Fil ve isim Ders Notu

İsim (Ad) Nedir? 📝

Varlıkları, kavramları, duyguları veya düşünceleri karşılayan, onları tanıtmamızı sağlayan kelimelere isim (ad) denir. Çevremizdeki her şeyin bir ismi vardır. İsimler, varlıkların özelliklerine göre farklı gruplara ayrılır.

İsimlerin Sınıflandırılması

• Varlıklara Verilişlerine Göre:
  • Özel İsim: Eşi benzeri olmayan, tek bir varlığı karşılayan isimlerdir. Kişi adları, ülke, şehir, kurum ve kuruluş adları özel isimdir. Örnek: Ankara, Türkiye, Ahmet, Türk Dil Kurumu.
  • Cins (Tür) İsim: Aynı türden olan varlıkların ortak adıdır. Örnek: Masa, kalem, kedi, ağaç, çiçek.
• Varlıkların Sayısına Göre:
  • Tekil İsim: Aynı türden sadece bir varlığı karşılayan isimlerdir. Örnek: Kitap, çocuk, elma.
  • Çoğul İsim: İsimlere getirilen -lar, -ler ekleriyle oluşturulur. Birden fazla varlığı karşılar. Örnek: Kitaplar, çocuklar, elmalar.
  • Topluluk İsmi: Biçimce tekil olmasına rağmen anlamca birden fazla varlığı karşılayan isimlerdir. Örnek: Ordu, sürü, orman, meclis.

Fiil (Eylem) Nedir? 🏃

Varlıkların yaptıkları işi, oluşu veya durumu bildiren kelimelere fiil (eylem) denir. Fiiller, cümlede işin yapıldığını gösteren temel ögedir. Fiillerin sonuna -mak veya -mek mastar ekleri getirilebilir.

Önemli Not: Bir kelimenin fiil olup olmadığını anlamak için kelimenin sonuna -mak/-mek ekini getirin. Eğer anlamlı bir bütün oluşuyorsa o kelime fiildir.

Fiil Türleri

• İş (Kılış) Fiilleri: Bir öznenin kendi isteğiyle yaptığı ve bir nesneyi etkilediği fiillerdir. Örnek: Okumak, yazmak, kırmak, yıkamak.
• Oluş Fiilleri: Öznenin isteği dışında, zamanla kendiliğinden gerçekleşen değişimleri bildirir. Örnek: Sararmak, uzamak, yaşlanmak, paslanmak.
• Durum Fiilleri: Öznenin içinde bulunduğu durumu bildirir. Öznenin süreklilik gösteren bir halini anlatır. Örnek: Uyumak, oturmak, gülmek, ağlamak.

Çözümlü Örnekler 💡

Aşağıdaki cümlelerde geçen isim ve fiilleri birlikte inceleyelim:

Cümle	İsimler	Fiiller
Ali kitap okudu.	Ali, kitap	okudu
Çiçekler bahçede açtı.	Çiçekler, bahçe	açtı
Yaşlı adam yavaşça yürüdü.	Adam	yürüdü

Soru: "Ormandaki ağaçlar sonbaharda sarardı." cümlesinde hangi kelime bir oluş fiilidir?

Çözüm: Cümledeki "sarardı" kelimesi, bir varlığın zamanla ve kendiliğinden geçirdiği değişimi ifade ettiği için oluş fiilidir. "Orman" ve "ağaçlar" isimdir, "sarardı" ise fiildir.

Soru: "Sınıfımızdaki öğrenciler bugün çok neşeli." cümlesinde kaç tane isim vardır?

Çözüm: "Sınıf", "öğrenciler" ve "bugün" kelimeleri isimdir. Toplam 3 tane isim bulunmaktadır.