🎓 5. Sınıf
📚 5. Sınıf Matematik
💡 5. Sınıf Matematik: Dağılma, değişme ve birleşme özelliği Çözümlü Örnekler
5. Sınıf Matematik: Dağılma, değişme ve birleşme özelliği Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki toplama işleminde değişme özelliğini gösteren ifade hangisidir?
A) \( (5 + 7) + 3 = 5 + (7 + 3) \) B) \( 5 + 7 = 7 + 5 \) C) \( 5 \times (7 + 3) = (5 \times 7) + (5 \times 3) \) D) \( 5 + 0 = 5 \)
A) \( (5 + 7) + 3 = 5 + (7 + 3) \) B) \( 5 + 7 = 7 + 5 \) C) \( 5 \times (7 + 3) = (5 \times 7) + (5 \times 3) \) D) \( 5 + 0 = 5 \)
Çözüm:
Değişme özelliği, toplama işleminde terimlerin yerleri değiştiğinde sonucun değişmediğini ifade eder. 💡
- Verilen seçeneklere baktığımızda, A seçeneği birleşme özelliğini, C seçeneği dağılma özelliğini, D seçeneği ise etkisiz eleman özelliğini gösterir.
- B seçeneğinde ise \( 5 + 7 \) işleminin sonucu ile \( 7 + 5 \) işleminin sonucu aynıdır ve terimlerin yerleri değişmiştir.
Örnek 2:
Bir çıkarma işleminde hangi özellik kullanılamaz?
A) Değişme özelliği B) Birleşme özelliği C) Dağılma özelliği D) Etkisiz eleman özelliği
A) Değişme özelliği B) Birleşme özelliği C) Dağılma özelliği D) Etkisiz eleman özelliği
Çözüm:
Çıkarma işlemi, toplama işlemi gibi değişme, birleşme veya dağılma özelliklerini göstermez. ❌
- Değişme özelliği: \( a - b \neq b - a \) (Genellikle)
- Birleşme özelliği: \( (a - b) - c \neq a - (b - c) \) (Genellikle)
- Dağılma özelliği: Çıkarma işlemi çarpma işlemi üzerine dağılabilir ama kendi başına bu özellikler geçerli değildir.
- Etkisiz eleman özelliği: Toplama işleminde 0 etkisiz elemandır (\( a + 0 = a \)), ancak çıkarma işleminde bu şekilde bir özellik yoktur (\( a - 0 = a \) ama \( 0 - a = -a \)).
Örnek 3:
\( 15 \times (10 + 4) \) işlemini dağılma özelliğini kullanarak çözünüz.
Çözüm:
Dağılma özelliği, çarpma işleminin toplama veya çıkarma işlemi üzerine dağılmasını ifade eder. 🚀
- Formülümüz: \( a \times (b + c) = (a \times b) + (a \times c) \)
- Verilen işlem: \( 15 \times (10 + 4) \)
- Burada \( a = 15 \), \( b = 10 \) ve \( c = 4 \) 'tür.
- Dağılma özelliğini uygulayalım:
- \( (15 \times 10) + (15 \times 4) \)
- Şimdi çarpma işlemlerini yapalım:
- \( 15 \times 10 = 150 \)
- \( 15 \times 4 = 60 \)
- Son olarak toplama işlemini yapalım:
- \( 150 + 60 = 210 \)
Örnek 4:
\( (25 + 18) + 12 \) işlemini birleşme özelliğini kullanarak farklı bir şekilde çözünüz.
Çözüm:
Birleşme özelliği, toplama işleminde üç veya daha fazla sayının toplanması sırasında, sayıların gruplandırılma şeklinin sonucu değiştirmediğini ifade eder. 🤝
- Formülümüz: \( (a + b) + c = a + (b + c) \)
- Verilen işlem: \( (25 + 18) + 12 \)
- Birleşme özelliğini kullanarak sayıları farklı gruplandıralım:
- \( 25 + (18 + 12) \)
- Önce parantez içindeki toplama işlemini yapalım:
- \( 18 + 12 = 30 \)
- Şimdi kalan toplama işlemini yapalım:
- \( 25 + 30 = 55 \)
Örnek 5:
Bir markette 3 farklı çeşit meyve suyu bulunmaktadır. Her çeşit meyve suyundan 5'er paket alınacaktır. Her pakette 6'şar kutu meyve suyu olduğuna göre, toplam kaç kutu meyve suyu alınmıştır? Bu problemi dağılma özelliğini kullanarak çözünüz.
Çözüm:
Bu problemi, toplam paket sayısını ve her paketteki kutu sayısını çarparak çözebiliriz. Dağılma özelliğini kullanarak farklı bir bakış açısı sunalım. 🛒
- Toplam meyve suyu çeşidi sayısı: 3
- Her çeşitten alınacak paket sayısı: 5
- Her paketteki kutu sayısı: 6
- Toplam alınacak paket sayısı = \( 3 \times 5 \)
- Toplam kutu sayısı = \( (3 \times 5) \times 6 \)
- Dağılma özelliğini kullanarak bu ifadeyi şu şekilde yazabiliriz:
- \( 3 \times (5 \times 6) \)
- Burada \( a = 3 \), \( b = 5 \) ve \( c = 6 \) olarak düşünürsek, bu ifadeyi \( a \times (b \times c) \) şeklinde gruplandırabiliriz.
- Ancak dağılma özelliği \( a \times (b + c) = (a \times b) + (a \times c) \) şeklindedir. Bu soruda doğrudan dağılma özelliği yerine, çarpmanın birleşme özelliğini kullanmak daha uygun olacaktır.
- Çarpmanın birleşme özelliği: \( (a \times b) \times c = a \times (b \times c) \)
- Bu özelliği kullanarak problemi çözelim:
- \( (3 \times 5) \times 6 \)
- Önce parantez içini yapalım: \( 3 \times 5 = 15 \) paket
- Sonra çarpma işlemini tamamlayalım: \( 15 \times 6 = 90 \) kutu
- Alternatif olarak, birleşme özelliğini kullanarak:
- \( 3 \times (5 \times 6) \)
- Parantez içini yapalım: \( 5 \times 6 = 30 \) kutu (her çeşit için)
- Sonra çarpma işlemini tamamlayalım: \( 3 \times 30 = 90 \) kutu
Örnek 6:
Bir inşaat ustası, bir duvar örmek için 10'ar tane tuğla içeren 3 ayrı palet kullanacaktır. Eğer her palet, 2'şer sıra tuğla halinde dizilmişse, toplam kaç sıra tuğla örmüş olur? Bu problemi birleşme özelliğini kullanarak çözünüz.
Çözüm:
Bu problemde, tuğlaların nasıl gruplandırıldığını ve toplam sıra sayısını bulacağız. Birleşme özelliği, gruplandırmanın sonucu etkilemediğini gösterir. 🧱
- Palet sayısı: 3
- Her paletteki sıra sayısı: 2
- Her sırada tuğla sayısı: 10
- Toplam sıra sayısı = (Palet sayısı) x (Her paletteki sıra sayısı)
- Yani: \( 3 \times 2 \)
- Ancak soruda "toplam kaç sıra tuğla örmüş olur?" deniyor. Bu ifadeyi şöyle yorumlayabiliriz:
- Her palet 2 sıra tuğladan oluşuyor. 3 palet var.
- Toplam sıra sayısı = Palet sayısı \( \times \) Her paletteki sıra sayısı
- \( 3 \times 2 = 6 \) sıra.
- Sorunun "birleşme özelliği" ile çözülmesi istenmiş. Bu durumda soruyu şu şekilde ifade edelim:
- Bir duvarda kullanılacak tuğlalar 3 palete ayrılmıştır. Her palet 2 sıra tuğladan oluşmaktadır. Her sırada 10 tuğla vardır.
- Toplam tuğla sayısı = (Palet sayısı) x (Her paletteki sıra sayısı) x (Her sıradaki tuğla sayısı)
- \( 3 \times 2 \times 10 \)
- Birleşme özelliğini kullanarak bu işlemi iki farklı şekilde gruplandırabiliriz:
- 1. Gruplandırma: \( (3 \times 2) \times 10 \)
- Parantez içini yapalım: \( 3 \times 2 = 6 \) (Toplam sıra sayısı)
- Sonra çarpma işlemini tamamlayalım: \( 6 \times 10 = 60 \) (Toplam tuğla sayısı)
- 2. Gruplandırma: \( 3 \times (2 \times 10) \)
- Parantez içini yapalım: \( 2 \times 10 = 20 \) (Her paletteki toplam tuğla sayısı)
- Sonra çarpma işlemini tamamlayalım: \( 3 \times 20 = 60 \) (Toplam tuğla sayısı)
Örnek 7:
\( 7 \times (50 - 20) \) işlemini dağılma özelliğini kullanarak çözünüz.
Çözüm:
Dağılma özelliği, çarpma işleminin çıkarma işlemi üzerine dağılmasını da kapsar. 💡
- Formülümüz: \( a \times (b - c) = (a \times b) - (a \times c) \)
- Verilen işlem: \( 7 \times (50 - 20) \)
- Burada \( a = 7 \), \( b = 50 \) ve \( c = 20 \) 'dir.
- Dağılma özelliğini uygulayalım:
- \( (7 \times 50) - (7 \times 20) \)
- Şimdi çarpma işlemlerini yapalım:
- \( 7 \times 50 = 350 \)
- \( 7 \times 20 = 140 \)
- Son olarak çıkarma işlemini yapalım:
- \( 350 - 140 = 210 \)
Örnek 8:
Aşağıdaki işlemlerden hangisi toplama işleminin değişme özelliğini göstermez?
A) \( 12 + 5 = 5 + 12 \) B) \( 3 + 8 = 8 + 3 \) C) \( 10 + 0 = 10 \) D) \( 15 + 7 = 7 + 15 \)
A) \( 12 + 5 = 5 + 12 \) B) \( 3 + 8 = 8 + 3 \) C) \( 10 + 0 = 10 \) D) \( 15 + 7 = 7 + 15 \)
Çözüm:
Değişme özelliği, toplama işleminde sayıların yerleri değiştiğinde sonucun değişmemesidir. 🔁
- A, B ve D seçeneklerinde, toplananların yerleri değişmiş ancak sonuç aynı kalmıştır. Bu durum değişme özelliğini gösterir.
- C seçeneğinde ise \( 10 + 0 = 10 \) işlemi verilmiştir. Bu işlemde 0 sayısı eklenmiş ve sonuç değişmemiştir. Bu, toplama işleminin etkisiz eleman özelliğini gösterir, değişme özelliğini değil.
Örnek 9:
Bir çiftçi, tarlasındaki elma ağaçlarını topluyor. Pazartesi günü 15 kasa, Salı günü 20 kasa ve Çarşamba günü 25 kasa elma topluyor. Çiftçinin 3 günde topladığı toplam elma kasası sayısını bulmak için birleşme özelliğini kullanınız.
Çözüm:
Birleşme özelliği, toplama işleminde sayıların gruplandırılma şeklinin sonucu değiştirmediğini gösterir. 🍎
- Pazartesi toplanan kasa sayısı: 15
- Salı günü toplanan kasa sayısı: 20
- Çarşamba günü toplanan kasa sayısı: 25
- Toplam kasa sayısı = \( 15 + 20 + 25 \)
- Birleşme özelliğini kullanarak bu işlemi iki farklı şekilde gruplandırabiliriz:
- 1. Gruplandırma: \( (15 + 20) + 25 \)
- Parantez içini yapalım: \( 15 + 20 = 35 \)
- Sonra toplama işlemini tamamlayalım: \( 35 + 25 = 60 \)
- 2. Gruplandırma: \( 15 + (20 + 25) \)
- Parantez içini yapalım: \( 20 + 25 = 45 \)
- Sonra toplama işlemini tamamlayalım: \( 15 + 45 = 60 \)
Örnek 10:
Bir okulda 4 farklı sınıfta, her sınıfta 3'er sıra ve her sırada 8'er öğrenci oturmaktadır. Okuldaki toplam öğrenci sayısını, dağılma özelliğini kullanarak hesaplayınız.
Çözüm:
Bu problemi, toplam sıra sayısını ve her sıradaki öğrenci sayısını çarparak çözebiliriz. Dağılma özelliğini kullanarak farklı bir gruplandırma yapalım. 🏫
- Sınıf sayısı: 4
- Her sınıftaki sıra sayısı: 3
- Her sıradaki öğrenci sayısı: 8
- Toplam öğrenci sayısı = (Sınıf sayısı) x (Her sınıftaki sıra sayısı) x (Her sıradaki öğrenci sayısı)
- Yani: \( 4 \times 3 \times 8 \)
- Dağılma özelliğini kullanmak için, bu ifadeyi toplama veya çıkarma işlemi ile ilişkilendirmemiz gerekir. Soruyu bu şekilde yorumlayalım:
- Okulda 4 farklı sınıfta, her sınıfta 3 sıra var. Bu sınıflardan 2 tanesinde her sırada 8 öğrenci, diğer 2 tanesinde ise her sırada 10 öğrenci oturmaktadır.
- Bu durumda toplam öğrenci sayısı: \( (2 \times 3 \times 8) + (2 \times 3 \times 10) \) olurdu. Bu dağılma özelliğinin bir örneğidir.
- Ancak orijinal soruda dağılma özelliği kullanılması istenmiş. Orijinal soruyu dağılma özelliğine uygun hale getirelim:
- Okulda 4 farklı sınıfta, her sınıfta 3 sıra bulunmaktadır. Eğer her sıradaki öğrenci sayısı 8 değil de, bazı sıralarda 5 öğrenci, bazı sıralarda ise 3 öğrenci olsaydı...
- Bu tür bir senaryoda dağılma özelliği daha net kullanılır. Mevcut soruda, çarpmanın birleşme özelliği daha belirgindir.
- Mevcut soruyu çarpmanın birleşme özelliği ile çözelim:
- \( 4 \times 3 \times 8 \)
- 1. Gruplandırma: \( (4 \times 3) \times 8 \)
- Parantez içini yapalım: \( 4 \times 3 = 12 \) (Toplam sıra sayısı)
- Sonra çarpma işlemini tamamlayalım: \( 12 \times 8 = 96 \) (Toplam öğrenci sayısı)
- 2. Gruplandırma: \( 4 \times (3 \times 8) \)
- Parantez içini yapalım: \( 3 \times 8 = 24 \) (Her sınıftaki toplam öğrenci sayısı)
- Sonra çarpma işlemini tamamlayalım: \( 4 \times 24 = 96 \) (Toplam öğrenci sayısı)
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/5-sinif-matematik-dagilma-degisme-ve-birlesme-ozelligi/sorular