık var, Koşul-Sonuç).
✅ Doğru Cevap: B
3
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir "belirtili isim tamlaması" kullanılmıştır?
A) Sokak kapısı rüzgardan dolayı hızla kapandı.
B) Mavi ceket ona çok yakışmıştı.
C) Okulun bahçesi tören için erkenden temizlendi.
D) Türkçe defterini evde unutunca çok üzüldü.
Çözüm ve Açıklama
İsim tamlamalarını hatırlayalım:
Belirtili İsim Tamlaması: Hem tamlayan hem de tamlanan ek alır. (Örn: Kapı-nın kol-u)
Belirtisiz İsim Tamlaması: Sadece tamlanan ek alır. (Örn: Kapı kol-u)
Şimdi seçeneklere bakalım:
A) "Sokak kapısı" -> Belirtisiz isim tamlaması.
B) "Mavi ceket" -> Sıfat tamlaması.
C) "Okul-un bahçe-si" -> Hem tamlayan (-un) hem tamlanan (-si) ek almıştır. Belirtili isim tamlamasıdır.
D) "Türkçe defteri" -> Belirtisiz isim tamlaması.
✅ Doğru Cevap: C
4
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "işaret zamiri" kullanılmıştır?
A) O, her sabah erkenden kalkıp spor yapar.
B) Şunu masanın üzerine bırakır mısın?
C) Bazı öğrenciler bahçede oyun oynuyor.
D) Hangi kitabı okuyacağına karar veremedi.
Çözüm ve Açıklama
Zamirler (adıllar), isimlerin yerini tutan sözcüklerdir.
A seçeneğinde: "O" sözcüğü bir insanın yerini tuttuğu için kişi zamiridir.
B seçeneğinde: "Şunu" sözcüğü bir nesnenin yerini işaret yoluyla tuttuğu için işaret zamiridir.
C seçeneğinde: "Bazı" sözcüğü bir ismin önüne gelip onu belirsiz şekilde etkilediği için belgisiz sıfattır.
D seçeneğinde: "Hangi" sözcüğü bir ismin önüne geldiği için soru sıfatıdır.
✅ Doğru Cevap: B
5
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?
A) Sınav \( 10 \).\( 30 \)'da başlayacakmış.
B) Yarın Ayşe de bizimle sinemaya gelecek.
C) Bahçedeki çiçekleri sulamayı unutma.
D) Duydumki sende çok güzel resim yapıyormuşsun.
Çözüm ve Açıklama
Yazım kurallarını inceleyelim:
A) Saat ve dakikaların arasına nokta konur, ek saate göre gelir. Doğru.
B) Bağlaç olan "de" ayrı yazılır. Doğru.
C) Sıfat yapan "-ki" bitişik yazılır. Doğru.
D) "Duydum ki" cümlesindeki "ki" bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır. Ayrıca "sen de" derken "de" bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
✅ Doğru Cevap: D
6
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) farklı bir görevde kullanılmıştır?
A) Elma, armut, muz ve çilek aldık.
B) Defterini, kalemini, silgisini çantasına koydu.
C) Ali, bugün okula biraz geç kaldı.
D) Sessiz, sakin, huzurlu bir kasabaydı.
Çözüm ve Açıklama
Virgülün görevlerini hatırlayalım:
A, B ve D seçeneklerinde virgül; eş görevli sözcükleri (meyveler, eşyalar, sıfatlar) birbirinden ayırmak için kullanılmıştır.
C seçeneğinde ise virgül; cümlede işi yapan kişiyi yani özneyi belirtmek, vurgulamak için kullanılmıştır.
✅ Doğru Cevap: C
7
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Bir kütüphanede Ali, Burak ve Ceyda isimli üç öğrenci; Macera, Bilim ve Tarih kitaplarından birer tane seçmiştir. Kitap seçimleriyle ilgili şunlar bilinmektedir:
Her öğrenci farklı bir tür seçmiştir.
Ali, Bilim kitabını seçmemiştir.
Ceyda, Tarih kitabını seçmiştir.
Bu bilgilere göre Ali hangi tür kitabı seçmiştir?
Çözüm ve Açıklama
Verilen bilgileri bir tablo gibi düşünerek yerleştirelim:
1. Adım: Ceyda'nın kitabı kesin olarak bellidir: Tarih.
2. Adım: Geriye Macera ve Bilim kitapları kaldı.
3. Adım: Ali, Bilim kitabını seçmediğine göre, geriye kalan tek seçenek olan Macera kitabını seçmiştir.
4. Adım: Bu durumda Burak'a da Bilim kitabı kalmaktadır.
👉 Sonuç olarak Ali, Macera kitabını seçmiştir.
✅ Doğru Cevap: Macera
8
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Okul müdürlüğüne bir konuda istekte bulunmak için yazılan resmi yazılara "dilekçe" denir. Bir dilekçe yazılırken aşağıdakilerden hangisine dikkat edilmesine gerek yoktur?
A) Çizgisiz beyaz kağıda yazılmasına.
B) Sağ alt köşeye ad, soyad ve imza atılmasına.
C) Sol alt köşeye adres bilgilerinin yazılmasına.
D) Dilekçenin mutlaka renkli ve süslü kalemlerle yazılmasına.
Çözüm ve Açıklama
Dilekçe yazım kuralları günlük hayatta çok önemlidir:
A) Dilekçeler ciddi kurumlara verildiği için standart beyaz kağıda yazılır. (Doğru)
B) İmzayı atan kişinin kim olduğu sağ alt köşede belirtilmelidir. (Doğru)
C) İletişim için adres bilgileri sol alta yazılır. (Doğru)
D) Dilekçeler resmi belgelerdir; süslü veya renkli kalemlerle değil, genellikle mavi veya siyah tükenmez kalemle, sade bir dille yazılır.
✅ Doğru Cevap: D
6. Sınıf Türkçe: Türkçe 2. dönem 2. yazılı Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "tatlı" sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?
A) Annem akşam için çok lezzetli bir sütlü tatlı yapmış.
B) Manavdan aldığımız elmalar oldukça tatlı çıktı.
C) Bebek, uykusunda çok tatlı bir şekilde gülümsüyordu.
D) Çayına iki küp şeker atınca tadı çok tatlı oldu.
Çözüm:
Sözcüklerin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamlara mecaz anlam denir. Seçenekleri inceleyelim:
A, B ve D seçeneklerinde "tatlı" sözcüğü; şekeri olan, tadı şekerli olan anlamında yani gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
C seçeneğinde ise "tatlı" sözcüğü; sevimli, cana yakın anlamında kullanılarak gerçek anlamından uzaklaşmıştır.
✅ Doğru Cevap: C
Örnek 2:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "neden-sonuç" (sebep-sonuç) ilişkisi vardır?
A) Kitap okumak için kütüphaneye gitti.
B) Kar yağınca okullar iki gün tatil edildi.
C) Sınavı kazanmak amacıyla gece gündüz çalışıyor.
D) Temiz bir dünya istiyorsan çevreni kirletme.
Çözüm:
Neden-sonuç cümlelerinde bir eylemin gerçekleşme sebebi belirtilir. Bu cümlelerde genellikle "-dığı için, -den dolayı, -ınca" gibi ekler ve ifadeler bulunur.
A seçeneği: "Kitap okumak için" (Henüz gerçekleşmemiş bir amaç var, Amaç-Sonuç).
B seçeneği: Okulların tatil edilmesinin nedeni karın yağmasıdır. Eylem gerçekleşmiştir. (Neden-Sonuç).
C seçeneği: "Kazanmak amacıyla" (Henüz gerçekleşmemiş, Amaç-Sonuç).
D seçeneği: "İstiyorsan" (Bir şarta bağlılık var, Koşul-Sonuç).
✅ Doğru Cevap: B
Örnek 3:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir "belirtili isim tamlaması" kullanılmıştır?
A) Sokak kapısı rüzgardan dolayı hızla kapandı.
B) Mavi ceket ona çok yakışmıştı.
C) Okulun bahçesi tören için erkenden temizlendi.
D) Türkçe defterini evde unutunca çok üzüldü.
Çözüm:
İsim tamlamalarını hatırlayalım:
Belirtili İsim Tamlaması: Hem tamlayan hem de tamlanan ek alır. (Örn: Kapı-nın kol-u)
Belirtisiz İsim Tamlaması: Sadece tamlanan ek alır. (Örn: Kapı kol-u)
Şimdi seçeneklere bakalım:
A) "Sokak kapısı" -> Belirtisiz isim tamlaması.
B) "Mavi ceket" -> Sıfat tamlaması.
C) "Okul-un bahçe-si" -> Hem tamlayan (-un) hem tamlanan (-si) ek almıştır. Belirtili isim tamlamasıdır.
D) "Türkçe defteri" -> Belirtisiz isim tamlaması.
✅ Doğru Cevap: C
Örnek 4:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "işaret zamiri" kullanılmıştır?
A) O, her sabah erkenden kalkıp spor yapar.
B) Şunu masanın üzerine bırakır mısın?
C) Bazı öğrenciler bahçede oyun oynuyor.
D) Hangi kitabı okuyacağına karar veremedi.
Çözüm:
Zamirler (adıllar), isimlerin yerini tutan sözcüklerdir.
A seçeneğinde: "O" sözcüğü bir insanın yerini tuttuğu için kişi zamiridir.
B seçeneğinde: "Şunu" sözcüğü bir nesnenin yerini işaret yoluyla tuttuğu için işaret zamiridir.
C seçeneğinde: "Bazı" sözcüğü bir ismin önüne gelip onu belirsiz şekilde etkilediği için belgisiz sıfattır.
D seçeneğinde: "Hangi" sözcüğü bir ismin önüne geldiği için soru sıfatıdır.
✅ Doğru Cevap: B
Örnek 5:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?
A) Sınav \( 10 \).\( 30 \)'da başlayacakmış.
B) Yarın Ayşe de bizimle sinemaya gelecek.
C) Bahçedeki çiçekleri sulamayı unutma.
D) Duydumki sende çok güzel resim yapıyormuşsun.
Çözüm:
Yazım kurallarını inceleyelim:
A) Saat ve dakikaların arasına nokta konur, ek saate göre gelir. Doğru.
B) Bağlaç olan "de" ayrı yazılır. Doğru.
C) Sıfat yapan "-ki" bitişik yazılır. Doğru.
D) "Duydum ki" cümlesindeki "ki" bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır. Ayrıca "sen de" derken "de" bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
✅ Doğru Cevap: D
Örnek 6:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) farklı bir görevde kullanılmıştır?
A) Elma, armut, muz ve çilek aldık.
B) Defterini, kalemini, silgisini çantasına koydu.
C) Ali, bugün okula biraz geç kaldı.
D) Sessiz, sakin, huzurlu bir kasabaydı.
Çözüm:
Virgülün görevlerini hatırlayalım:
A, B ve D seçeneklerinde virgül; eş görevli sözcükleri (meyveler, eşyalar, sıfatlar) birbirinden ayırmak için kullanılmıştır.
C seçeneğinde ise virgül; cümlede işi yapan kişiyi yani özneyi belirtmek, vurgulamak için kullanılmıştır.
✅ Doğru Cevap: C
Örnek 7:
Bir kütüphanede Ali, Burak ve Ceyda isimli üç öğrenci; Macera, Bilim ve Tarih kitaplarından birer tane seçmiştir. Kitap seçimleriyle ilgili şunlar bilinmektedir:
Her öğrenci farklı bir tür seçmiştir.
Ali, Bilim kitabını seçmemiştir.
Ceyda, Tarih kitabını seçmiştir.
Bu bilgilere göre Ali hangi tür kitabı seçmiştir?
Çözüm:
Verilen bilgileri bir tablo gibi düşünerek yerleştirelim:
1. Adım: Ceyda'nın kitabı kesin olarak bellidir: Tarih.
2. Adım: Geriye Macera ve Bilim kitapları kaldı.
3. Adım: Ali, Bilim kitabını seçmediğine göre, geriye kalan tek seçenek olan Macera kitabını seçmiştir.
4. Adım: Bu durumda Burak'a da Bilim kitabı kalmaktadır.
👉 Sonuç olarak Ali, Macera kitabını seçmiştir.
✅ Doğru Cevap: Macera
Örnek 8:
Okul müdürlüğüne bir konuda istekte bulunmak için yazılan resmi yazılara "dilekçe" denir. Bir dilekçe yazılırken aşağıdakilerden hangisine dikkat edilmesine gerek yoktur?
A) Çizgisiz beyaz kağıda yazılmasına.
B) Sağ alt köşeye ad, soyad ve imza atılmasına.
C) Sol alt köşeye adres bilgilerinin yazılmasına.
D) Dilekçenin mutlaka renkli ve süslü kalemlerle yazılmasına.
Çözüm:
Dilekçe yazım kuralları günlük hayatta çok önemlidir:
A) Dilekçeler ciddi kurumlara verildiği için standart beyaz kağıda yazılır. (Doğru)
B) İmzayı atan kişinin kim olduğu sağ alt köşede belirtilmelidir. (Doğru)
C) İletişim için adres bilgileri sol alta yazılır. (Doğru)
D) Dilekçeler resmi belgelerdir; süslü veya renkli kalemlerle değil, genellikle mavi veya siyah tükenmez kalemle, sade bir dille yazılır.