6. Sınıf Ampul parlaklığına etki eden faktörler Çözümlü Sorular ve Örnekler

Çözümlü Örnek

Kolay Seviye

💡 Bir elektrik devresinde kullanılan iletken telin boyu ile ampul parlaklığı arasındaki ilişkiyi gözlemlemek isteyen bir öğrenci, özdeş piller ve ampuller kullanarak iki farklı düzenek hazırlıyor.

1. Düzenek: \( 10 \) cm uzunluğunda bakır tel kullanılıyor.
2. Düzenek: \( 30 \) cm uzunluğunda bakır tel kullanılıyor.

Bu düzeneklerdeki ampul parlaklıklarını karşılaştırarak nedenini açıklayınız.

Çözümlü Örnek

Kolay Seviye

🛠️ Bir devrede iletken telin dik kesit alanı (kalınlığı) değiştirildiğinde ampul parlaklığının nasıl değiştiği merak edilmektedir.

Boyları ve cinsleri aynı olan;
- S telinin kalınlığı \( 1 \) birim,
- T telinin kalınlığı \( 3 \) birimdir.

Bu teller ayrı ayrı aynı devreye bağlandığında hangi telin bağlı olduğu ampul daha sönük yanar?

Çözümlü Örnek

Orta Seviye

🧬 İletkenin cinsinin ampul parlaklığına etkisini araştıran bir araştırmacı, aşağıdaki özelliklere sahip iki tel kullanıyor:

1. Tel: \( 20 \) cm boyunda, \( 1 \) mm kalınlığında Bakır tel.
2. Tel: \( 20 \) cm boyunda, \( 1 \) mm kalınlığında Nikrom tel.

(Bilgi: Bakırın iletkenliği, nikromdan daha fazladır.)
Bu araştırmaya göre bağımsız değişken, bağımlı değişken ve kontrol edilen değişkenleri yazınız.

Çözümlü Örnek

Orta Seviye

📏 Bir öğrencinin elinde üç farklı iletken tel bulunmaktadır:

- K teli: \( 10 \) cm boyunda, ince gümüş tel.
- L teli: \( 20 \) cm boyunda, ince gümüş tel.
- M teli: \( 10 \) cm boyunda, kalın gümüş tel.

Bu tellerin dirençlerini büyükten küçüğe doğru sıralayınız.

Çözümlü Örnek

Yeni Nesil Soru

📉 Bir sınıfta yapılan deneyde, bir iletkenin boyu ile ampul parlaklığı arasındaki ilişkiyi gösteren bir tablo oluşturulmuştur:

- Tel Boyu \( 5 \) cm iken parlaklık: Çok Fazla
- Tel Boyu \( 10 \) cm iken parlaklık: Fazla
- Tel Boyu \( 15 \) cm iken parlaklık: Orta
- Tel Boyu \( 20 \) cm iken parlaklık: Az

Bu tabloya dayanarak, iletkenin direnci ile ampul parlaklığı arasında nasıl bir ilişki kurulabilir?

Çözümlü Örnek

Günlük Hayattan Örnek

🏠 Evlerimizde kullandığımız bazı elektrikli araçlarda (örneğin ütü veya elektrikli ısıtıcı) ısınmayı sağlayan tellerin genellikle çok uzun ve ince olduğu görülür.

Bu durumun ampul parlaklığına etki eden faktörler ve direnç konusuyla ilişkisini açıklayınız.

Çözümlü Örnek

Zor Seviye

🧪 Özdeş pil ve ampullerle hazırlanan üç farklı devrede kullanılan iletkenlerin özellikleri şöyledir:

- X Devresi: \( 15 \) cm boyunda, \( 2 \) mm kalınlığında demir tel.
- Y Devresi: \( 30 \) cm boyunda, \( 2 \) mm kalınlığında demir tel.
- Z Devresi: \( 15 \) cm boyunda, \( 4 \) mm kalınlığında demir tel.

Bu devrelerdeki ampullerin parlaklıklarını en parlaktan en sönüğe doğru sıralayınız.

Çözümlü Örnek

Yeni Nesil Soru

🕹️ Bir öğrenci, basit bir elektrik devresine reosta (ayarlı direnç) benzeri bir düzenek kuruyor. Telin bir ucunu sabitliyor, diğer ucunu ise tel üzerinde kaydırabiliyor.

Öğrenci, sürgüyü hareket ettirerek ampulün parlaklığını artırmak istiyor. Buna göre öğrenci;
I. Telin devreye bağlı olan kısmının boyunu kısaltmalıdır.
II. Telin devreye bağlı olan kısmının boyunu uzatmalıdır.
III. Devreye daha ince bir tel takmalıdır.

ifadelerinden hangilerini yaparsa amacına ulaşır?

6. Sınıf Fen Bilimleri: Ampul parlaklığına etki eden faktörler Çözümlü Örnekler

Örnek 1:

1. Düzenek: \( 10 \) cm uzunluğunda bakır tel kullanılıyor.
2. Düzenek: \( 30 \) cm uzunluğunda bakır tel kullanılıyor.

Bu düzeneklerdeki ampul parlaklıklarını karşılaştırarak nedenini açıklayınız.

Çözüm:

Çözüm Adımları:

İletkenin boyu arttıkça, elektrik enerjisinin geçişine karşı gösterilen zorluk yani direnç artar.
2. düzenekteki telin boyu (\( 30 \) cm), 1. düzenekteki telin boyundan (\( 10 \) cm) daha uzundur.
Bu durumda 2. düzenekteki telin direnci daha fazladır.
Direnç arttıkça ampul üzerinden geçen elektrik enerjisi azalacağı için ampul parlaklığı azalır.

✅ Sonuç: 1. düzenekteki ampul, 2. düzenekteki ampulden daha parlak yanar.

Örnek 2:

🛠️ Bir devrede iletken telin dik kesit alanı (kalınlığı) değiştirildiğinde ampul parlaklığının nasıl değiştiği merak edilmektedir.

Boyları ve cinsleri aynı olan;
- S telinin kalınlığı \( 1 \) birim,
- T telinin kalınlığı \( 3 \) birimdir.

Bu teller ayrı ayrı aynı devreye bağlandığında hangi telin bağlı olduğu ampul daha sönük yanar?

Çözüm:

Çözüm Adımları:

İletkenin dik kesit alanı (kalınlığı) ile direnç ters orantılıdır.
Tel kalınlaştıkça (kesit alanı arttıkça) direnç azalır, tel inceldikçe direnç artar.
S teli daha ince olduğu için direnci daha fazladır.
Direncin fazla olması, ampulün daha sönük yanmasına neden olur.

✅ Sonuç: S teli bağlıyken ampul daha sönük yanar.

Örnek 3:

🧬 İletkenin cinsinin ampul parlaklığına etkisini araştıran bir araştırmacı, aşağıdaki özelliklere sahip iki tel kullanıyor:

1. Tel: \( 20 \) cm boyunda, \( 1 \) mm kalınlığında Bakır tel.
2. Tel: \( 20 \) cm boyunda, \( 1 \) mm kalınlığında Nikrom tel.

(Bilgi: Bakırın iletkenliği, nikromdan daha fazladır.)
Bu araştırmaya göre bağımsız değişken, bağımlı değişken ve kontrol edilen değişkenleri yazınız.

Çözüm:

Çözüm Adımları:

Bağımsız Değişken: Deneyde bizim değiştirdiğimiz özelliktir. Burada tellerin cinsi (Bakır ve Nikrom) değiştirilmiştir.
Bağımlı Değişken: Bağımsız değişkene bağlı olarak değişen sonuçtur. Burada tellerin cinsi değişince ampul parlaklığı (veya elektriksel direnç) değişir.
Kontrol Edilen Değişken: Deney boyunca sabit tutulan özelliklerdir. Burada tellerin boyu ve kalınlığı sabit tutulmuştur.

📌 Not: Bakır telin direnci daha az olduğu için bakır telin olduğu devrede ampul daha parlak yanar.

Örnek 4:

📏 Bir öğrencinin elinde üç farklı iletken tel bulunmaktadır:

- K teli: \( 10 \) cm boyunda, ince gümüş tel.
- L teli: \( 20 \) cm boyunda, ince gümüş tel.
- M teli: \( 10 \) cm boyunda, kalın gümüş tel.

Bu tellerin dirençlerini büyükten küçüğe doğru sıralayınız.

Çözüm:

Çözüm Adımları:

Direnci artıran faktörler: Telin uzun olması ve ince olmasıdır.
L teli, K teline göre daha uzun olduğu için direnci K'den büyüktür: \( L > K \)
M teli, K teline göre daha kalın olduğu için direnci K'den küçüktür: \( K > M \)
Bu durumda en uzun ve ince olan L en büyük dirence, en kısa ve kalın olan M ise en küçük dirence sahiptir.

✅ Sıralama: \( L > K > M \) şeklindedir.

Örnek 5:

📉 Bir sınıfta yapılan deneyde, bir iletkenin boyu ile ampul parlaklığı arasındaki ilişkiyi gösteren bir tablo oluşturulmuştur:

- Tel Boyu \( 5 \) cm iken parlaklık: Çok Fazla
- Tel Boyu \( 10 \) cm iken parlaklık: Fazla
- Tel Boyu \( 15 \) cm iken parlaklık: Orta
- Tel Boyu \( 20 \) cm iken parlaklık: Az

Bu tabloya dayanarak, iletkenin direnci ile ampul parlaklığı arasında nasıl bir ilişki kurulabilir?

Çözüm:

Çözüm Adımları:

Tablo incelendiğinde, telin boyu arttıkça ampul parlaklığının azaldığı görülmektedir.
Bilimsel bilgiye göre; telin boyu arttıkça elektriksel direnç artar.
Direnç, elektrik akımına karşı gösterilen zorluktur.
Dolayısıyla direnç arttıkça ampulün üzerinden geçen enerji miktarı azalır ve parlaklık düşer.

✅ Sonuç: Direnç ile ampul parlaklığı arasında ters orantı vardır. Direnç ne kadar büyükse, parlaklık o kadar az olur.

Örnek 6:

🏠 Evlerimizde kullandığımız bazı elektrikli araçlarda (örneğin ütü veya elektrikli ısıtıcı) ısınmayı sağlayan tellerin genellikle çok uzun ve ince olduğu görülür.

Bu durumun ampul parlaklığına etki eden faktörler ve direnç konusuyla ilişkisini açıklayınız.

Çözüm:

Çözüm Adımları:

Elektrikli ısıtıcılarda amaç, elektrik enerjisini mümkün olduğunca fazla ısı enerjisine dönüştürmektir.
Bir iletkenin direnci ne kadar fazla ise, üzerinden akım geçerken o kadar çok ısınır.
Direnci artırmak için iletkenin boyu uzatılır ve kesit alanı inceltilir.
Bu cihazların içindeki teller kıvrımlı yapılarak boyu uzatılmış ve direnci artırılmıştır.

👉 Özetle: Uzun ve ince tel kullanarak direnç artırılır, böylece daha fazla ısı elde edilir.

Örnek 7:

🧪 Özdeş pil ve ampullerle hazırlanan üç farklı devrede kullanılan iletkenlerin özellikleri şöyledir:

Bu devrelerdeki ampullerin parlaklıklarını en parlaktan en sönüğe doğru sıralayınız.

Çözüm:

Çözüm Adımları:

Önce dirençleri karşılaştıralım:
Y devresindeki tel en uzun olduğu için direnci X'ten büyüktür.
Z devresindeki tel en kalın olduğu için direnci X'ten küçüktür.
Direnç sıralaması: \( Y > X > Z \) olur.
Ampul parlaklığı dirençle ters orantılı olduğu için, direnci en küçük olan en parlak yanar.

✅ Parlaklık Sıralaması: \( Z > X > Y \)

Örnek 8:

🕹️ Bir öğrenci, basit bir elektrik devresine reosta (ayarlı direnç) benzeri bir düzenek kuruyor. Telin bir ucunu sabitliyor, diğer ucunu ise tel üzerinde kaydırabiliyor.

ifadelerinden hangilerini yaparsa amacına ulaşır?

Çözüm:

Çözüm Adımları:

Amacımız ampul parlaklığını artırmak.
Parlaklığın artması için devredeki toplam direncin azalması gerekir.
I. Öncül: Telin boyu kısalırsa direnç azalır. Bu parlaklığı artırır. (Doğru ✅)
II. Öncül: Telin boyu uzarsa direnç artar. Bu parlaklığı azaltır. (Yanlış ❌)
III. Öncül: Daha ince tel kullanmak direnci artırır. Bu parlaklığı azaltır. (Yanlış ❌)

✅ Sonuç: Öğrenci yalnız I. işlemi yapmalıdır.

Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun

https://www.eokultv.com/atolye/6-sinif-fen-bilimleri-ampul-parlakligina-etki-eden-faktorler/sorular

💡 6. Sınıf Fen Bilimleri: Ampul parlaklığına etki eden faktörler Çözümlü Örnekler

6. Sınıf Fen Bilimleri: Ampul parlaklığına etki eden faktörler Çözümlü Örnekler

İçerik Hazırlanıyor

İşlem Başarısız Oldu

Başarıyla Tamamlandı!