Amaç sonuç Ders Notu

Amaç-Sonuç Cümleleri 🎯

Türkçede bir eylemin hangi amaçla yapıldığını veya ne gibi bir sonuç doğurduğunu belirten cümlelere amaç-sonuç cümleleri denir. Bu cümleler genellikle "için", "diye", "üzere", "-mek üzere" gibi bağlaçlarla veya "-mek için" şeklinde kurulan eklerle yapılır. Ancak bazen bu bağlaçlar olmadan da amaç-sonuç ilişkisi kurulabilir. Amaç-sonuç cümlelerinde iki temel unsur bulunur: Amaç ve Sonuç. Amaç, eylemin yapılma nedenini; sonuç ise bu eylemin gerçekleşmesiyle ortaya çıkan durumu ifade eder.

Amaç Bildiren Cümleler 🤔

Bu tür cümlelerde, yapılan eylemin arkasındaki niyet veya hedef vurgulanır. Amaç, genellikle "ne için?" sorusuna cevap verir.

Örnekler:

• Sınavdan yüksek not almak için çok çalıştı. (Amaç: Sınavdan yüksek not almak)
• Arkadaşını ziyaret etmek üzere yola çıktı. (Amaç: Arkadaşını ziyaret etmek)
• Sağlıklı beslenelim diye sebze meyve aldık. (Amaç: Sağlıklı beslenmek)
• Kışlık hazırlık yapabilmek için pazara gittik. (Amaç: Kışlık hazırlık yapabilmek)

Sonuç Bildiren Cümleler ❗

Bu tür cümlelerde ise bir eylemin gerçekleşmesiyle ortaya çıkan durum veya etki anlatılır. Sonuç, genellikle "ne oldu?" veya "ne sonuç verdi?" sorularına cevap verir.

Örnekler:

• Çok çalıştı, sınavdan yüksek not aldı. (Sonuç: Sınavdan yüksek not alması)
• Yola çıktı, arkadaşını ziyaret etti. (Sonuç: Arkadaşını ziyaret etmesi)
• Pazara gittik, kışlık hazırlık yaptık. (Sonuç: Kışlık hazırlık yapılması)

Amaç-Sonuç Cümlelerini Bulma Yöntemleri 🔍

Bir cümlenin amaç-sonuç cümlesi olup olmadığını anlamak için şu soruları sorabiliriz:

• Cümledeki eylem hangi amaçla yapılmıştır? (Eğer cevap varsa, bu cümlenin amacı vardır.)
• Cümledeki eylem ne sonuç vermiştir? (Eğer cevap varsa, bu cümlenin sonucu vardır.)

Aşağıdaki tabloda bazı amaç-sonuç cümleleri ve bu cümlelerdeki amaç ve sonuç unsurları gösterilmiştir:

Cümle	Amaç	Sonuç
Kilo vermek için diyete başladı.	Kilo vermek	Diyete başlaması
Ödevlerini bitirsin diye televizyon izlemedi.	Ödevlerini bitirmesi	Televizyon izlememesi
Yağmur yağdığından dolayı maç ertelendi.	Yağmur yağması	Maçın ertelenmesi
Hava kararmadan eve dönmek üzere yola çıktık.	Hava kararmadan eve dönmek	Yola çıkılması

Dikkat Edilmesi Gerekenler ⚠️

• Bazen "için" edatı, sebep-sonuç ilişkisi kurmak için de kullanılabilir. Bu durumda "neden?" sorusuna cevap verir. Amaç-sonuçta ise "hangi amaçla?" sorusuna cevap verir.
• Örnek:
• Sebep-Sonuç: Yağmur yağdığı için sokağa çıkmadık. (Neden sokağa çıkmadık? Yağmur yağdığı için.)
• Amaç-Sonuç: Sokağa çıkmamak için evde kaldık. (Hangi amaçla evde kaldık? Sokağa çıkmamak için.)
• Bazı cümlelerde amaç ve sonuç unsurları açıkça belirtilmeyebilir, ancak anlam bütünlüğünden bu ilişki çıkarılabilir.

Günlük Hayattan Örnekler 🏡

• "Anneme yardım etmek için mutfağa girdim." (Amaç: Anneme yardım etmek)
• "Kardeşim uyusun diye odanın ışığını kapattım." (Amaç: Kardeşimin uyuması)
• "Yorgun olduğumdan dolayı erken yattım." (Sonuç: Erken yatma sebebim yorgun olmam.)