✅ 6. Sınıf Türkçe: İşlev temelli dil yapıları Test Çöz

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "neden-sonuç" ilişkisi vardır?

A) Kitap okumak için odasına çekildi.
B) Kar yağdığı için yollar kapandı.
C) Düzenli çalışırsan başarılı olursun.
D) En sevdiği ders Türkçeydi.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleştirilme "amacı" belirtilmiştir?

A) Sınavı kazanmak amacıyla gece gündüz çalışıyor.
B) Geç kaldığından dolayı öğretmeninden özür diledi.
C) Hava güzelleşirse pikniğe gideceğiz.
D) Kitap okumayı çok seviyor.

"Ödevlerini bitirirsen arkadaşlarınla oyun oynayabilirsin." cümlesindeki anlam ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Amaç-sonuç
B) Neden-sonuç
C) Koşul-sonuç
D) Karşılaştırma

"Derslerine çok çalıştı .......... sınavdan istediği notu alamadı." cümlesindeki boşluğa düşüncenin yönünü değiştiren hangi ifade getirilmelidir?

A) çünkü
B) ama
C) hatta
D) özellikle

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem "karşılaştırma" yapılmış hem de "öznel" bir yargıya yer verilmiştir?

A) Sınıfın en uzun boylu öğrencisi Ahmet'tir.
B) Bu şairin son kitabı, diğer kitaplarından çok daha sürükleyiciydi.
C) Türkiye'nin en kalabalık şehri İstanbul'dur.
D) Kardeşim benden daha hızlı koşuyor.

Geçiş ve bağlantı ifadeleri cümleler arasında farklı anlam ilişkileri kurar.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "özetleyen ve açıklayan" bir geçiş ifadesi kullanılmıştır?

A) Sinemaya gidecektik ama bilet bulamadık.
B) Kitap okumayı severim, özellikle macera romanlarına bayılırım.
C) Maçı kazandık, kısacası şampiyon olduk.
D) Oraya gitmeliyiz hatta onlardan özür dilemeliyiz.

"İçin" edatı cümlelere "neden-sonuç" veya "amaç-sonuç" anlamı katabilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "için" edatı cümleye diğerlerinden farklı bir anlam katmıştır?

I. Sınavı geçmek için çok çalıştı.
II. Otobüsü kaçırdığı için derse geç kaldı.
III. Sağlıklı yaşamak için spor yapıyor.
IV. Yeni bir ev almak için para biriktiriyor.

A) I
B) II
C) III
D) IV

"Keşke dün akşam onun kalbini kırmasaydım." cümlesinde hâkim olan duygu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sitem
B) Pişmanlık
C) Kararsızlık
D) Küçümseme

"Bu yılki kitap fuarına yine yoğun bir katılım oldu." cümlesinden kesin olarak çıkarılabilecek örtülü anlam aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fuara sadece kitapseverler katılmıştır.
B) Geçmiş yıllardaki kitap fuarlarına भी yoğun katılım olmuştur.
C) Bu yılki fuar, geçen yıla göre daha kalabalıktır.
D) Fuar her yıl aynı şehirde düzenlenmektedir.

"Bir kavramın ya da varlığın ne olduğunu açıklamaya tanımlama denir. Genellikle 'Bu nedir?' sorusuna cevap verir."

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde tanımlama yapılmıştır?

A) Kitap, zihnimizi besleyen en değerli dosttur.
B) Hikaye ve roman gibi türler olay çevresinde gelişir.
C) Şiir okumak insanı bambaşka dünyalara götürür.
D) Yazar, son eserinde köy hayatını ele almış.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "koşula bağlılık" söz konusudur?

A) Kar yağınca sokaklar sessizliğe büründü.
B) Erken uyanırsak sabah yürüyüşü yapabiliriz.
C) Arkadaşını görmek üzere Ankara'ya gitti.
D) Hava soğuk olduğu için kalın giyindi.

Türkçe öğretmeni, tahtaya "İşlevsel Dil Yapıları" ile ilgili şu bilgileri yazmıştır:

1. Amaç-sonuç cümlelerinde eylemin hangi hedefle yapıldığı belirtilir.
2. Neden-sonuç cümlelerinde eylemin gerçekleşme gerekçesi verilir.
3. Koşul-sonuç cümlelerinde bir durumun gerçekleşmesi başka bir duruma bağlıdır.

Öğretmen, öğrencilerinden bu kurallara uygun birer cümle yazmalarını istemiştir. Öğrencilerin yazdığı cümleler şöyledir:

- Can: "Sınavda başarılı olmak için planlı çalışıyorum."
- Efe: "Elektrikler kesildiği için ödevimi bitiremedim."
- Elif: "Hava soğuk olursa montunu giymelisin."
- Derya: "Kitap okumak, insanı her zaman dinlendirir."

Buna göre hangi öğrencinin yazdığı cümle, öğretmenin tahtaya yazdığı kurallardan (1, 2 veya 3) herhangi birine örnek gösterilemez?

A) Can
B) Efe
C) Elif
D) Derya

Bir metindeki cümlelerin anlam ilişkilerini belirlemek, metnin ana fikrini anlamaya yardımcı olur.

Aşağıdaki metinde numaralanmış cümlelerle ilgili yapılan analizlerden hangisi yanlıştır?

(I) Günümüzde teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte insan ilişkileri de büyük bir değişim geçiriyor. (II) İnsanlar yüz yüze iletişim kurmak yerine sosyal medya üzerinden haberleşmeyi tercih ediyor. (III) Bu durum, bireylerin yalnızlaşmasına neden olduğu için toplumsal bağları zayıflatıyor. (IV) Eğer teknolojiyi bilinçli kullanırsak bu olumsuz durumun önüne geçebiliriz.

A) I. cümlede nesnel bir saptama yapılmıştır.
B) II. cümlede bir karşılaştırma söz konusudur.
C) III. cümlede amaç-sonuç ilişkisi vardır.
D) IV. cümlede bir koşula bağlılık durumu vardır.

Bir dil bilimci, cümlelerdeki işlevsel yapıları şu şekilde sembolize etmiştir:

- $\blacktriangle$: Amaç-Sonuç
- $\blacksquare$: Neden-Sonuç
- $\bigstar$: Koşul-Sonuç

Buna göre aşağıdaki cümleler ve sembol eşleştirmelerinden hangisi tamamen doğrudur?

A)
- Yağmur yağdığı için maç iptal edildi. $\rightarrow \blacktriangle$
- Sağlıklı olmak için spor yapmalısın. $\rightarrow \blacksquare$
- Ödevini yaparsan dışarı çıkabilirsin. $\rightarrow \bigstar$

B)
- Yağmur yağdığı için maç iptal edildi. $\rightarrow \blacksquare$
- Sağlıklı olmak için spor yapmalısın. $\rightarrow \blacktriangle$
- Ödevini yaparsan dışarı çıkabilirsin. $\rightarrow \bigstar$

C)
- Yağmur yağdığı için maç iptal edildi. $\rightarrow \bigstar$
- Sağlıklı olmak için spor yapmalısın. $\rightarrow \blacktriangle$
- Ödevini yaparsan dışarı çıkabilirsin. $\rightarrow \blacksquare$

D)
- Yağmur yağdığı için maç iptal edildi. $\rightarrow \blacksquare$
- Sağlıklı olmak için spor yapmalısın. $\rightarrow \bigstar$
- Ödevini yaparsan dışarı çıkabilirsin. $\rightarrow \blacktriangle$