🎓 6. Sınıf
📚 6. Sınıf Türkçe
💡 6. Sınıf Türkçe: İkilemeler ve pekiştirmeler Çözümlü Örnekler
6. Sınıf Türkçe: İkilemeler ve pekiştirmeler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerin türünü belirleyiniz:
1. Çocuklar koşa koşa parka gitti.
2. Elbiseler rengarenk bir görünüme sahipti.
3. Hava zıp zıp zıplıyordu.
4. Annesi ona pırıl pırıl bir oyuncak aldı.
Çözüm:
Bu soruda altı çizili kelimelerin birer ikileme olduğunu görmeliyiz. İkilemeler, anlamı güçlendirmek, pekiştirmek veya anlatımı daha canlı kılmak için yan yana kullanılan aynı veya yakın anlamlı kelimelerden oluşur.
- koşa koşa: Eylemin nasıl yapıldığını belirten bir zarf-fiil grubudur.
- rengarenk: Farklı renklerin bir arada bulunmasını ifade eden bir sıfattır.
- zıp zıp: Hareketi pekiştiren, abartı katan bir zarftır.
- pırıl pırıl: Parlaklığı pekiştiren bir sıfattır.
Örnek 2:
"Yolumuz uzun, yokuş aşağı idi." cümlesindeki ikilemeyi bularak anlamını açıklayınız.
Çözüm:
Cümlede geçen ikileme yokuş aşağı kelimesidir.
- Anlamı: Bir yerin eğimli bir şekilde aşağı doğru olması durumunu ifade eder.
- Kullanımı: Burada, gidilecek yolun yokuşlu ve inişli olduğunu anlatmak için kullanılmıştır. Bu tür ikilemeler, gidilecek yerin coğrafi yapısını daha net betimlemeye yardımcı olur.
Örnek 3:
Aşağıdaki cümlelerde ikilemelerin oluşum biçimlerini inceleyiniz:
1. Masanın üzerindeki eşyalar dağınık mı dağınık duruyordu.
2. Bu zorluğun üstesinden az çok gelebileceğine inanıyordu.
3. Çocuklar fıldır fıldır dönüyordu.
4. Annem ona ev bark bıraktı.
Çözüm:
Bu cümlelerdeki ikilemeler farklı şekillerde oluşmuştur:
- dağınık mı dağınık: Aynı kelimenin soru edatı (mı) ile tekrarlanmasıyla oluşmuş bir ikilemedir. Anlamı pekiştirir.
- az çok: Yakın anlamlı kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Tahmini bir miktar belirtir.
- fıldır fıldır: Yansıma kelimelerin tekrarıyla oluşmuş bir ikilemedir. Hareketi anlatır.
- ev bark: Eş anlamlı kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşmuş bir ikilemedir. Genellikle "ev bark sahibi olmak" şeklinde kullanılır.
Örnek 4:
Öğretmen, öğrencilerine "hayatın iniş çıkışları" ifadesini kullanarak bir paragraf yazmalarını istemiştir. Bu ifade, ikileme türlerinden hangisine girer ve ne anlama gelir?
Çözüm:
"Hayatın iniş çıkışları" ifadesi, bir ikileme örneğidir.
- Oluşum Biçimi: Bu ikileme, zıt anlamlı kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. "İniş" ve "çıkış" birbirine zıt anlamlıdır.
- Anlamı: Bu ifade, hayatın her zaman aynı şekilde gitmediğini, bazen iyi ve başarılı zamanlar (çıkışlar), bazen de zorluklarla dolu, başarısızlıkların yaşandığı zamanlar (inişler) olduğunu anlatır. Yani, hayatın değişkenliğini, sürekli aynı olmadığını belirtir.
Örnek 5:
Pazara giden Ayşe Teyze, satıcıya "Bana şu yeşil mi yeşil domateslerden ver." demiştir. Bu cümledeki ikileme, hangi amaçla kullanılmıştır?
Çözüm:
Ayşe Teyze'nin kullandığı "yeşil mi yeşil" ikilemesi, domateslerin rengini pekiştirmek ve vurgulamak amacıyla kullanılmıştır.
- Amaç: Domateslerin çok canlı ve belirgin bir yeşil renkte olduğunu anlatmak istemiştir.
- Etki: Bu tür ikilemeler, anlatımı daha canlı hale getirir ve dinleyicinin zihninde daha güçlü bir imaj oluşturur.
Örnek 6:
Aşağıdaki kelime gruplarından hangisi bir ikileme değildir?
A) ağır ağır
B) akıllı uslu
C) yavaş yavaş
D) tek tük
Çözüm:
Doğru cevap B) akıllı uslu'dur.
- A) ağır ağır: Aynı kelimenin tekrarıyla oluşmuş bir ikilemedir.
- B) akıllı uslu: Bu bir ikileme değil, bir deyimdir. Genellikle uslu ve sakin davranan çocuklar için kullanılır.
- C) yavaş yavaş: Aynı kelimenin tekrarıyla oluşmuş bir ikilemedir.
- D) tek tük: Sayı belirten kelimelerin tekrarıyla oluşmuş bir ikilemedir. Az sayıda anlamındadır.
Örnek 7:
Bir kitap tanıtımında "Yazarın kalemi keskin mi keskin bir dille toplumsal sorunları ele alıyor." ifadesi kullanılmıştır. Bu cümledeki ikileme, yazarın anlatım tarzı hakkında bize ne söyler?
Çözüm:
"Keskin mi keskin" ikilemesi, yazarın anlatım tarzının oldukça etkili, sert ve doğrudan olduğunu ifade eder.
- Anlamı: Bu ikileme, yazarın ele aldığı konuları yumuşatarak değil, tam tersine tüm çıplaklığıyla, doğrudan ve güçlü bir üslupla aktardığını gösterir.
- Vurgu: "Keskin" kelimesinin "mi keskin" ile tekrarlanması, bu özelliğin ne kadar güçlü olduğunu vurgular.
Örnek 8:
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde bir pekiştirme ikilemesi kullanılmıştır?
A) Kardeşim dersini aheste aheste çalışıyor.
B) Gözleri boncuk boncuk parlıyordu.
C) Masada birkaç birkaç elma vardı.
D) Babam ev bark sahibi oldu.
Çözüm:
Doğru cevap B) Gözleri boncuk boncuk parlıyordu.'dur.
- A) aheste aheste: Yavaş bir şekilde anlamında kullanılmış, bir zarf grubudur.
- B) boncuk boncuk: Gözlerin parlaklığını ve canlılığını pekiştirmek için kullanılmış bir ikilemedir.
- C) birkaç birkaç: Az sayıda anlamında kullanılmış bir ikilemedir.
- D) ev bark: Eş anlamlı kelimelerle kurulmuş bir ikilemedir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/6-sinif-turkce-ikilemeler-ve-pekistirmeler/sorular