Kategorik veri ile çalışma ve veriye dayalı karar verebilme Ders Notu

📊 Kategorik Veri ile Çalışma ve Veriye Dayalı Karar Verme

Günlük hayatta çevremizdeki bilgileri düzenlemek, karşılaştırmak ve bu bilgilerden sonuçlar çıkarmak için verileri kullanırız. 5. sınıf matematik müfredatında, belirli bir gruba ait özellikleri gösteren verilere kategorik veri denir. Kategorik veriler; sayısal değerlerden ziyade, grupları, isimleri veya tercihleri ifade eden bilgilerdir. Örneğin; bir sınıftaki öğrencilerin sevdikleri meyveler, tuttukları takımlar veya ulaşım araçları birer kategorik veridir.

📋 Veri Toplama ve Tablo Oluşturma

Bir araştırma sorusu belirledikten sonra verileri düzenli bir şekilde göstermek için iki temel tablo türü kullanırız:

• Çetele Tablosu: Verileri toplarken her bir veri için bir çizgi (çubuk) atılarak oluşturulan tablodur. Sayıları kolayca takip etmemizi sağlar.
• Sıklık Tablosu: Çetele tablosundaki çizgilerin sayısal karşılıklarının (rakamların) yazıldığı tablodur.

Örnek: Bir sınıftaki 20 öğrenciye en sevdikleri renk sorulmuştur. 8 kişi Mavi, 7 kişi Kırmızı, 5 kişi Yeşil demiştir.

Renk	Çetele	Sıklık
Mavi	|||| |||	8
Kırmızı	|||| ||	7
Yeşil	|||||	5

🔍 Veriye Dayalı Karar Verme

Verileri tabloya döktükten sonra bu verileri yorumlayarak kararlar verebiliriz. Veriye dayalı karar vermek, tahmin yürütmek yerine elimizdeki somut bilgilere dayanarak mantıklı sonuçlara ulaşmaktır.

Örneğin, bir okul kantini işletmecisi öğrencilerin en çok hangi içeceği tükettiğini belirlemek için bir hafta boyunca satışları not alabilir. Eğer verilerde 100 adet ayran, 60 adet meyve suyu ve 40 adet süt satıldığı görülüyorsa; kantinci bir sonraki hafta için en çok ayran siparişi vererek veriye dayalı bir karar almış olur.

💡 Çözümlü Örnekler

Soru 1: Bir sınıfta yapılan ankette öğrencilerin evcil hayvan tercihleri şöyledir: Kedi (12 kişi), Köpek (9 kişi), Kuş (4 kişi). Bu veriye göre en çok tercih edilen hayvan ile en az tercih edilen hayvan arasındaki fark kaçtır?

Çözüm: En çok tercih edilen kedi \( = 12 \). En az tercih edilen kuş \( = 4 \). Farkı bulmak için çıkarma işlemi yaparız: \( 12 - 4 = 8 \). Sonuç olarak fark \( 8 \) kişidir.

Soru 2: Bir manavdaki meyve satışları şu şekildedir: Elma \( 25 \) kg, Armut \( 15 \) kg, Muz \( 10 \) kg. Manavın toplam kaç kg meyve sattığını bulunuz.

Çözüm: Toplam satış miktarını bulmak için tüm değerleri toplarız: \( 25 + 15 + 10 = 50 \). Manav toplamda \( 50 \) kg meyve satmıştır.

📌 Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Araştırma soruları, belirli bir gruba yönelik olmalıdır. "En sevilen yemek nedir?" sorusu yerine "Sınıfımızdaki öğrencilerin en sevdiği yemek nedir?" sorusu daha net bir araştırma sorusudur.
• Tablolarda verilerin eksiksiz kaydedilmesi, doğru kararlar alabilmek için hayati önem taşır.
• Veri analizi yaparken toplama ve çıkarma işlemlerini dikkatli yapmalıyız.