🎓 11. Sınıf
📚 11. Sınıf Matematik
💡 11. Sınıf Matematik: İki doğrunun paralelliği Çözümlü Örnekler
11. Sınıf Matematik: İki doğrunun paralelliği Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Analitik düzlemde verilen \( d_1: 2x - 3y + 5 = 0 \) doğrusuna paralel olan ve \( A(1, 2) \) noktasından geçen doğrunun denklemini bulunuz. 💡
Çözüm:
Paralel doğruların eğimleri birbirine eşittir. 📌
1. Verilen \( d_1 \) doğrusunun denklemini \( y = mx + n \) formuna getirerek eğimini bulalım:
\[ 2x - 3y + 5 = 0 \]
\[ 3y = 2x + 5 \]
\[ y = \frac{2}{3}x + \frac{5}{3} \]
Buradan \( d_1 \) doğrusunun eğimi \( m_1 = \frac{2}{3} \) olur.
2. Paralel olan \( d_2 \) doğrusunun eğimi de \( m_2 = m_1 = \frac{2}{3} \) olacaktır.
3. \( A(1, 2) \) noktasından geçen ve eğimi \( \frac{2}{3} \) olan doğrunun denklemini noktanın analitik düzlemdeki koordinatlarını kullanarak yazalım:
\[ y - y_1 = m(x - x_1) \]
\[ y - 2 = \frac{2}{3}(x - 1) \]
4. Denklemi düzenleyelim:
\[ 3(y - 2) = 2(x - 1) \]
\[ 3y - 6 = 2x - 2 \]
\[ 2x - 3y + 4 = 0 \]
Bu, \( A(1, 2) \) noktasından geçen ve \( d_1 \) doğrusuna paralel olan doğrunun denklemidir. ✅
Örnek 2:
\( y = -x + 7 \) doğrusuna paralel olan ve \( B(-2, 3) \) noktasından geçen doğrunun standart denklemini ( \( Ax + By + C = 0 \) ) bulunuz. 🚀
Çözüm:
1. Verilen \( y = -x + 7 \) doğrusunun eğimi \( m_1 = -1 \) 'dir.
2. Bu doğruya paralel olan doğrunun eğimi de \( m_2 = -1 \) olacaktır.
3. \( B(-2, 3) \) noktasından geçen ve eğimi \( -1 \) olan doğrunun denklemini yazalım:
\[ y - y_1 = m(x - x_1) \]
\[ y - 3 = -1(x - (-2)) \]
\[ y - 3 = -(x + 2) \]
\[ y - 3 = -x - 2 \]
4. Denklemi standart forma getirelim:
\[ x + y - 3 + 2 = 0 \]
\[ x + y - 1 = 0 \]
Bu, istenen doğrunun standart denklemidir. ✨
Örnek 3:
Analitik düzlemde \( d_1: 3x + 4y - 12 = 0 \) ve \( d_2: 6x + 8y + 5 = 0 \) doğruları veriliyor. Bu iki doğru arasındaki ilişki nedir? 🤔
Çözüm:
İki doğrunun paralelliğini veya kesişimini anlamak için eğimlerine bakmalıyız. 🧐
1. \( d_1 \) doğrusunun eğimi \( m_1 \):
\[ 4y = -3x + 12 \]
\[ y = -\frac{3}{4}x + 3 \]
Buradan \( m_1 = -\frac{3}{4} \) olur.
2. \( d_2 \) doğrusunun eğimi \( m_2 \):
\[ 8y = -6x - 5 \]
\[ y = -\frac{6}{8}x - \frac{5}{8} \]
\[ y = -\frac{3}{4}x - \frac{5}{8} \]
Buradan \( m_2 = -\frac{3}{4} \) olur.
3. Eğimler eşit (\( m_1 = m_2 \)) olduğu için doğrular paraleldir.
4. Sabit terimleri karşılaştıralım: \( d_1 \) için \( C_1 = -12 \) ve \( d_2 \) için \( C_2 = 5 \). Sabit terimler farklı olduğu için doğrular çakışık değildir.
Sonuç: \( d_1 \) ve \( d_2 \) doğruları paraleldir ve birbirinden farklıdır. 🤝
Örnek 4:
\( 3x - 2y + k = 0 \) ve \( 6x - 4y - 10 = 0 \) doğruları paralel olduğuna göre, \( k \) değerini bulunuz. 🔑
Çözüm:
Paralel doğruların eğimleri eşittir. 📏
1. Birinci doğrunun eğimi \( m_1 \):
\[ 2y = 3x + k \]
\[ y = \frac{3}{2}x + \frac{k}{2} \]
\( m_1 = \frac{3}{2} \)
2. İkinci doğrunun eğimi \( m_2 \):
\[ 4y = 6x - 10 \]
\[ y = \frac{6}{4}x - \frac{10}{4} \]
\[ y = \frac{3}{2}x - \frac{5}{2} \]
\( m_2 = \frac{3}{2} \)
3. Eğimler eşit olduğu için doğrular paraleldir.
4. Paralel doğrular aynı zamanda çakışık olmamalıdır. Çakışık olmaları için \( Ax + By + C = 0 \) formatındaki denklemlerde katsayılar orantılı olmalı ve sabit terimler de aynı oranda olmalıdır.
İkinci denklemi 2 ile çarparsak: \( 2(3x - 2y + k) = 0 \Rightarrow 6x - 4y + 2k = 0 \)
Bu denklem \( 6x - 4y - 10 = 0 \) ile aynı olmalıdır.
Katsayılar zaten \( (6, -4) \) olarak aynı. Sabit terimlerin de aynı olması gerekir:
\[ 2k = -10 \]
\[ k = -5 \]
Eğer \( k = -5 \) olursa, denklemler çakışık olur. Ancak soruda sadece paralel oldukları belirtilmiş, çakışık oldukları belirtilmemiş. Bu durumda, \( k \) değeri \( -5 \) olmamalıdır.
Eğer soru "çakışık" olmalarını isteseydi \( k = -5 \) olurdu. Paralel olmaları için eğimler eşit olmalı, bu da \( \frac{3}{2} \) 'dir. Sabit terimler farklı olmalı.
Yani \( 2k \neq -10 \) olmalıdır. Bu da \( k \neq -5 \) anlamına gelir.
Soruda bir değer bulmamız isteniyor. Genellikle bu tür sorularda, denklemlerin katsayıları arasındaki orantıdan \( k \) değeri bulunur ve bu değerin sabit terimler için farklı bir sonuç vermesi beklenir.
Eğer denklemler \( Ax + By + C_1 = 0 \) ve \( Ax + By + C_2 = 0 \) şeklinde ise, paralel olmaları için \( C_1 \neq C_2 \) olmalıdır.
İkinci doğruyu 2 ile çarparsak \( 6x - 4y - 10 = 0 \) olur.
Birinci doğruyu da 2 ile çarparsak \( 6x - 4y + 2k = 0 \) olur.
Paralel olmaları için \( 2k \neq -10 \) olmalıdır. Yani \( k \neq -5 \).
Ancak soruda bir değer isteniyor. Bu durumda genellikle katsayı oranından \( k \) bulunur.
\( \frac{3}{6} = \frac{-2}{-4} = \frac{k}{-10} \) olmalıdır.
\( \frac{1}{2} = \frac{1}{2} = \frac{k}{-10} \)
Buradan \( \frac{1}{2} = \frac{k}{-10} \Rightarrow 2k = -10 \Rightarrow k = -5 \) bulunur.
Bu durumda doğrular çakışık olur. Sorunun "paralel" demesi, çakışık olmayan paralel doğruları kastettiği varsayımıyla, \( k \) için bir değer bulmak yerine, \( k \) 'nın hangi değerde paralel olacağını soruyor.
Eğer \( k = -5 \) ise doğrular çakışıktır. Çakışık doğrular aynı zamanda paralel kabul edilir.
Bu nedenle \( k = -5 \) değeri, doğruların paralel olmasını sağlar. ✅
Örnek 5:
Birbirine paralel iki otoban, bir şehir merkezinden geçmektedir. Birinci otobanın denklemi \( y = 2x + 3 \) olarak veriliyor. İkinci otobanın ise \( y \) eksenini kestiği nokta \( (0, -5) \) olduğuna göre, bu iki otobanın denklemlerini bulunuz. 🛣️
Çözüm:
1. Birinci otobanın denklemi \( y = 2x + 3 \) olduğundan, eğimi \( m_1 = 2 \) 'dir.
2. İki otoban birbirine paralel olduğundan, ikinci otobanın eğimi de \( m_2 = m_1 = 2 \) olacaktır.
3. İkinci otobanın \( y \) eksenini kestiği nokta \( (0, -5) \) olduğundan, bu nokta doğrunun üzerindedir ve aynı zamanda \( y \) -kesenidir. Yani \( n = -5 \) 'tir.
4. İkinci otobanın denklemi \( y = m_2x + n \) formunda yazılır:
\[ y = 2x - 5 \]
5. Sonuç olarak, birinci otobanın denklemi \( y = 2x + 3 \) ve ikinci otobanın denklemi \( y = 2x - 5 \) 'tir. Bu iki doğru paraleldir. 🚗💨
Örnek 6:
Bir harita üzerinde iki farklı yol, birbirine paralel olarak gösterilmiştir. Birinci yolun denklemi \( 3x + 2y - 6 = 0 \) olarak verilmiştir. İkinci yolun ise \( (4, 1) \) noktasından geçtiği bilinmektedir. İkinci yolun denklemini bulunuz. 🗺️
Çözüm:
1. Birinci yolun denklemi \( 3x + 2y - 6 = 0 \) 'dır. Bu doğrunun eğimini bulalım:
\[ 2y = -3x + 6 \]
\[ y = -\frac{3}{2}x + 3 \]
Birinci yolun eğimi \( m_1 = -\frac{3}{2} \) 'dir.
2. Yollar paralel olduğundan, ikinci yolun eğimi de \( m_2 = m_1 = -\frac{3}{2} \) olacaktır.
3. İkinci yol \( (4, 1) \) noktasından geçmektedir. Nokta-eğim formülünü kullanarak denklemi yazalım:
\[ y - y_1 = m(x - x_1) \]
\[ y - 1 = -\frac{3}{2}(x - 4) \]
4. Denklemi düzenleyerek standart forma getirelim:
\[ 2(y - 1) = -3(x - 4) \]
\[ 2y - 2 = -3x + 12 \]
\[ 3x + 2y - 2 - 12 = 0 \]
\[ 3x + 2y - 14 = 0 \]
Bu, ikinci yolun denklemidir. 📍
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/11-sinif-matematik-iki-dogrunun-paralelligi/sorular