🎓 6. Sınıf
📚 6. Sınıf Türkçe
💡 6. Sınıf Türkçe: Ekler Çözümlü Örnekler
6. Sınıf Türkçe: Ekler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
💡 Aşağıdaki kelimede yer alan ekin türünü ve kelimenin anlamında yaptığı değişikliği açıklayınız.
Kelime: Evli
Kelime: Evli
Çözüm:
Bu kelimeyi inceleyelim:
- Kelimenin kökü "ev"dir. "Ev" kelimesi bir isimdir. 🏡
- Köküne "-li" eki gelmiştir.
- "Evli" kelimesi, "evi olan" veya "evlenmiş, eşi olan" anlamlarına gelir. Bu da yeni bir isimdir.
- 📌 Bu durumda "-li" eki, bir isimden (ev) başka bir isim (evli) türettiği için bir yapım ekidir. Yapım ekleri, kelimenin anlamını veya türünü değiştirir.
Örnek 2:
👉 "Görgü" kelimesinde hangi ek vardır ve bu ek kelimenin türünü nasıl değiştirmiştir?
Çözüm:
"Görgü" kelimesini adım adım inceleyelim:
- Kelimenin kökü "gör-" fiilidir. Yani "görmek" eyleminden gelir. 👀
- Köküne "-gü" eki gelmiştir.
- "Görgü" kelimesi, "toplum içinde uyulması gereken nezaket kuralları, adap" anlamına gelen bir isimdir.
- ✅ Bu durumda "-gü" eki, bir fiilden (gör-) bir isim (görgü) türettiği için yapım ekidir. Fiilden isim yapan bir ektir.
Örnek 3:
🌳 "Ağaçlar" kelimesindeki ekin görevini açıklayınız.
Çözüm:
"Ağaçlar" kelimesini analiz edelim:
- Kelimenin kökü "ağaç"tır. "Ağaç" kelimesi tek bir varlığı ifade eden bir isimdir.
- Köküne "-lar" eki gelmiştir.
- "Ağaçlar" kelimesi, birden fazla ağaç olduğunu belirtir.
- 📌 Bu durumda "-lar" eki, kelimenin anlamını değiştirmeyip sadece sayısını (çoğul olduğunu) belirttiği için bir çekim ekidir. Bu ek, çoğul eki olarak adlandırılır.
Örnek 4:
📚 "Kitabı" kelimesindeki "-ı" ekinin görevi nedir?
Çözüm:
"Kitabı" kelimesine bakalım:
- Kelimenin kökü "kitap"tır.
- Köküne "-ı" eki gelmiştir.
- Bu ek, cümlede "kitap" kelimesinin nesne (belirtili nesne) görevinde kullanıldığını gösterir. Örneğin: "Ali kitabı okudu." (Neyi okudu? Kitabı.)
- ✅ "-ı" eki, kelimenin anlamını değiştirmeyip sadece cümledeki görevini (halini) belirttiği için bir çekim ekidir. Bu ek, belirtme hal eki olarak bilinir.
Örnek 5:
🏫 "Okulda" kelimesindeki "-da" ekinin kelimeye kattığı anlam ve ek türü nedir?
Çözüm:
"Okulda" kelimesini inceleyelim:
- Kelimenin kökü "okul"dur.
- Köküne "-da" eki gelmiştir.
- "Okulda" kelimesi, eylemin "okul" içerisinde veya "okul" mekanında gerçekleştiğini belirtir. Örneğin: "Öğrenciler okulda ders çalışıyor."
- 📌 Bu durumda "-da" eki, kelimenin anlamını değiştirmeyip sadece bir yerde bulunma (mekan) anlamı kattığı için bir çekim ekidir. Bu ek, bulunma hal eki olarak adlandırılır.
Örnek 6:
✏️ Arkadaşın kalemini unuttu ve senden "Benim kalemim çok güzel yazıyor." cümlesindeki gibi bir cümle kurmanı istedi. Bu cümlede "kalemim" kelimesindeki "-im" ekinin kalemle olan ilişkisini açıklayınız.
Çözüm:
Cümledeki "kalemim" kelimesini inceleyelim:
- Kelimenin kökü "kalem"dir.
- Köküne "-im" eki gelmiştir.
- "Kalemim" kelimesi, "kalemin bana ait olduğunu" yani "benim kalemim" olduğunu belirtir. Bu, günlük hayatta bir eşyanın kime ait olduğunu belirtmek için sıkça kullandığımız bir durumdur.
- ✅ Bu durumda "-im" eki, kelimenin anlamını değiştirmeyip sadece bir varlığın kime ait olduğunu (sahiplik) belirttiği için bir çekim ekidir. Bu ek, iyelik eki olarak adlandırılır.
Örnek 7:
Aşağıdaki cümlede altı çizili kelimelerde bulunan eklerin türlerini (yapım eki mi, çekim eki mi) belirleyerek açıklayınız.
Öğrenciler, kitaplarını severek okurlar.
Öğrenciler, kitaplarını severek okurlar.
Çözüm:
Cümledeki altı çizili kelimeleri tek tek inceleyelim:
- Öğrenciler:
- Kök: "öğren-" (fiil)
- "-ci" eki: "öğren-" fiilinden "öğrenci" ismini türetmiştir. Bu bir yapım ekidir. (Fiilden isim yapan ek)
- "-ler" eki: "öğrenci" ismine gelerek çoğul anlamı katmıştır. Bu bir çekim ekidir. (Çoğul eki)
- Kitaplarını:
- Kök: "kitap" (isim)
- "-lar" eki: "kitap" ismine gelerek çoğul anlamı katmıştır. Bu bir çekim ekidir. (Çoğul eki)
- "-ı" eki: "kitapları" kelimesine gelerek "onların kitapları" anlamı katmıştır. Bu bir çekim ekidir. (İyelik eki)
- "-nı" eki: Bu ekteki "-n" kaynaştırma harfi, "-ı" ise belirtme hal ekidir. "Kitaplarını" kelimesi cümlede nesne görevindedir. Bu da bir çekim ekidir. (Belirtme hal eki)
- Okurlar:
- Kök: "oku-" (fiil)
- "-r" eki: "oku-" fiiline gelerek geniş zaman anlamı katmıştır. Bu bir çekim ekidir. (Kip eki)
- "-lar" eki: "okur" fiiline gelerek üçüncü çoğul şahıs anlamı katmıştır ("onlar okur"). Bu da bir çekim ekidir. (Şahıs eki)
Örnek 8:
⚽ "Yarın parkta top oynayacağız." cümlesindeki "oynayacağız" kelimesinde bulunan eklerin görevlerini açıklayınız.
Çözüm:
"Oynayacağız" kelimesini eklerine ayıralım ve görevlerini inceleyelim:
- Kök: "oyna-" (fiil)
- "-ya-": Bu, "oyna-" fiilinden sonra gelen ve gelecek zaman ekine hazırlık yapan, fiili yumuşatan bir yardımcı sestir. Aslında burada "-y-" kaynaştırma harfi, "-a" ise fiil kökünden sonra gelen bir ses değişimidir. 6. sınıf seviyesinde genellikle "gelecek zaman eki" olarak bir bütün halinde ele alınır.
- "-cağ-": Bu ek, eylemin gelecekte yapılacağını bildirir. Bu bir çekim ekidir. (Gelecek zaman kipi eki)
- "-ız": Bu ek, eylemi kimin yapacağını (bizim yapacağımızı) bildirir. Bu da bir çekim ekidir. (Birinci çoğul şahıs eki)
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/6-sinif-turkce-ekler/sorular