🎓 12. Sınıf
📚 12. Sınıf Edebiyat
📝 12. Sınıf Edebiyat: Yazım yanlışları Ders Notu
Yazım Yanlışları ✍️
Türkçede doğru yazım kurallarına uymak, dilimizin anlaşılırlığı ve etkili kullanımı açısından büyük önem taşır. Yazım yanlışları, iletişimi sekteye uğratabilir ve anlam kaymalarına yol açabilir. Bu dersimizde, 12. sınıf müfredatı kapsamında sıkça karşılaşılan yazım yanlışlarını ve doğru kullanımlarını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.
Bitişik ve Ayrı Yazılan Kelimeler
Türkçede bazı kelimeler birleşerek yeni bir anlam oluşturur ve bitişik yazılırken, bazıları ise anlamlarını koruyarak ayrı yazılır. Bu ayrım, özellikle tamlamalar, birleşik fiiller ve ikilemelerde karşımıza çıkar.
Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler
- Anlamları birleşik kelimeyi oluşturan kelimelerden hiçbirine veya ikisine de tam olarak bağlı kalmayan kelimeler bitişik yazılır.
- Kurallı birleşik fiiller (yeterlilik, tezlik, süreklilik, yaklaşma) bitişik yazılır.
- "Dışarıda", "içeride", "burada", "orada" gibi yer bildiren kelimelerden sonra gelen ekler bitişik yazılır.
- Başöğretmen (Baş + öğretmen = yeni anlam)
- Seyreylemek (seyir + eylemek = birleşik fiil)
- Dışarıdan
- İçeriden
Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler
- Anlamları, birleşik kelimeyi oluşturan kelimelerden en az biri tarafından belirtilen birleşik kelimeler ayrı yazılır.
- "Etmek", "olmak", "vermek" gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya türemesi yoksa ayrı yazılır.
- Belirtisiz isim tamlamaları ayrı yazılır.
- Gökdelen (gök + delen = anlam korunuyor)
- Pazartesi (pazar + ertesi = anlam korunuyor)
- Af etmedi (af + etmedi = ses düşmesi yok)
- Türk dili
- Sınıf başkanı
"De" ve "Da"nın Yazımı
Bağlaç olan "de" ve "da" daima ayrı yazılır. Bulunma durum eki olan "-de" ve "-da" ise kelimeye bitişik yazılır.
- Bağlaç olan "de"/"da": Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz. Her zaman "d" ile yazılır.
- Bulunma durum eki "-de"/"-da": Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur. Ünlü uyumuna uyar, yani kendinden önceki kelimenin ünlüsüne göre "de" veya "da" olabilir.
- Sen de gelsene. (Bağlaç, çıkarınca "Sen gelsene." anlam bozulmaz.)
- Evde kimse yoktu. (Bulunma eki, çıkarınca "Ev kimse yoktu." anlam bozulur.)
- Çocuklar da oyun oynuyor. (Bağlaç)
- Kitaplar rafta duruyor. (Bulunma eki)
"Mi" Soru Ekinin Yazımı
Soru eki "mi" daima ayrı yazılır ve kendinden önceki kelimenin son ünlüsüne uyar.
Örnekler:- Geldi mi?
- Sen miydin?
- Onlar mı?
- Bu kitap mı?
Sayıların Yazımı
- Saatler, dakikalar, ölçüler, paralar ve oyun adları dışında sayılar ayrı yazılır.
- Üç ve daha fazla basamaklı sayılar, sondan başlayarak üçerli gruplara ayrılır ve bu gruplar arasına nokta konur.
- Saat 14.30'da buluşalım.
- 500 TL
- 1.250.000
- Yüz elli
- İki bin
"Ki" Bağlacının Yazımı
Bağlaç olan "ki" daima ayrı yazılır. İlgi zamiri olan "-ki" ise kelimeye bitişik yazılır.
- Bağlaç olan "ki": "Sanki", "oysaki", "mademki", "halbuki", "illa ki", "belki" gibi kalıplaşmış kelimeler hariç ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz.
- İlgi zamiri "-ki": Kendinden önceki ismin yerini tutar ve bitişik yazılır.
- Baktım ki kimse yok. (Bağlaç)
- Senin ki çok güzel olmuş. (İlgi zamiri, "Senin ayakkabın" gibi.)
- Çalış ki başarın artsın. (Bağlaç)
- Evdeki hesap çarşıya uymadı. (İlgi zamiri)
Kısaltmaların Yazımı
- Genellikle ilk harfleri büyük olarak alınan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın okunuşuna göre değil, harflerin okunuşuna göre eklenir.
- Özel isimlerin, yer adlarının, ulusal ve uluslararası kuruluş adlarının kısaltmaları da benzer şekilde yazılır.
- TBMM'nin (Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin)
- TC'den (Türkiye Cumhuriyeti'nden)
- ABD'de (Amerika Birleşik Devletleri'nde)
- İngilizce'den
Ünvanların Yazımı
Kişi adlarından önce gelen saygı sözleri, unvanlar, rütbeler ve meslek adları büyük harfle başlar.
Örnekler:- Sayın Müdür,
- Profesör Doktor Canan Karatay,
- Avukat Mehmet Bey,
- Onbaşı Ali,