💡 5. Sınıf Matematik: Değişme, birleşme ve dağılma özelliği Çözümlü Örnekler
5. Sınıf Matematik: Değişme, birleşme ve dağılma özelliği Çözümlü Örnekler
Değişme Özelliği Nedir?
Toplama ve çarpma işlemlerinde, sayıların yerlerini değiştirdiğimizde sonucun değişmemesidir. 💡
Örnek olarak:
- Toplama: \( a + b = b + a \)
- Çarpma: \( a \times b = b \times a \)
Şimdi bu özelliği kullanarak bir örnek yapalım:
Aşağıdaki toplama işleminin sonucunu, değişme özelliğini kullanarak bulunuz.
\( 25 + 37 \)
Bu soruda değişme özelliğini kullanacağız. Sayıların yerini değiştirebiliriz.
- Sayıların Yerini Değiştirme: \( 25 + 37 \) işlemini, \( 37 + 25 \) olarak yazabiliriz.
- Toplama İşlemini Yapma: Her iki durumda da sonuç aynı olacaktır.
- \( 25 + 37 = 62 \)
- \( 37 + 25 = 62 \)
- Sonuç: Gördüğünüz gibi, sayıların yerini değiştirmemize rağmen sonuç değişmedi. ✅
Yani, \( 25 + 37 = 37 + 25 = 62 \)
Birleşme Özelliği Nedir?
Toplama ve çarpma işlemlerinde, üç veya daha fazla sayıyla işlem yaparken sayıları hangi gruplara ayırırsak ayıralım sonucun değişmemesidir. 🤝
Örnek olarak:
- Toplama: \( (a + b) + c = a + (b + c) \)
- Çarpma: \( (a \times b) \times c = a \times (b \times c) \)
Şimdi birleşme özelliğini kullanarak bir çarpma işlemi yapalım:
Aşağıdaki çarpma işlemini, birleşme özelliğini kullanarak kolayca yapınız.
\( (3 \times 5) \times 2 \)
Birleşme özelliği sayesinde sayıları farklı gruplara ayırarak işlemi kolaylaştırabiliriz.
- İlk Gruplama ile Hesaplama: Önce parantez içindeki işlemi yapalım: \( 3 \times 5 = 15 \).
- Sonraki İşlem: Şimdi bulduğumuz sonucu diğer sayıyla çarpalım: \( 15 \times 2 = 30 \).
- Farklı Gruplama ile Hesaplama (Kontrol): Birleşme özelliğine göre, sayıları farklı gruplasaydık da sonuç aynı olurdu. Örneğin, \( 3 \times (5 \times 2) \) şeklinde yapabilirdik.
- Önce parantez içini hesaplayalım: \( 5 \times 2 = 10 \).
- Sonra bulduğumuz sonucu diğer sayıyla çarpalım: \( 3 \times 10 = 30 \).
- Sonuç: Her iki durumda da sonuç 30 çıktı. Birleşme özelliği sayesinde işlemi istediğimiz gibi gruplandırabiliriz. ✨
Yani, \( (3 \times 5) \times 2 = 3 \times (5 \times 2) = 30 \)
Dağılma Özelliği Nedir?
Çarpma işleminin toplama veya çıkarma işlemi üzerine dağılma özelliğidir. Bir sayının, iki sayının toplamı (veya farkı) ile çarpılması, o sayının her bir sayıyla ayrı ayrı çarpılıp sonuçların toplanmasına (veya çıkarılmasına) eşittir. 🎁
Örnek olarak:
- Toplama Üzerine: \( a \times (b + c) = (a \times b) + (a \times c) \)
- Çıkarma Üzerine: \( a \times (b - c) = (a \times b) - (a \times c) \)
Şimdi dağılma özelliğini kullanarak bir örnek yapalım:
Aşağıdaki çarpma işlemini, dağılma özelliğini kullanarak hesaplayınız.
\( 4 \times (10 + 3) \)
Dağılma özelliği sayesinde parantez içindeki toplama işlemini yapmadan da sonuca ulaşabiliriz.
- Çarpma İşlemini Dağıtma: 4 sayısını parantez içindeki her bir sayıyla ayrı ayrı çarpacağız.
- İlk çarpma: \( 4 \times 10 = 40 \)
- İkinci çarpma: \( 4 \times 3 = 12 \)
- Sonuçları Toplama: Elde ettiğimiz çarpma sonuçlarını toplayacağız.
- \( 40 + 12 = 52 \)
- Kontrol (Parantez İçi Önce): Şimdi de önce parantez içini yapıp sonra çarpalım: \( 10 + 3 = 13 \). Sonra \( 4 \times 13 = 52 \). Sonuçlar aynı! 🎉
Yani, \( 4 \times (10 + 3) = (4 \times 10) + (4 \times 3) = 40 + 12 = 52 \)
Günlük Hayattan Örnek: Market Alışverişi 🛒
Anneniz marketten 3 paket bisküvi ve 3 paket süt alıyor. Her bir bisküvi paketi 5 TL ve her bir süt paketi 4 TL olduğuna göre, toplam kaç TL ödemeleri gerektiğini dağılma özelliğini kullanarak hesaplayalım.
Bu durumu şu şekilde ifade edebiliriz:
\( 3 \times (5 \text{ TL} + 4 \text{ TL}) \)
Bu problemi iki farklı yolla çözebiliriz:
- Yöntem 1: Önce Toplama, Sonra Çarpma
- Önce parantez içindeki toplam fiyatı bulalım: 5 TL + 4 TL = 9 TL (Bir paket bisküvi ve bir paket sütün toplam fiyatı).
- Sonra bu toplam fiyatı alınan paket sayısıyla çarpalım: 3 paket \(\times\) 9 TL/paket = 27 TL.
- Yöntem 2: Dağılma Özelliğini Kullanma
- 3 paket bisküvi için ödenecek toplam tutarı hesaplayalım: \( 3 \times 5 \text{ TL} = 15 \text{ TL} \).
- 3 paket süt için ödenecek toplam tutarı hesaplayalım: \( 3 \times 4 \text{ TL} = 12 \text{ TL} \).
- Bu iki tutarı toplayarak toplam ödemeyi bulalım: \( 15 \text{ TL} + 12 \text{ TL} = 27 \text{ TL} \).
- Sonuç: Gördüğünüz gibi, iki yöntemle de aynı sonuca ulaştık. Dağılma özelliği, bu tür hesaplamaları kolaylaştırır. 💰
Yani, \( 3 \times (5 + 4) = (3 \times 5) + (3 \times 4) = 15 + 12 = 27 \text{ TL} \)
Değişme ve Birleşme Özelliği Birlikte
Aşağıdaki işlemde hem değişme hem de birleşme özelliğini kullanarak sonucu bulunuz.
\( (15 + 8) + 22 \)
Bu işlemde toplama işleminin hem değişme hem de birleşme özelliğini kullanabiliriz. Amacımız işlemi kolaylaştırmak.
- Birleşme Özelliği ile Gruplama: İşlemi \( 15 + (8 + 22) \) şeklinde gruplandırabiliriz. Bu, \( 8 + 22 \) işlemini kolaylaştırır.
- Parantez İçini Hesaplama: \( 8 + 22 = 30 \).
- Kalan İşlemi Yapma: Şimdi \( 15 + 30 \) işlemini yapalım.
- Sonuç: \( 15 + 30 = 45 \).
- Alternatif (Değişme Özelliği ile): İsterseniz önce \( 22 + 8 \) yapıp sonra 15 ile toplayabilirdiniz. Veya \( (15 + 22) + 8 \) şeklinde de gruplandırabilirdiniz. Sonuç her zaman 45 olacaktır. 💯
Yani, \( (15 + 8) + 22 = 15 + (8 + 22) = 15 + 30 = 45 \)
Dağılma Özelliği ile Çıkarma İşlemi
Aşağıdaki çarpma işlemini, dağılma özelliğini kullanarak hesaplayınız.
\( 7 \times (20 - 5) \)
Bu işlemde çarpma işleminin çıkarma işlemi üzerine dağılma özelliğini kullanacağız.
- Çarpma İşlemini Dağıtma: 7 sayısını parantez içindeki her bir sayıyla ayrı ayrı çarpacağız.
- İlk çarpma: \( 7 \times 20 = 140 \)
- İkinci çarpma: \( 7 \times 5 = 35 \)
- Sonuçları Çıkarma: Elde ettiğimiz çarpma sonuçlarını çıkaracağız.
- \( 140 - 35 = 105 \)
- Kontrol (Parantez İçi Önce): Şimdi de önce parantez içini yapıp sonra çarpalım: \( 20 - 5 = 15 \). Sonra \( 7 \times 15 = 105 \). Sonuçlar aynı! 👍
Yani, \( 7 \times (20 - 5) = (7 \times 20) - (7 \times 5) = 140 - 35 = 105 \)
Sayı Oyunu 🎲
Bir oyunda kullanılan puanlama sistemi şu şekildedir: Her doğru cevap için 5 puan kazanılıyor. Yanlış cevaplar için ise puan silinmiyor ama doğru cevapların toplam puanından belirli bir indirim yapılıyor. Eğer bir oyuncu 8 doğru cevap yaparsa ve bu 8 doğru cevabın toplam puanından (her biri 5 puan olan) 3'er puanlık bir indirim uygulanırsa, oyuncunun toplam puanı kaç olur?
Bu durumu şu şekilde ifade edebiliriz:
\( 8 \times 5 - 8 \times 3 \)
Bu soruda, hem çarpma işleminin hem de dağılma özelliğinin tersini (ortak çarpan parantezine alma) kullanabiliriz. Ancak dağılma özelliğini doğrudan kullanarak da çözebiliriz.
- Dağılma Özelliğini Kullanma (Önce Çıkarma):
- Önce parantez içindeki işlemleri ayrı ayrı hesaplayalım:
- Doğru cevaplardan kazanılan toplam puan: \( 8 \times 5 = 40 \) puan.
- Uygulanan toplam indirim: \( 8 \times 3 = 24 \) puan.
- Toplam puanı bulmak için indirimleri çıkaralım: \( 40 - 24 = 16 \) puan.
- Dağılma Özelliğinin Tersini Kullanma (Ortak Çarpan Parantezine Alma):
- İşlemde her iki terimde de 8 çarpanı olduğunu görüyoruz. Bu durumda 8'i ortak paranteze alabiliriz: \( 8 \times (5 - 3) \).
- Şimdi parantez içini hesaplayalım: \( 5 - 3 = 2 \).
- Son olarak çarpma işlemini yapalım: \( 8 \times 2 = 16 \) puan.
- Sonuç: Her iki yöntemle de oyuncunun toplam puanının 16 olduğunu bulduk. ✅
Yani, \( (8 \times 5) - (8 \times 3) = 8 \times (5 - 3) = 8 \times 2 = 16 \text{ puan} \)
Günlük Hayattan Örnek: Pasta Yapımı 🍰
Bir pastacı, 4 farklı pasta yapacaktır. Her bir pasta için 2 paket un ve 3 paket şeker kullanıyor. Pastacının toplam kaç paket un ve kaç paket şeker kullandığını dağılma özelliğini kullanarak hesaplayalım.
Bu durumu şu şekilde ifade edebiliriz:
\( 4 \times (2 \text{ paket un} + 3 \text{ paket şeker}) \)
Pastacının toplam un ve şeker miktarını dağılma özelliğini kullanarak hesaplayalım:
- Un Miktarını Hesaplama: Her pasta için 2 paket un kullanılıyor ve 4 pasta yapılacak.
- Toplam un miktarı: \( 4 \times 2 \text{ paket} = 8 \text{ paket un} \).
- Şeker Miktarını Hesaplama: Her pasta için 3 paket şeker kullanılıyor ve 4 pasta yapılacak.
- Toplam şeker miktarı: \( 4 \times 3 \text{ paket} = 12 \text{ paket şeker} \).
- Sonuç: Pastacı toplamda 8 paket un ve 12 paket şeker kullanmıştır. 🥳
Yani, \( 4 \times (2 + 3) = (4 \times 2) + (4 \times 3) = 8 + 12 = 20 \text{ paket malzeme} \)
(Burada 8 paket un ve 12 paket şeker olmak üzere toplam 20 paket malzeme kullanılmıştır.)
Özellikleri Birleştirme 🧩
Aşağıdaki işlemde, verilen özellikleri kullanarak sonucu en kısa yoldan bulunuz.
\( (50 + 25) \times 2 \)
Bu işlemde hem toplama hem de çarpma işlemi var. Dağılma özelliğini kullanmak işlemi kolaylaştıracaktır.
- Dağılma Özelliğini Uygulama: Çarpma işlemini parantez içindeki toplama işlemi üzerine dağıtalım.
- \( 50 \times 2 = 100 \)
- \( 25 \times 2 = 50 \)
- Sonuçları Toplama: Elde ettiğimiz çarpma sonuçlarını toplayalım.
- \( 100 + 50 = 150 \)
- Alternatif (Önce Toplama): Eğer önce parantez içini toplasaydık: \( 50 + 25 = 75 \). Sonra \( 75 \times 2 = 150 \). Sonuç yine aynı! 👍
Yani, \( (50 + 25) \times 2 = (50 \times 2) + (25 \times 2) = 100 + 50 = 150 \)
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/5-sinif-matematik-degisme-birlesme-ve-dagilma-ozelligi/sorular